ପ୍ରଭାତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ବନର ସେନା ଦୂର ଦୂରନ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଭୟଙ୍କର ଲୋହିତ ସାଗର ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହାର ଜଳ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣୀ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା। ସେଠାରେ ସେମାନେ ବଡ଼ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ କୁଟ-ଶାଲ୍ମଳୀ ଗଛ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ମଣ୍ଡେହ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିରେ ଝୁଲି ରହିଥିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ସେମାନେ ଜଳରେ ପଡ଼ିଯାଆନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ପୁଣି ପୁଣି ଶିଖରରେ ଝୁଲିଯାଆନ୍ତି। ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତେଜରେ ବିନାଶ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ପରେ ବନରମାନେ ଧୂସର ମେଘ ଭଳି ଧଳା ରଙ୍ଗର କ୍ଷୀରୋଦ ସାଗର ଦେଖିଲେ। ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ସେମାନେ ମୁକ୍ତାମାଳା ଭଳି ତରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସାଗର ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ ରିଷଭ ନାମକ ବଡ଼ ଧଳା ପାହାଡ଼ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା। ସେହି ପାହାଡ଼ଟି ଦେବୀୟ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଫୁଲରେ ଢାକା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ହ୍ରଦ ଥିଲା, ଯାହା ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଗୋଲ୍ଡ ରେଶା ଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସେହି ହ୍ରଦର ନାମ ସୁଦର୍ଶନ। ଏଠି ରାଜହଂସମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦେବତା, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ପଦ୍ମ-ଭରା ହ୍ରଦର ଶୋଭା ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତି। କ୍ଷୀରୋଦ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପରେ, ବନରମାନେ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଜଳୋଦ ସାଗରକୁ ଦେଖିବେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର। ଏଠି ଏକ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି ଘୋଡ଼ାର ମୁହଁ ଭଳି ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ଏହାର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଜୱାଳା ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଏବଂ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହି ମୁହଁ ମଧ୍ୟରେ ଖେଚୁଆଯାନ୍ତି। ସେଠାରେ ସାଗର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟ ଓ ଅସହାୟତାରେ ବଦାବାମୁଖ ଦେଖି ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି। ସେହି ମଧୁର ସାଗରର ଉତ୍ତର କୂଳରେ, ତେର ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଜଟାରୂପ-ଶିଳା ନାମକ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଛି। ସେଠାରେ ବନରମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ପଦ୍ମଦଳ ଭଳି ଚଉଡ଼ା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ନାଗରାଜଙ୍କୁ ଦେଖିବେ। ସେହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଦିବ୍ୟ, ହଜାରମୁଣ୍ଡିଆ ଅନନ୍ତ ନାଗ ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ବସିଛନ୍ତି। ସେହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଏକ ସୁନାର ଧ୍ୱଜ ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ ନେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଏହି ଗଠନ ପରେ ଉଦୟ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଛି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଏକଶ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଉଛି; ଏହା ଦିବ୍ୟ, ସୁନା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖରରେ ଏକ ମଞ୍ଚ ଅଛି। ଏଠି ସୁନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ସାଲ, ତାଳ, ତମାଳ ଓ କର୍ଣ୍ଣିକର ଗଛ ଶୋଭା ବଢ଼ାଉଛି। ସେଠାରେ ସୌମନସ ନାମକ ଏକ ଶିଖର ଅଛି, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଏକ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଏହା ପ୍ରକୃତ ସୁନାରେ ତିଆରି। ଏଠି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ତିନି ପଦର ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ପଦ ରଖିଥିଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ରଖିଥିଲେ। ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଘୂରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହି ବଡ଼ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ। ଏଠି ବୈଖାନସ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବାଳଖିଲ୍ୟ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଚମକୁଥିବା ତପସ୍ୱୀ ରୂପେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏହି ସୁଦର୍ଶନ ଦ୍ୱୀପ ତୁମେ ଦେଖିପାରିବ; ଏଠି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ତେଜ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ। ସେହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖର, ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ରାବଣ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଏବଂ ସବୁଠି ସନ୍ଧାନ କରିବା। ପୂର୍ବ ଦିଗ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା ଦେଖାଯିବ, କାରଣ ଏହା ସୁନାର ପାହାଡ଼ ଓ ବଡ଼ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏହା ପୃଥିବୀ ଓ ସଂସାରର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସ୍ଥାନ, ଏହିଠାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗ ନାମିତ। ସେହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖର, ଝରଣା ଓ ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ରାବଣ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ସବୁଠି ସନ୍ଧାନ କରିବା। ଏହା ପରେ ଏକ ଅଗମ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦେବତାମାନେ ଘିରିଛନ୍ତି, ଏଠି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହନ୍ତି ନାହିଁ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା। ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ଗୁହା, ନଦୀ ଓ ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିନାହିଁ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବା। ହେ ବନରମାନେ, ଏଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବା ସମ୍ଭବ; ଏହାଠାରୁ ଆଗକୁ ଅସୀମ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟହୀନ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହା ବିଷୟରେ ଆମେ କିଛି ଜାଣିନାହିଁ। ବୈଦେହୀ ଓ ରାବଣଙ୍କର ନିବାସ ଦେଖିବା ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି ଏକ ମାସ ଭିତରେ ଫେରିଅ। ଏକ ମାସରୁ ଅଧିକ ରୁହିଲେ ମୋ ରୋଷ ଭୋଗିବ। ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଫେରିଅ। ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଓ ତାହାର ଜଙ୍ଗଲ ଶୋଭିତ ଅଞ୍ଚଳ ସନ୍ଧାନ କରିବା ପରେ, ରଘୁବଂଶର ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁମେ ଖୁସିରେ ଫେରିଅ। ଏପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏକଚାଳିଶି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି ବଡ଼ ବନର ସେନାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପଠାଇଲେ। ସେ ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର ନୀଳ, ବନର ହନୁମାନ, ମହାବଳ ଜାମ୍ବବାନ୍, ସୁହୋତ୍ର, ଶରରି, ଶରଗୁଲ୍ମ, ଗଜ, ଗଭକ୍ଷ, ଗବୟ, ସୁଷେଣ, ବୃଷଭ, ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ଉଲ୍କାମୁଖ, ଅନଙ୍ଗ, ଓ ହୁତାଶନଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ଶୂର ବନରମାନଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ତାଲିମ ଦେଉଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଗ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଅଗ୍ରଣୀ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ବନର ନାୟକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ଦିଗର ସମସ୍ତ କଠିନ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ନାମ କହି, ମୁଖ୍ୟ ବନରମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।