ସୁଗ୍ରୀବ ହାତ ଜୋଡି ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଭି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଏକ ପୋଖରୀରେ ପଦ୍ମକୁଡ଼ିଏ ପରି ଦେଖାଗଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ। ବାନର ସେନାର ମହାବଳ ଦେଖି ରାମ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପାଏଁ ନମ୍ରତାରେ ବନ୍ଦନା କରୁଥିବା ବାନର ମହାରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଉଠାଇ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ। ରାମ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନରେ ଆଲିଂଗନ କରି, 'ବସିଯାଅ' ବୋଲି କହିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଭୂମିରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ରାମ କହିଲେ, 'ଯେଉଁ ରାଜା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମକୁ ସମୟ ସାପେକ୍ଷ ଭାବରେ ବିଭକ୍ତ କରି ଚାଲେ, ସେ ହିଁ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁଠି ରାଜା ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥକୁ ଛାଡି କେବଳ କାମକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ଗଛ ଉପରେ ଶୁଇ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପରି, ଯେଉଁଠି ଚେତନା ଆସିଲେ ତାଳି ଖସିଯିବ। ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ଓ ମିତ୍ର ରକ୍ଷାରେ ଲାଗିଥିବା ରାଜା, ତିନି ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷ୍ୟର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରି ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏବେ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ସମୟ ଆସିଛି, ବାନରମାନେ ଓ ତୁମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କର।' ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋର ଭାଗ୍ୟ, କୀର୍ତି ଓ ଚିରଯାଇ ବାନର ରାଜ୍ୟ ମୁଁ ହାରାଇ ଥିଲି, ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ସେଗୁଡିକୁ ପୁନଃ ପାଇଛି। ଦେବତାମାନେ ଓ ତୁମ ବିଜୟୀ ଭାଇଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପକାର ପାଇଛି; ଯେଉଁ ଉପକାର ପାଇ ଫେରାଇ ଦେଉନାହିଁ, ସେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଲଜ୍ଜାସ୍ପଦ। ରାମ, ଏଠି ଶତାଧିକ ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ଏକଠା ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ କୁ ଆଣିଛନ୍ତି। ରାମ, ଏଠି ଶୂର ବାଲୁ, ବାନର ଓ ଲଙ୍ଗୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାନ୍ତି ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗରେ ଦକ୍ଷ। ରାମ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଏଠି ଆସୁଛନ୍ତି। ଶତ, ଶତ ହଜାର, ଲକ୍ଷ ଓ କୋଟି କୋଟି ବାନରମାନେ ଏଠି ଆସିଛନ୍ତି, ଦଶ ହଜାର ସେନା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ଅର୍ବୁଦ ଓ ଶତ ଅର୍ବୁଦ ବାନରମାନେ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଶେଷ ଦଳ, ଏବଂ ସାଗର ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ବାନର ଦଳ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ରାଜା, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଥିବା ବାନରମାନେ, ମେଘ ଓ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ମେରୁ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ବସିଥିବା ବାନରମାନେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ। ସେମାନେ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି ମୈଥିଳୀକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଫେରାଇ ଆଣିବେ।' ମହାବଳୀ ବାନର ନାୟକ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ବାନରସେନା ସଜି ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଭୂମିର ଲୋକପତିର ପୁତ୍ର ରାମ ଆନନ୍ଦରେ ଅତିପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ନୀଳ ପଦ୍ମର ପରି ଖିଳିଉଠିଲା। ଏହି ଉତ୍ସାହ ଭରା ପ୍ରସ୍ଥାନ ପରେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଶ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଉନତିଶ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ସୁଗ୍ରୀବ କହୁଥିବା ବେଳେ, ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ପ୍ରତିପାଦକ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଆଲିଂଗନ କରି ହାତ ଜୋଡି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। 'ଇନ୍ଦ୍ର ବୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କଲେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାରା ରଶିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କଲେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୃଦୁସ୍ୱଭାବ ତୁମେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯେପରି ରାତିକୁ ତାହାର ଆଲୋକରେ ଚମକାଏ, ସେପରି ଏକ ମିତ୍ର ମିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଆଣେ। ତୁମେ ଏପରି ଋଜୁ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣିଛି, ସୁଗ୍ରୀବ, ସଦା ମୃଦୁ ଭାଷା କହୁଥିବା। ତୁମେ ମୋ ମିତ୍ର ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିବାରେ ମୋ ସହଯୋଗୀ ହେବା; ତୁମେ ମୋର ଏକାଉଁ ମିତ୍ର ଓ ସାଥୀ, ମୋତେ ସହଯୋଗ କରିବାରେ ଯୋଗ୍ୟ।' 'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ନିଜ ନାଶକୁ ନେଇ ମୈଥିଳୀକୁ ଅପହରଣ କରିଛି, ଯେପରି ଅନୁହ୍ଲାଦ ଏକଦା ପଉଲୋମାଙ୍କ ଜନାନୀ ଶାଚୀଙ୍କୁ ଭ୍ରମ କରିଥିଲେ। ଶୀଘ୍ର ମୁଁ ରାବଣଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବଧ କରିବି, ଯେପରି ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ଇନ୍ଦ୍ର ପଉଲୋମୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦତ ପିତାକୁ ବଧ କରିଥିଲେ।' ଏମାନେ କହୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଧୂଳି ମেঘ ଆକାଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଏବଂ ହଜାର ରଶିମାନେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ତୀବ୍ରତାରେ ଆକାଶର ଚମକ ଆଛାଦିତ ହେଲା। ତାପରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ ହେଲା, ଯେଉଁମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା। କ୍ଷଣମାତ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ବାନର ଦଳ ନାୟକମାନେ ଶତ କୋଟି ବାନରମାନେ ସହିତ ଏଠି ଏକଠା ହୋଇଗଲେ। ଏଠି ବାନରମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବିଜୁଳି ମେଘ ପରି ଶବ୍ଦ କରନ୍ତି, ପାହାଡ଼ ଓ ସାଗରର ଉତ୍ପନ୍ନ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ କିଛି ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିବା। କିଛି ବାନର ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ରଙ୍ଗ, କିଛି ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା, କିଛି ପଦ୍ମ ତନ୍ତୁ ପରି ରଙ୍ଗ, ଏବଂ କିଛି ସୁନା ପରି ଧଳା। ସେ ସମୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶୂର ବାନର ନାମ ଶତବଳି ଦଶ ହଜାର କୋଟି ବାନରମାନେ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାରାଙ୍କ ପିତା ଶୂର ବାନର, ସୁନା ପାହାଡ଼ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଅସଂଖ୍ୟ ହଜାର ଓ କୋଟି ବାନରମାନେ ସହିତ ଆସିଲେ। ଏହିପରି, ରୁମାଙ୍କ ପିତା, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶ୍ବଶୁର, ଏକ ହଜାର କୋଟି ବାନରମାନେ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପଦ୍ମ ତନ୍ତୁ ପରି ରଙ୍ଗ, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ମୁହଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ଯୋଦ୍ଧା ଏଠି ଆସିଲେ। ପ୍ରସିଦ୍ଧ କେଶରୀ, ହନୁମାନଙ୍କ ପିତା, ଅସଂଖ୍ୟ ହଜାର ବାନରମାନେ ସହିତ ଦେଖାଗଲେ। ଦୀର୍ଘ ପୁଛ ଥିବା ବାନର ରାଜା, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମ ଥିବା ଗବକ୍ଷ, ଏକ ହଜାର କୋଟି ବାନରମାନେ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ଓ ବିଜୁଳି ଝଡ଼ ପରି ତୀବ୍ର ଧୂମ୍ର, ଭାଲୁ ଦଳର ନାୟକ, ଦୁଇ ହଜାର କୋଟି ଭୟଙ୍କର ଭାଲୁମାନେ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ପ୍ରବଳ ପାନସା, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ତିନି ମିଲିଅନ୍ ବାନରମାନେ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।