ସୁଗ୍ରୀବ ବନରାମାନେଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ—“ତମେମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବନବାସୀ ଏବଂ ପାହାଡ଼, ନଦୀ ପାରି, ତରି ଚଢ଼ି କିମ୍ବା ପହାଡ଼ ଚଡ଼ି ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିବା ସମ୍ଭବ, ସେଠି ଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ବିଶେଷ ପ୍ରୟାସ କରି, ସୁନ୍ଦର ସୁନା ଓ ରୌପ୍ୟ ଦ୍ୱୀପ ଯେଉଁଠାରେ ସାତ ରାଜା ରହନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଇ ଖୋଜ। ଏହି ଦ୍ୱୀପ ପରେ ଶିଶିର ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହାର ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ବସିଥାନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ର ଗୁହା, ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କ ମହିମାମୟ ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜ। ଏପରେ, ତମେମାନେ ଲାଲ ଜଳ ଭରିଥିବା ଶୋଣ ନଦୀକୁ ଦେଖିବ, ଏହି ତୀର ଚାଲି ଏବଂ ସିଧ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଯେଉଁ ସମୁଦ୍ର ତୀରେ ଯାଆନ୍ତି, ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିବ। ଏହି ନଦୀର ସୁନ୍ଦର ଘାଟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଜଙ୍ଗଲରେ ରାବଣ ଓ ଭାଇଦେହୀଙ୍କୁ ଯତେଷ୍ଟ ଭାବେ ଖୋଜ। ପାହାଡ଼ ଉତ୍ସର ନଦୀ, ଭୟଙ୍କର ଉପତ୍ୟକା, ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ଏହି ପରେ, ତମେ ସମୁଦ୍ରର ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବ, ଯେଉଁଠାରେ ତରଙ୍ଗ ବେଶି, ବାୟୁରେ ଉତ୍ତେଜିତ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ କର୍କଶ ରବ ହୁଏ। ସେଠାରେ ମହାକାୟ ଅସୁରମାନେ ଛାୟା ଧରିଥାନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଭୁକ୍ତିରେ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ଅପାର, ଘୋର ଧ୍ୱନି ଅଟୁଟ ତରଙ୍ଗ ଭରିଥିବା ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ଯିବ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ରହନ୍ତି, ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ପାଇବ। ତା’ପରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଜଳଭରା ଲୋହିତ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିବ, ସେଠାରେ ଉଚ୍ଚ, ଦୀପ୍ତିମାନ କୁଟ-ଶାଲ୍ମଳୀ ଗଛ ଦେଖିବ। ଏଠାରେ ଭୟଙ୍କର ମନ୍ଦେହ ନାମକ ରାକ୍ଷସମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଝୁଲିଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦେହ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିରେ। ପ୍ରତିଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ସେମାନେ ଜଳକୁ ଝରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ, ଏବଂ ପୁନି ପୁନି ଝୁଲିଯାଆନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତେଜରେ ପ୍ରତିଦିନ ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ପରେ ଧଳା ବଦଳି ମେଘ ସମାନ କ୍ଷୀରୋଦ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିବ। ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତରଙ୍ଗମାଳା ମାଳା ପରି ଶୋଭିତ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ର ଦେଖିବ, ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ, ଧଳା ରିଷଭ ପାହାଡ଼ ଦେଖିବ। ଏହା ଦେବତାମୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପରେ ଢାକା ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଏଠାରେ ସୁନା ତନ୍ତୁ ଭରିଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ପଦ୍ମ ତଳାଓ ଅଛି। ଏହି ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ତଳାଓ ରାଜହଂସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ପଦ୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ତଳାଓ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତି। କ୍ଷୀରୋଦ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତମେ ଦ୍ରୁତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଜଳୋଦ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିବ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ। ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅଶ୍ୱମୁଖ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଛି, ଯାହା ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚରକୁ ଗିଲିଯାଏ। ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ରବାସୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅସହାୟ ଭାବେ ବଡ଼ ଅଗ୍ନିମୁଖ (ବଡବାମୁଖ) ଦେଖି ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି। ଏହି ମଧୁର ଜଳର ଉତ୍ତର ତୀରରେ, ତେର ଯୋଜନା ଦୂରେ, ଜଟାରୂପ-ଶିଳା ନାମକ ଉଚ୍ଚ, ସୁନା ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ ପାହାଡ଼ ଅଛି। ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଦେହ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସମାନ ଚକ୍ଷୁ, ମହାନ ନାଗପତି ଅନନ୍ତ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି, ଯିଏ ନୀଳବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଯାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ସେହି ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ତିନି ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁନା ଧ୍ୱଜ ରହିଛି, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ପୂର୍ବଦିଗରେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ଉଦୟ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସୁନାରେ ଗଢ଼ା, ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ତାହାର ଶିଖର ଶତ ଯୋଜନା ଦୂରକୁ ଆକାଶକୁ ଛୁଏ। ଏହି ପାହାଡ଼ ସୁନାର ଫୁଲ ଭରିଥିବା ସାଲ, ତାଳ, ତମାଳ, କର୍ଣ୍ଣିକର ଗଛରେ ଶୋଭିତ। ସେଠାରେ ସୌମନସ ନାମକ ଦଶ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଏକ ଯୋଜନା ବ୍ୟାପ୍ତିର ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ଶିଖର ଅଛି। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏଠିରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପଦ ରଖିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ମେରୁ ଶିଖରରେ ପଡ଼ିଥିଲା। ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ବୈଖାନସ ମୁନିମାନେ ଭାଲଖିଲ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀ ରୂପେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ଏହି ସୁଦର୍ଶନ ଦ୍ୱୀପ ତୁମେମାନେ ଦେଖିପାରିବ, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ଓ ଦୃଷ୍ଟି ରହିଛି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖର, ଝରଣା, ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ରାବଣ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ପୂର୍ବ ଆକାଶ ଏଠି ଧଳା ଓ ସୁନା ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ରକ୍ତିମ ହୁଏ, ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ, ଏହିଠାରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଜଗତର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଏହିଠାକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗ କୁହାଯାଏ। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖର, ଝରଣା, ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ରାବଣ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନି ଖୋଜିବା ଦରକାର। ଏହିଠାରୁ ପରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଠା ଅଗମ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ଘେରି ରଖିଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରରେ ବଢ଼ିଛି। ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଉଲ୍ଲେଖ କରିନାହିଁ, ସେସବୁ ପାହାଡ଼, ଗୁହା, ନଦୀ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜ। ଓ ବନରାମାନେ, ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବା ସମ୍ଭବ, ତା’ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟହୀନ, ଅସୀମ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହା ବିଷୟରେ ଆମେ କିଛି ଜାଣିନାହୁଁ। ଏଭଳି ଭାବେ, ଯଦି ତମେମାନେ ସୀତା ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖିପାର, ତେବେ ଏକ ମାସ ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ଫେରି ଆସ।