ଏହିପରି ସତ୍ୟବତୀ, ଯିଏ ସ୍ବାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ, ବଡ଼ ନଦୀ କୌଶିକୀ ରୂପେ ପରିଣତ ହେଲେ। ଦେବତ୍ୱ, ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଓ ଶୋଭାମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ହିମାଳୟର ଶିଖରରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା କୌଶିକୀ, ମୋର ଭଉଣୀ, ଏହି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନଦୀ ହେଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ହିମାଳୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସୁଛି, ମୋ ଭଉଣୀ କୌଶିକୀ ସହିତ ସ୍ନେହରେ ଏକତ୍ର ଅଛି, ହେ ରଘୁବଂଶର ଶୋଭା! ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ସତ୍ୟବତୀ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ପତିଦେବତାଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ଧା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ୍ୟ, ସେଇ କୌଶିକୀ ନଦୀ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ହେ ରାମ, ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଲି; ମୁଁ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲି ଓ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲି। ଏହା ହେଉଛି ମୋର ଜନ୍ମ, ବଂଶ ଓ ଏହି ଭୂମିର କଥା, ଯେପରି ତୁମେ ପଚାରିଥିଲ, ହେ ରାମ! ଏବେ ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ଅତିତ ହେଇଛି, ମୁଁ ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ କହିଛି; ଏବେ ଶୟନ କର, ଭଲ ହେଉ, ଏବଂ ଆମର ଯାତ୍ରାରେ କିଛି ବାଧା ନ ଆସୁ। ସମସ୍ତ ଗଛ ନିର୍ମଳ, ବନ୍ୟ ପଶୁପକ୍ଷୀ ନିଜ ଆଶ୍ରୟରେ ରହିଛନ୍ତି, ଦିଗବଳୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଛି, ହେ ରଘୁବଂଶର ଶୋଭା। ସଂଧ୍ୟା ଧୀରେ ଧୀରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛି, ଆକାଶ ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଛି। ଶୀତଳ କିରଣର ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେଉଛି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଛି। ରାତିରେ ବାସ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଭୟଙ୍କର ମାଂସଭୋଜୀ ପିଶାଚମାନେ ଏଠାଏଠି ଘୁରୁଛନ୍ତି। ଏପରି କଥା କହି, ମହାତ୍ମା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନିରବ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ 'ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ!' ବୋଲି କହି, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। କୁଶିକ ବଂଶ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏହି ବଂଶର ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ ଉତ୍ତମ ଓ ମହାନ୍। ବିଶେଷକରି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ତୁମେ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ; କୌଶିକୀ ନଦୀ ତୁମ ବଂଶକୁ ଗୌରବ ଦେଇଛି। ଏପରି ଭାବେ, ଖୁସି ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରୀକୁଶିକପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ଭଳି ଶୟନ କଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅଳ୍ପ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୟନ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ସମସ୍ତେ ଶୋଣ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରାତିର ଶେଷ ଅଂଶ କାଟିଲେ। ପ୍ରଭାତ ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ଏହି ରାତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଛି; ପ୍ରଭାତ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଉଠ, ଉଠ, ସବୁ ଭଲ ହେଉ, ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ପ୍ରଭାତର କୌଳିନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହି ଶୋଣ ନଦୀ ଅତି ଶୋଭାମୟ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଗଭୀର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବାଲୁକା ତଟ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। କେଉଁପଥେ, ମୁନିବର, ଆମେ ଏହି ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା?" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, "ମୁଁ ଯେପରି ପଥ ଦେଖାଇଛି, ଏହି ପଥରେ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଯାଆନ୍ତି।" ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହ ଏହି ଦୂର ପଥ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଅନେକ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି, ଅର୍ଧଦିନ ବିତିଗଲାପରେ, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀ, ଯାହା ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ। ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀ, ହଂସ ଓ କ୍ରଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରି ରହିଥିବା, ସମସ୍ତ ଋଷି ଓ ରାମମାନେ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ଏହି ନଦୀତଟରେ ଶିବିର କଲେ, ସ୍ନାନ କରି ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଲେ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି ଓ ପୂଜାର ଅମୃତ ସମ ନୈବେଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, ସମସ୍ତେ ଶୁଭ୍ର ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲେ। ଏବେ, ସମସ୍ତେ ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ବସି, ରାମ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଏହି ତିନିପଥ ବ୍ୟାପି ଗଙ୍ଗା ନଦୀର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। କିପରି ସେ ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରି, ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହେଲେ?" ରାମଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଜନ୍ମ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ: "ହେ ରାମ, ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଖଣିଜ ଧନର ଉତ୍ସ ହିମବତଙ୍କ ଦୁଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ମାତା ମେନା, ମେରୁ ପର୍ବତର କନ୍ୟା, ହିମବତଙ୍କ ପ୍ରିୟା। ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଆଗର କନ୍ୟା ହେଉଛି ଗଙ୍ଗା, ଦ୍ୱିତୀୟ କନ୍ୟା ଉମା।" "ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ତିନିପଥ ବ୍ୟାପି ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ହିମବତ ଧର୍ମପଥରେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ, ଯିଏ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ବହିଥାନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ, ଦେଇଦେଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ନିଜ କାମନା ସିଦ୍ଧ କରି, ମୋଦିତ ହେଲେ।" "ହେ ରଘୁନାଥ, ଅନ୍ୟ କନ୍ୟା ଉମା ଦୃଢ଼ ନିୟମ ଓ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ। ପାହାଡ଼ର ସ୍ୱାମୀ ଉମାଙ୍କୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ, କାରଣ ସେ ତପସ୍ୟାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇଜଣି ହେଉଛନ୍ତି ପର୍ବତର ଦୁଇ କନ୍ୟା, ଜଗତ୍ରେ ପୂଜିତ: ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଓ ଉମା ଦେବୀ।" "ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ଭାବେ ତିନିପଥ ବ୍ୟାପି ଗଙ୍ଗା କିପରି ପ୍ରଥମେ ଆକାଶକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କଲେ, ତାହା କୁହିଦେଲି।