ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତପୋବଳୀ, ମହାନ ଋଷି ଶାନ୍ତ ହେଇ ଗଲେ। ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। କୁଶିକ ବଂଶ ଏକ ମହାନ ବଂଶ, ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍; କୁଶଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ମହାନ ଆତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବିଶେଷକରି, ମହାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତୁମେ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ; କୌଶିକୀ ନଦୀ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ବଂଶକୁ ମହିମା ଦେଉଛନ୍ତି। ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଆଗ୍ରଣୀ ଋଷିମାନେ, କୁଶିକପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଶୟନ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହେବା ପରି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କରି, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ପରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୟନ କଲେ। ଏହିପରି ଶୋଣ ନଦୀ ତଟରେ ଶେଷ ରାତି ଅତିବାହିତ କରି, ମହାନ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ, ଯେତେବେଳେ ରାତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, "ରାମ, ଏହି ରାତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଛି, ପ୍ରଭାତ ଆସୁଛି। ଉଠ, ଉଠ, ସବୁ ଭଲ ହେଉ, ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ପ୍ରଭାତର କୌଶଳ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଏପରି ପଚାରିଲେ: "ଏହି ଶୋଣ ନଦୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ଶୁଭ୍ର ଜଳ, ଗଭୀର ଓ ବାଳୁକା ଦ୍ୱୀପରେ ଶୋଭିତ। ମୁନିବର, କେଉଁ ପଥରେ ଆମେ ଏହି ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରିବା?" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, "ଏହିପଥ ମୁଁ ଦେଖାଇଛି, ଯେଉଁପଥରେ ମହାନ ଋଷିମାନେ ଚାଲନ୍ତି।" ଏହିପରି କହି, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାତ୍ରା କଲେ। ଅଧା ଦିନ ବିତିଯିବା ପରେ, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀ, ଯାହା ସଂନ୍ନିହିତ ଋଷିମାନେ ବହୁଳ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ସେହି ପବିତ୍ର ନଦୀକୁ, ହଂସ ଓ କଦଳୀ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଓ ରାଘବ (ରାମ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏହି ନଦୀ ତଟରେ ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ଶୟନାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଓ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି, ଅମୃତ ସମ ଭୋଜନ କରି, ସେମାନେ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ତା’ପରେ ସମସ୍ତେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ବସି, ରାଘବମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ଭାବେ ବସିଲେ। ରାମ ଆନନ୍ଦ ଭରିତ ମନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ଭଗବନ୍ତ, ଏହି ତିନିପଥ ବିହାରିଣୀ ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ସେ କିପରି ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରି, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ?" ରାମଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। "ରାମ, ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ରାଜା ହିମବନ୍ତ, ମହାନ ଖନିଜ ଧାତୁର ନିଧି, ଭୂମିରେ ଦୁଇ ଅତୁଲ୍ୟ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାଙ୍କ ପିତା। ସେମାନଙ୍କ ମାତା ମେନା, ମେରୁର ଅତି ସୁନ୍ଦର, କମଳା କଟି, ହିମବନ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ। ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ହେଲା ଗଙ୍ଗା, ହିମବନ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା; ଦ୍ୱିତୀୟ କନ୍ୟା ଥିଲେ ଉମା। ତା’ପରେ, ଦେବତାମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଏହି ତିନିପଥ ବିହାରିଣୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ହିମବନ୍ତଙ୍କ ନିକଟରେ ଚାହିଲେ। ହିମବନ୍ତ ଧର୍ମପଥେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ, ଯିଏ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବହନ କରନ୍ତି ଓ ତିନି ଲୋକ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଦେଇଦେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ପାଇ, ତିନି ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରି, ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ରାମ, ପାହାଡ଼ର ଦ୍ୱିତୀୟ କନ୍ୟା ଉମା, ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରି, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ହିମବନ୍ତ, ସେହି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ବିନୀ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ ଉମାଙ୍କୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ଦୁଇଜଣ ହେଉଛନ୍ତି ପାହାଡ଼ର ଦୁଇ କନ୍ୟା: ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଙ୍ଗା ଓ ଦେବୀ ଉମା। ଏହିପରି ତିନିପଥ ବିହାରିଣୀ ଗଙ୍ଗା କିପରି ଆଦିରେ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଉଠିଲେ, ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ କହିଛି। ପରେ, ଏହି ସୁନ୍ଦର ଦିବ୍ୟ ନଦୀ, ପାହାଡ଼ପୁତ୍ରୀ ଗଙ୍ଗା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଉଠିଲେ, ନିର୍ମଳ ଜଳ ବହନ କରି।" ଏହା ପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଚମତ୍କାର କଥା ଶୁଣି, ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ପଚାରିଲେ: "ଭଗବନ୍ତ, ଆପଣ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାର୍ମିକ କଥା କହିଛନ୍ତି। ଏବେ ଦୟାକରି ରାଜା ହିମବନ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବରଣୀ ଏବଂ ଦେବ ଓ ମାନବ ଉତ୍ପତ୍ତି ତଥ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କହନ୍ତୁ। ତିନିପଥ ବିହାରିଣୀ ଗଙ୍ଗା କିପରି ତିନି ମାର୍ଗରେ ବହିଲେ? ସେ କେଉଁ କାରଣରୁ ଏହି ନାମ ହେଲେ? ତିନି ଲୋକରେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କାହା ସହିତ ସମ୍ପର୍କରେ ସେ କଣ କଲେ?" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ତପସ୍ୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ: "ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ରାମ, ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ ଶିତିକଣ୍ଠ (ମହାଦେବ) ନବବିବାହିତ ଥିଲେ। ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଗଳ ଭୋଗ କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ। ଏହିପରି ମହାଦେବ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଦେବୀ ସହିତ ବିହାର କରିଲେ। ତଥାପି, ରାମ, ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ସନ୍ତାନ ହେଲା ନାହିଁ। ଏହାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ—'ଏଠାରେ ଯଦି କିଛି ଜନ୍ମ ହୁଏ, କିଏ ତାହାକୁ ସହିପାରିବେ?' ଏହି ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଗଚ୍ଛି, ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, କହିଲେ: 'ଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳକାମୀ, ଆମ ନମସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରି, ଆମେ ଦୟା ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛୁ।'" ଏପରି ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଜିଜ୍ଞାସାରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମୁଖାରବିନ୍ଦରୁ ଗଙ୍ଗା ଓ ଉମାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ତିନିପଥ ବିହାରୀ ଗଙ୍ଗାର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଶ୍ରବଣ କରିବାର ଅଭିଲାଷାରେ ଅନ୍ତର ଭରିଥିଲେ।