ସେହିବେଳେ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜୀମାନେ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ବନରାଜୀଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ଦଳର ଆଗରେ ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେମାନେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଥିଲେ। ବନରାଜୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ନାନା ପ୍ରକାର ଔଷଧୀ, ଫଳ ଓ କନ୍ଦମୂଳ ଆଣି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଇ କହିଲେ: “ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ନଦୀ ଓ ଅଟବୀ ଅନ୍ୱେଷଣ କରାଯାଇଛି; ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ସମସ୍ତ ବନରାଜୀ ଆସୁଛନ୍ତି।” ଏହିପରେ, ଏଇଅଂଶର ଅଠତ୍ରିସ ଶ୍ଲୋକକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସୁଗ୍ରୀବ, ଯେଉଁଠିକି ବନରାଜୀମାନେ ଆଣିଥିବା ସମସ୍ତ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇଦେଲେ। ଏହିପରେ, ଯେଉଁ ହଜାର-ହଜାର ବନରାଜୀ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରି, ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜେ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ରାଘବ ଦୁହେଁ ସଫଳ ମନେ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ବନରାଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରବଳ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ମାନ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ: “ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ, ମୃଦୁଭାବୀ, ତେବେ ଆମେ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଯିବା।’’ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ଉଚିତ କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ: “ଯେପରି ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ହେଉ। ଆମେ ଚାଲିବା। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ରହିବି।” ଏହିପରେ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନଧାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏପରି କହି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାରା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନୋକୁ ବିଦାୟ କରିଦେଲେ। ସେ ଏକ ବିଶାଳ ଧ୍ୱନିରେ “ଆସ” ବୋଲି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜୀମାନୋକୁ ଡାକିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶୀଘ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେବେଳେ, ସମସ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ବନରାଜୀ, ଯେଉଁମାନେ ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ ଓ ମହିଳାମାନେ ଦେଖିପାରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଆସିଲେ। ସୁର୍ଯ୍ୟପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: “ବନରାଜୀମାନେ, ଶୀଘ୍ର ମୋର ପଳଙ୍କି ଆଣ।’’ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ବନରାଜୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏକ ଶୋଭାମୟ ପଳଙ୍କି ଆଣିଦେଲେ। ସେହି ପଳଙ୍କି ଆସିଥିବା ଦେଖି, ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶୀଘ୍ର ଏଉଠା ଚଢ଼।’’ ଏହିପରି କହି, ସୁର୍ଯ୍ୟସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି ସୁନାର ପଳଙ୍କିରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଚଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧଳା ଛତା ଧରାଯାଉଥିଲା। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଧଳା ଚାମରୀ ପଖାରେ ପଖା ହେଉଥିଲେ, ଶଂଖ ଓ ଢୋଳର ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା, ଓ ଗାୟକମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ଲାଭ କରି, ଶତଶଃ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବନରାଜୀ, ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦଳରେ ଘିରି ଚାଲିଲେ। ଏଭଳି ରକ୍ଷାପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ, ସେ ଯେଉଁଠି ରାମ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ପରାକ୍ରମୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ପଳଙ୍କିରୁ ଅବତରଣ କରି, ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଏଭଳି ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ ଦେଉଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ବନରାଜୀ ମଧ୍ୟ ଏପରି କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏକ ପଦ୍ମକୁଡ଼ିର ମାନେ ପାନିରେ ଦେଖି, ରାମ ସୁଗ୍ରୀବ ଉପରେ ଖୁସି ହେଲେ; ସେଇ ମହାନ ବନରାଜ ସେନା ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ବନରାଜ ପତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପାଦେ ଶିର ନମାଇଥିବା ଦେଖି, ରାଘବ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ କହିଲେ: “ବସ, ଏଠାରେ ବସ।” ସେଉଁଠି ସୁଗ୍ରୀବ ଭୂମିରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ରାମ କହିଲେ: “ଯିଏ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମକୁ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ବିଭାଜନ କରି, ସେମାନେ ଚାଲିଥାଏ, ସେଇ ରାଜା ବନରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥକୁ ଛାଡ଼ି, କେବଳ କାମରେ ଲିନ ହୁଏ, ସେ ଗଛର ଶିଖରରେ ଶୁଇ ଅପରାଧ୍ରୁତ ଲୋକ ପରି ପତିତ ହୁଏ। ଶତ୍ରୁ ନାଶ ଓ ବନ୍ଧୁ ରକ୍ଷାରେ ନିଯୁକ୍ତ ରାଜା, ଏହି ତିନି ପୁରୁଷାର୍ଥର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରି, ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳ ରହେ। ଏବେ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ସମୟ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ। ଏହି କଥା ବନରାଜୀ ଓ ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କର।” ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୋର ଭାଗ୍ୟ, ଖ୍ୟାତି ଓ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ବନରାଜ୍ୟ ହରାଇଯାଇଥିଲା; ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ, ହେ ପ୍ରବଳ ବାହୁଧାରୀ, ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃ ପାଇଛି। ଦେବତାମାନେ ଓ ଆପଣଙ୍କ ଅଜୟ୍ୟ ଭାଇଙ୍କ କୃପାରେ, ଯିଏ କୃତ୍ୟ ହିତକୁ ପ୍ରତିଦାନ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ଲଜ୍ଜ। ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଏଠାରେ ଶତଶଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜୀ ଆସିଛନ୍ତି, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରୁ ପ୍ରବଳ ବନରାଜୀଙ୍କୁ ଆଣିଛନ୍ତି। ରାଘବ, ଏଠାରେ ଶୂର ବାଲୂକ, ବନରାଜ ଓ ଲଙ୍ଗୂରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ ଆକୃତିର ଓ ଅଟବୀ ଓ ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗରେ ପାରଦର୍ଶୀ। ରାଘବ, ଏଠାରେ ଏମିତି ବନରାଜୀ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ନିଜ ନିଜ ସେନା ସହିତ ପଥରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି। ହେ ନାୟକ, ଏଠାରେ ଶତ, ଶତହଜାର, ଲକ୍ଷ ଓ ଦଶ ହଜାର ଦଳରେ ବନରାଜୀ ଏବଂ ସେନା ଘିରିଛି। ଏଠାରେ ଅର୍ବୁଦ, ଶତାର୍ବୁଦ, ମଧ୍ୟମ ଓ ପର୍ୟନ୍ତ ଦଳ, ଏବଂ ସାଗର ସମାନ ଅନେକ ବନରାଜୀ ଓ ବନରାଜ ନାୟକ ଅଛନ୍ତି। ରାଜା, ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରବଳ, ମେଘ ଓ ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼, ମେରୁ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ବସ୍ତି କରୁଥିବା ବନରାଜୀ ଆପଣଙ୍କୁ ଆସିବେ। ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିବେ; ରାବଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବେ।’’ ପ୍ରବଳ ବନରାଜ ନାୟକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦେଖି, ପୃଥିବୀପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଅନେକ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ନୀଳପଦ୍ମ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା। ଏହିପରେ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଯିଏଉଁ ଉନଚାଳିଶ ଶ୍ଲୋକ ଆସିଛି, ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ।