ବନରାଜ ଏବଂ ମହାବଳୀ ବାନରମାନେ, ଏହି ଦିଗରେ ଏକ ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ—ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନିର ମୁହଁ, ଯାହାକୁ ବଡବାମୁଖ କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଚଳାୟମାନ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହାର ଜହ୍ବା ଦ୍ୱାରା ଗହଣ କରାଯାଉଛନ୍ତି। ସମୁଦ୍ରରେ ବସୁଥିବା ସବୁ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ଭୟରେ ଅସହାୟ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଭୟାନକ ସ୍ଥଳରୁ ଉତ୍ତର ତଟରେ, ତେର ଯୋଜନ ଦୂରେ, ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଭାମୟ ପାହାଡ଼ ଅଛି—ଯାହାକୁ ଜାତରୂପଶିଳା ପର୍ବତ କୁହାଯାଏ। ଏହି ପାହାଡ଼ ଶୁଧୁ ସୁନାର ଭଳି ଜଳମଲ କରେ। ସେଠାରେ ବାନରମାନେ ଦେଖିପାରିବେ ଏକ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମା ସର୍ପରାଜ, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ଅତି ବଡ଼ ଓ ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ, ସେଉଁଠି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି। ପାହାଡ଼ର ଶିଖରେ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅନନ୍ତ ଦେବ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡିଯୁକ୍ତ, ନୀଳବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ବିରାଜିତ। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖରେ ଏକ ତିନିମୁଣ୍ଡିଯୁକ୍ତ ସୁନାର ପତାକା ଅଛି, ଯାହା ଏକ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ବିଶେଷ ଚମକୁଛି। ଏହି ମଞ୍ଚ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦେବତାମାନେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ଅଛି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତି ଓ ସୁନାର ଉଦୟ ପର୍ବତ। ଏହି ପର୍ବତର ଶିଖର ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକାଶକୁ ଛୁଉଛି। ସେଠି ଏକ ଦିବ୍ୟ, ସୁନାର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକୁଥିବା ଶିଖର ଅଛି। ଏହି ପର୍ବତ ଦିବ୍ୟ ସୁନାର ସାଲ, ତାଳ, ତମାଳ, କର୍ଣ୍ଣିକର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକୁଛି। ଏଠାରେ ଏକ ଶିଖର ଅଛି—ସୌମନସ ନାମକ, ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତା, ଏବଂ ଏକ ଯୋଜନ ଚୌଡ଼ା, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ତିଆରି। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଏଠାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ତିନିଟି ବିଶାଳ ପଦର ପ୍ରଥମ ପଦ ରଖିଥିଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ମହାନ ଓ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ, ଏଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପକୁ ପରିକ୍ରମା କରେ। ଏଠାରେ ବୈଖାନସ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବାଳଖିଳ୍ୟ କୁହାଯାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଛନ୍ତି। ଏହି ସୁଦର୍ଶନ ଦ୍ୱୀପ ତୁମେ ଦେଖିପାରିବ, ଏଠିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଦୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଭା ଅଛି। ଏହି ପର୍ବତର ଶିଖର, ଝରଣା, ଗୁହା ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମେ ରାବଣ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ସବୁଠାରେ ଖୋଜିବା। ପୂର୍ବ ଦିଗର ଅରୁଣୋଦୟ ଏହି ସୁନାର ପର୍ବତ ଓ ବଡ଼ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭାରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନଟି ପୃଥିବୀ ଓ ଜଗତର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାର, ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ; ଏହିଠିକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗ କୁହାଯାଏ। ଏହି ପର୍ବତର ଶିଖର, ଝରଣା ଓ ଗୁହାରେ ରାବଣ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ସବୁଠାରେ ଖୋଜିବା। ଏହା ପରେ ଏକ ଅଗମ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ଘେରି ରଖିଛନ୍ତି, ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ନାହିଁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ। ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ଗୁହା, ନଦୀ ଓ ମୁଁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିନଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବା। ହେ ବାନରବର୍ଗ, ଏଠିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବା ସମ୍ଭବ; ଏହା ପରେ ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟହୀନ, ସୀମାନ୍ତହୀନ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହା ବିଷୟରେ ଆମେ କିଛି ଜାଣିନାହିଁ। ବୈଦେହୀ ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖି ପାଇଲେ, ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ବତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇ, ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଫେରିଆସିବା। ଏକ ମାସ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ନାହିଁ; ନହେଲେ ମୋର କ୍ରୋଧ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଖୋଜି ଫେରିଆସିବା। ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଓ ତାହାର ଅରଣ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜି, ରଘୁବଂଶ ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ଫେରିଯିବା। ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ଶ୍ରୀମତ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ଏକଚଳିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବଡ଼ ବାନର ସେନା ପଠାଇଲେ। ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର ନୀଳ, ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍, ପ୍ରାଚୀନ ଜାମ୍ବବାନ୍, ସୁହୋତ୍ର, ଶରରି, ଶରଗୁଲ୍ମ, ଗଜ, ଗବକ୍ଷ, ଗବୟ, ସୁଷେଣ, ବୃଷଭ, ମଇନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ଉଲ୍କାମୁଖ, ଅନଙ୍ଗ, ଓ ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସୁଗ୍ରୀବ ଚୟନ କରିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବୀର ବାନରମାନେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ସେମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ସମସ୍ତ କଠିନ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଦେଲେ। ସେମାନେ ହଜାର ଶିଖରଯୁକ୍ତ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଭରିଥିବା, ଓ ବଡ଼ ବିଷାଳ ସର୍ପ ରହିଥିବା ନର୍ମଦା ନଦୀ ଦେଖିବେ। ପରେ ଗୋଦାବରୀ ଓ କୃଷ୍ଣାବେଣୀ ନଦୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବରଦା ନଦୀ, ଏବଂ ମେଖଳା, ଉତ୍କଳ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ନଗର ଦେଖିବେ। ଅବ୍ରବନ୍ତି, ଅବନ୍ତି, ବିଦର୍ଭ, ଋଷ୍ଟିକ, ମହିଷକ ଏବଂ ଭଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ, କୌଶିକ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ଓ ଏହାର ପର୍ବତ, ନଦୀ ଓ ଗୁହା ଖୋଜିବେ। ଗୋଦାବରୀ, ଆନ୍ଧ୍ର, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଚୋଳ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ, କେରଳ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବେ। ଏହାପରେ ତୁମେ ଆୟୋମୁଖ ପର୍ବତକୁ ଯିବା, ଯେଉଁଠି ଖଣିଜ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଶିଖର ଓ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା। ଏଠାରେ ଚନ୍ଦନ ବନ ଥିବା ମହାପର୍ବତ ଖୋଜିବା, ଏବଂ ସ୍୫ଚ୍ଛ ଓ ଶାନ୍ତ ଜଳର ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ଦେଖିବା। ଏଠାରେ ତୁମେ କାବେରୀ ଦେଖିପାରିବ, ଯେଉଁଠି ଅପ୍ସରାମାନେ ଖେଳ କରନ୍ତି, ଏହା ମଲୟ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ତୁମେ ଏଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଚମକୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ଆଗକୁ ଯିବା। ଏପରି ଗମ୍ଭୀର ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାର ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ବାନରମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ଲାଗିଗଲେ।