ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ଯେପରି ନିଜ ପ୍ରିୟତମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ, ସେପରି ଏହି ନଦୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏଠାରେ ତୁମେ ଦେବମୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର ଦେଖିପାରିବ, ଯେଉଁଥିରେ ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ଦ୍ୱାର ପାଣ୍ଡ୍ୟମାନଙ୍କର, ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ତୁମେ ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିବ। ତାପରେ, ତୁମେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉପରେ ଭାବିବାକୁ ହେବ। ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ସୁନ୍ଦର, ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ଯାହା ମହାସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଗଭୀର ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଛି, ଏହା ଅନେକ ପୁଷ୍ପିତ ପର୍ବତ ଓ ଲତାବଳୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଦେବତା, ଋଷି, ଯକ୍ଷ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି, ଯାହା ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦମୟ କରିଛି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତାକ୍ଷୀ ଦେବତା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବ ଉପଲକ୍ଷେ ସେଠାକୁ ଆସନ୍ତି। ସେଠାରୁ ଦୂରେ, ସମୁଦ୍ର ପାରେ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଚୌଡ଼ା ଦ୍ୱୀପ ଅଛି। ଏହା ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ ଓ ତୀବ୍ର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେଠାରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଉଦ୍ୟମରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ। କାରଣ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ହେଉଛି ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ, ଯିଏ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନାୟକ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ। ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସୀ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଅଙ୍ଗାରକା, ସେ ଛାୟା ଧରି ଖାଇଦିଅନ୍ତି। ଏପରି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି, ରାଜାଙ୍କର ମହିମାମୟ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କର। ଏଠାରୁ ଆଉ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି, ତୁମେ ପୁଷ୍ପିତକ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିବ, ଯାହା ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଆସ୍ଥାନ। ଏହି ପର୍ବତ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଶ୍ମି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମୁଦ୍ର ଜଳ ଏହାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛି, ଏହାର ବିଶାଳ ଶିଖରମାନେ ଆକାଶକୁ ଛୁଁଇଦେଉଛନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତର ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖରକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏକ ଧଳା ରୌପ୍ୟ ଶିଖରକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂଜା କରନ୍ତି; ଅକୃତଜ୍ଞ, କ୍ରୂର, ଓ ଅବିଶ୍ୱାସୀ ଲୋକ ଏହି ପର୍ବତକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ପର୍ବତକୁ ଶିର ନମାଇ ଖୋଜ, ବାନରମାନେ; ତାପରେ ଏଠାରୁ ଆଉ ଆଗକୁ ଯିବେ, ଭୟଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ପର୍ବତ ଦେଖିବେ। ଏହାର ପଥ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ଏହା ପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପର୍ବତ ଅଛି। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥିବା ବୃକ୍ଷ ଅଛନ୍ତି, ସମୟ ସମୟରେ ମନୋହର। ଏଠାରେ ଉତ୍ତମ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଅ। ଏଠାର ଉତ୍ତମ ମଧୁ ପିଇ ଆଉ ଆଗକୁ ବଢ଼, ବାନରମାନେ; ସେଠାରେ ଆଉ ଏକ ମନୋହର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କୁଞ୍ଜର ପର୍ବତ ଅଛି। ଏଠାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଏକ ଯୋଜନ ଚୌଡ଼ା। ଏଠାରେ ଦେବମୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିର ଅଛି, ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ଭୋଗବତୀ ନାମକ ନଗର ଅଛି, ଯାହା ନାଗମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ। ଏହି ନଗରର ବିସ୍ତୃତ ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଭୟଙ୍କର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ବିଷାକ୍ତ ନାଗମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଭୟଙ୍କର ନାଗରାଜ ବାସୁକି ବସନ୍ତି; ଏହି ନଗର ତ୍ୟାଗ କରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ। ଏହି ନଗର ଆସପାସ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରୁ ଆଉ ଆଗକୁ ବୃଷଭ ନାମକ ବଡ଼ ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ଏଠାରେ ଋଷଭ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ରେ ତିଆରି, ଗୋଶୀର୍ଷକ, ପଦ୍ମକ, ହରିଶ୍ୟାମ ଓ ଚନ୍ଦନ ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ରୋହିତାସ୍ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ବ ନାୟକ—ଶୈଲୂଷ, ଗ୍ରାମଣୀ, ଶିକ୍ଷ, ଶୁକ ଓ ବଭ୍ରୁ—ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ। ପୃଥିବୀ ଧାରାର ଶେଷରେ, ସେଉଁଠି ଅଜୟ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବସିଛନ୍ତି; ଏହା ପରେ ଆଉ ଯିବାଯିଏ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ପିତୃଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର। ଏହିଏ ଯମପୁରୀ, ଘନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା; ଏଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ତୁମେ ଖୋଜିପାରିବ, ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ। ଏପରି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଜାନକୀ ଅଛନ୍ତି ଜାଣି, ତୁମେ ପୁନି ଫେରିଆସ। ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ଫେରି 'ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି' ବୋଲି ଖବର ଦେଉଛି, ସେ ମୋତେ ସମାନ ଭୋଗ ଓ ଧନ ଉପଭୋଗ କରି ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିବ। ସେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ସେ ଅନେକ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ବନ୍ଧୁ ହେବ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଧାରଣ କର, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ମହାଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ; ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ଏବେ କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ବିଶିଷ୍ଟ ବାଳ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବିରାଟି ଚାପ୍ଟର ୪୨ ଶୁଣ। ସେତେବେଳେ ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ମେଘପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବାନର ସୁଷେଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ। ସେ ତାରାଙ୍କ ପିତା, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ। ସେ ମୁନିପୁତ୍ର ମାରୀଚ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମଶାଳୀ ବାନରଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ନାୟକ ବାନରମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ନିପୁଣ, ଗରୁଡ଼ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମାରୀଚଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ—ମାରୀଚ, ଅର୍ଚ୍ଚିର୍ମାଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ—ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଲେ। ସୁଷେଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ବାନର ଯାତ୍ରା କଲେ। ସୁଷେଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ବାହ୍ଲିକ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଚିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ। ଫୁଲିଥିବା ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଭୂମିରେ, ପ୍ରାଚୀନ ବଡ଼ ସହରମାନେ, ପୁଂନାଗ ଜଙ୍ଗଲ, କୁକ୍ଷି ଏବଂ ବକୁଳ, ଉଦ୍ଦାଳକ ଗଛ ଥିବା ଉଦ୍ୟାନରେ ଖୋଜ।