ବିଶ୍ବାମିତ୍ର, ସମୟ ବିଷୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସମୟର ଆଗମନକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ କେମିତି ଏହି ଅନୁଭୂତି ରଖିପାରିବେ? ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାମଙ୍କୁ ଏଠାରେ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦେହ କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିବା ପୂର୍ବରୁ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ପରି କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଯେପରିକି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଲୋକ, ଏହିପରି ଲୋକମାନେ କ୍ରୋଧକୁ ଅନ୍ଧାରେ ଅନୁଭବ କରି ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହରାଇ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ତୁମ ଏକାଗ୍ର ମନ ଦ୍ୱାରା, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଉତ୍କଟ କ୍ରୋଧକୁ ତ୍ୟାଗ କର; ତୁମେ ନିଖୁଣ୍ଟ ଏବଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ। ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ରୁମା, ମୁଁ, ଅଙ୍ଗଦ, ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଗୋବ୍ୟବସ୍ଥା ଛାଡ଼ି ଦେବେ; ଏହି ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ। ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବେ, ଚନ୍ଦ୍ର ରୋହିଣୀ ସହିତ ଯେପରି ଏକତ୍ର ହୁଏ, ଏହା ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ରାକ୍ଷସ ନିଧନ ପରେ ଘଟିବ। ଲଙ୍କାରେ ଶତ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତିରିଶ ହଜାର ଶତ ଦଶ ହଜାର ଅଛି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ନିହତ ହେବା ଚଢ଼ିଁ ରାବଣଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ, ଯିଏ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେ ମୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେବେ ନାହିଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ଏହିକାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଉକ୍ତି କରିଥିଲେ ବାଲି, ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ଯିଏ ସବୁ ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହି ପାରମ୍ପରିକତା ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ—ମୁଁ ମାତ୍ର ମୋ ଶୁଣିଥିବା ଏହି ଉକ୍ତି କୁ କହୁଛି। ଏହିପରି, ରାମଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀମାନେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବହୁ ପ୍ରବଳ ବାନର ଆଣିବେ। ଏହି ପ୍ରବଳ ଓ ସୂର୍ବୀର ବାନରମାନେ ଆସିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବାରୁ, ଏହି ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଅଧିପତି ରାଘବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଶୌମିତ୍ରି, ସୁଗ୍ରୀବ ଯେପରି ଆଗରୁ ଯୋଜନା କରିଥିଲେ, ଆଜି ସେହି ସମସ୍ତ ପ୍ରବଳ ବାନରମାନେ ଆସିବେ। ଆଜି ଶତ ହଜାର ଭାଲୁ ବାନର ଏବଂ ଶତ ଲଙ୍ଗଧରୀ ବାନରମାନେ ଆସିବେ, ଶତ କୋଟି ଦୀପ୍ତିମାନ ବାନରମାନେ ଆସିବେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଧର ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା ତୁମେ। ତୁମେ କ୍ରୋଧ ଭରି ରକ୍ତବିମ୍ବ ଚକ୍ଷୁ ନେଇଥିବାରୁ, ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ନାରୀମାନେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁନାହାନ୍ତି—ସମସ୍ତେ ଭୟଭିତ ଅଛନ୍ତି, ବିପଦ ଆସିବା ଚିହ୍ନ ଦେଖି ଅନ୍ଦାଜ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଉତ୍କର୍ଷ ରାମାୟଣର କିଶ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଶତ ତିରିଶ ଅଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ। ତାରାଙ୍କ ନମ୍ର ଓ ଧର୍ମପର ଉକ୍ତିରେ ଶୌମିତ୍ରି ମୃଦୁ ଶ୍ୱଭାବରେ ତାଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣ କରିଲେ। ତାଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଅଧିପତି ସୁଗ୍ରୀବ ଭୟରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଜଳ ଭିଜିଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପରି ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ପରିଖିଲେ। ତାପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଥିବା ବହୁ ତାର ଓ ରଙ୍ଗୀନ ମାଳାକୁ କାଟି ଦେଲେ, ଅହଂକାର ନିର୍ମୁକ୍ତ ହୋଇ। ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ କହିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। "ଶୌମିତ୍ରି, ମୋର ତେଜ, କୀର୍ତି ଓ ବାନର ରାଜ୍ୟ ହାରାଇଥିଲି, କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ସବୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। କିଏ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମାନ୍ୟତା ଦେଇପାରିବ? ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଘବ ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ ଓ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିବେ, ମୋ ସାହାଯ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ କିଏ ଦରକାର? ଏକ ତୀରରେ ସେ ସାତ ଦୃଢ଼ ବୃକ୍ଷ, ପାହାଡ଼ ଓ ଭୂମିକୁ ଭାଗ କରିଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବାଣ ତାଣିବା ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ଓ ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ—ସାଥୀମାନେ କଣ ଉପକାର କରିପାରିବେ? ମୁଁ ରାମଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନେ ନିଧନ କରିବାକୁ ଯିବି।" "ଯଦି ଆସ୍ଥା ବା ପ୍ରେମରେ ମୋର ଦୂତ କିଛି ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ଏହି ଅପରାଧ କ୍ଷମା କର; କାରଣ କିଏ ତ୍ରୁଟି କରୁନାହିଁ?" ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରେମରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ କହିଲେ, "ମୋ ଭାଇ ଏବେ ସତ୍ୟରେ ଏକ ରକ୍ଷକ ପାଇଛନ୍ତି, ବିଶେଷତଃ ତୁମେ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରକ୍ଷକ ଭାବେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞତା ସହିତ, ତୁମେ ଏହି ବାନର ରାଜ୍ୟର ଅତିଶୟ ସୁଯୋଗ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ତୁମେ ସୁଗ୍ରୀବ, ରାମଙ୍କ ସାଥୀ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ନିଧନ କରିବେ—ଏହି ଉପରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ତୁମର ଉକ୍ତି ଏକ ଧର୍ମଜ୍ଞ, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛ ହଟିନାଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ। ରାମ ଓ ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ତ୍ରୁଟି ଜାଣି ଶକ୍ତି ରଖି ଏପରି କଥା କହିପାରିବ? ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିରେ ସମ, ସବୁ ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ସାଥୀ ଭାବେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛ।" "ଏବେ, ବୀର, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ସହିତ ବାହାରିବାକୁ ଚାଲ, ଏବଂ ତୁମର ମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜନନୀ ଅପହରଣର ଦୁଃଖରୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେ। ଯଦି ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶୁଣି ଦୁଃଖରେ ତୁମକୁ କଠୋର କଥା କହିଥିଲି, ମୋ ମିତ୍ର, ଏହାକୁ କ୍ଷମା କର।" ଏବେ ଏହି ଉତ୍କର୍ଷ ରାମାୟଣର କିଶ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଶତ ତିରିଶ ଏବଂ ସାତ ଅଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବ ହନୁମାନଙ୍କୁ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, କହିଲେ, "ମହେନ୍ଦ୍ର, ହିମବତ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, କୈଳାସ, ମନ୍ଦର ଓ ପାଣ୍ଡୁଶିଖର ପର୍ବତ ଶିରା ଉପରେ ଯେଉଁମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ପର୍ବତରେ...