ସୂର୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରମ୍ଭା, ଦଶ ହଜାର, ଏକ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ଶତ ମକୁଡ଼ ଦଳ ସହିତ ଆସିଲେ। ତାପରେ ଦୁର୍ମୁଖ ନାମକ ବୀର ମକୁଡ଼ ମୁଖ୍ୟ, ଦୁଇ କୋଟି ମକୁଡ଼ ଦଳ ସହିତ ଦେଖାଗଲେ। ଏହି ପରେ ହନୁମାନ୍, ଶତ କୋଟି ମକୁଡ଼ ଦଳ ସହିତ ଆସିଲେ, ସେମାନେ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ନଳ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଧାରୀ, ଗଛରେ ବସୁଥିବା ମକୁଡ଼ମାନେ—ଏକ ଶତ ଲକ୍ଷ ଏବଂ ଏକ ହଜାର ଗୁଣା ଶତ ମକୁଡ଼ ସହିତ ଆସିଲେ। ତାପରେ ଦଧିମୁଖ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦଶ କୋଟି ମକୁଡ଼ ଦଳ ସହିତ ଆସିଲେ, ସେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ଏହିବେଳେ ଶରଭ, କୁମୁଦ, ଵହ୍ନି ଓ ତ୍ୱରିତ ମକୁଡ଼ ରମ୍ହ, ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ମକୁଡ଼, ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ମକୁଡ଼ମାନେ ଭୂମିରେ ଆସି, ଦୌଡ଼ି, ଚମ୍ପି, ଗର୍ଜନ କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ବାଦଳ ପରି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମକୁଡ଼ ମୁଖ୍ୟମାନେ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହିତ ଶିର ନମାଇଲେ। ଅନ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମକୁଡ଼ମାନେ ଯଥାଯଥ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଭୟ ହେଲେ। ତାପରେ ତ୍ୱରିତ ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ମକୁଡ଼ମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ରାମଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଇ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ଉଭୟ ହେଲେ ଏବଂ କଥା କହିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ପର୍ବତ ଝରଣା ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ସୁବିଧାନୁସାରେ ବିନ୍ୟାସ କରି, ଶକ୍ତି ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏହିଠାରେ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ସର୍ଗ ଚାଳିଶ ଶୁଣିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦିଅ। ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରାଜ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ହୋଇ, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଓ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ରୂପ ବଦଳାଇପାରିବା ମକୁଡ଼ମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଏଠାରେ ଆସି ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନ ନେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ମକୁଡ଼ମାନେ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଦାନବ ସମାନ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଗ୍ରଣୀ। ଓ ରାମ, ଏହି ବନର ଦଳମାନେ—ଭୂମି, ଜଳ ଓ ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା, ବହୁ ପର୍ବତ ଉତ୍ପନ୍ନ ଉପରେ—ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଦଳରେ ତୁମର ସେବାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାରେ ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱର ଇଚ୍ଛା ପ୍ରତି ସମର୍ପିତ, ଓ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ମକୁଡ଼ମାନେ ଅନେକ ହଜାର ଦଳ ସହିତ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଓ ରାମ, ଯାହା ସମୟୋଚିତ ଭାବିଛ, ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ, ଏହି ସେନା ସମସ୍ତେ ତୁମ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏବଂ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ମୁଁ ଜାଣିଛି କିପରି କରିବାଉଚିତ, ତଥାପି ତୁମେ ଯଥାଯଥ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ।" ଏହିପରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, କହିଲେ—"ମୃଦୁ ହୃଦୟ ଧାରୀ, ପ୍ରଥମେ ଜଣାଯାଉ, ବୈଦେହୀ ସୀତା ଜୀବନ୍ତ କି ନୁହେଁ, ଏବଂ ରାବଣ କେଉଁ ଭୂମିରେ ବସୁଛି। ସୀତା ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଚିହ୍ନଟ ହେଲାପରେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ତୁମ ସହିତ କରିବି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନେତୃତ୍ୱ ଦେବା ନୁହେଁ, ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ ଓ ନେତା, ବନରାଜ। ତୁମେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାଧାନ କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣିଛ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମେ ସତ୍ତ୍ୱ ମିତ୍ର, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶୌର୍ୟ ଧାରୀ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସମୟ ଜ୍ଞାନୀ, ମୋ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ବିଶ୍ୱାସି ମିତ୍ର, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" ଏହିପରି ରାମଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିନତା ନାମକ ମକୁଡ଼ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ—"ଓ ମକୁଡ଼ମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିନତାଙ୍କୁ ଡାକ, ଯାହାଙ୍କ ଗର୍ଜନ ମେଘ ପରି, ପର୍ବତ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଅନେକ ମକୁଡ଼ ସହିତ। ସେ ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ନୀତି ଜ୍ଞାନୀ, କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ପ୍ରବୀଣ; ଏକ ଶତ ହଜାର ତ୍ୱରିତ ମକୁଡ଼ ସହିତ ଯିଅ।" "ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଯାଉ, ଯେଉଁଠାରେ ପର୍ବତ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଅଛି; ସେଠାରେ ବିଦେହ ଜନନୀ ସୀତା ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଖୋଜ। ପର୍ବତ ଦୁର୍ଗ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ନଦୀ ଉପକୂଳରେ ଖୋଜ, ଭାଗୀରଥୀ, ସରୟୂ, କୌଶିକୀ ମଧ୍ୟ ଖୋଜ। ଶୋଭାମୟ କାଲିନ୍ଦୀ, ଯମୁନା, ଯମୁନା ପର୍ବତ, ସରସ୍ୱତୀ, ସିନ୍ଧୁ ଓ ଶୋଣା ଯାହାର ଜଳ ମଣି ପରି ଚମକୁଥାଏ। କଳିଙ୍ଗ ଭୂମି, ପର୍ବତ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଶୋଭିତ ଭୂମି, ବ୍ରହ୍ମମାଳା, ବିଦେହ, ମାଳବ, କାଶୀ ଓ କୋଶଳ ଖୋଜ। ମଗଧର ବଡ଼ ଗ୍ରାମ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗ, ବୁନା କାମର ଭୂମି ଓ ଚାନ୍ଦି ଖଣି ଶୋଭିତ ଭୂମି ଖୋଜ।" "ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ଏହି ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବା ଦଳ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଖୋଜିବେ। ପର୍ବତ ଯାହା ସମୁଦ୍ରକୁ ଆସିବା, ସହର ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଥିବା ନିବାସ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିବେ। ଏଠାରେ କିଛି ଲୋକ ନିଜ କାନ ଢାକିଥାନ୍ତି, କିଛି ଲୋକ ମୁହଁ କାନ ପରି, ଭୟଙ୍କର ଶିରା ମୁହଁ ଧାରଣ କରିଥିବା, ତ୍ୱରିତ ପଦ ଧାରୀ, ଏକ ପଦ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଅକ୍ଷୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମାନ୍ସ ଖାଇଥିବା, କିରାତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚୁଡ଼ା ଧାରୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଦେଖିବାକୁ ମନୋହର। କିରାତ ଯେଉଁମାନେ କାଚା ମାଛ ଖାନ୍ତି, ଦ୍ୱୀପବାସୀ, ଜଳବାସୀ ଭୟଙ୍କର ମନୁଷ୍ୟ ବାଘ।" ଏପରି ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଦଳକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କ ଦେଶୀ ନିବାସ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।