ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଧର୍ମିକ ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଘୃତାଚୀ ସହିତ ଲିନ ଥିଲେ; ସେ ସମୟର ଅତିକ୍ରମଣକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସମୟର ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାହାକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ କେମିତି ଅନୁଭବିବେ? ଏଠାରେ ରାମ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ହେଇଯାଇଛି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ସ୍ଥିତିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବୁଝିବା ପୂର୍ବରୁ, ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଳି କ୍ରୋଧିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଯେପରି ବିରାଟ ଶିଳା ଅଛ, ତେଣୁ ଏହିପରି ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ କ୍ରୋଧକୁ ଅନୁଭବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଇଁ; ଏହି ବଡ କ୍ରୋଧକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କର, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଏକ। ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଗ୍ରୀବ ରୁମା, ମୁଁ, ଅଙ୍ଗଦ, ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଗୋଧନ ଛାଡିଦେବେ; ଏହି ମୋ ନିଶ୍ଚୟ। ସୁଗ୍ରୀବ ରାଘବଙ୍କୁ ସୀତା ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବେ, ଚନ୍ଦ୍ର ରୋହିଣୀ ସହିତ ଯେପରି, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେବା ପରେ। ଲଙ୍କାରେ ଶତ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଛତିଶ ହଜାର ଶତ ଦଶ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ରୂପ ବଦଳାଇପାରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଛଡା ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିପାରିବା ନାହିଁ, ଯିଏ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସେମାନେ ସାହାଯ୍ୟ ବିନା ଯୁଦ୍ଧରେ ମରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କ୍ରୂର ରାବଣକୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି କଥା ବାଲି, ବାନର ରାଜା, ଜାଣିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥା ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ—ମୁଁ ଯାହା ଶୁଣିଛି, ସେହି କଥା କହୁଛି। ଆପଣଙ୍କ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ବାନରମାନେ ପଠାଯାଇଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଆଣିବାକୁ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର ବାନରମାନଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ, ରାଘବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଯାଉନାହିଁ। ସାଉମିତ୍ରି, ସୁଗ୍ରୀବ ଯେପରି ଆଗରୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ, ଆଜି ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଆସିବେ। ଆଜି ଶତ ହଜାର ଭାଲୁ ଓ ଶତ ଲମ୍ବପୁଛ ବାନର ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ଶତ ଶତ କୋଟି ଚମକୁଥିବା ବାନର, କକୁତ୍ସ୍ଥ ଅଂଶଧାରୀ। ତୁମ ରୂପକୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ, ମହାନ ବାନର ମହିଳାମାନେ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ—ସମସ୍ତେ ଭୟଭିତ, ବିପଦ ଆସିବା ଚିହ୍ନ ଦେଖି। ଏବେ ଶୁଣ, ବଳିୟା ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଛତିଶତମ ସର୍ଗ। ଏପରି ତାରା ମୃଦୁ ଓ ଧର୍ମମୟ କଥା କହିଲାପରେ, ସାଉମିତ୍ରି ମୃଦୁସ୍ଭାଭ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି କଥା ଗ୍ରହଣ ହେବାପରେ, ବାନର ସେନାପତି ସୁଗ୍ରୀବ ବଡ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ପୋଶାକକୁ ତଳାଇଦେଲେ, ଯେପରି ଗୋଟିଏ ଭିଜା ପୋଶାକ। ତାପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଗଳାର ଏକ ବଡ, ଅନେକ ତାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ମାଳାକୁ କାଟିଦେଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। "ସାଉମିତ୍ରି, ମୋର ତେଜ, କୀର୍ତି ଓ ବାନର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଗଲା, କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ଦୟାରେ ସେସବୁ ପୁନଃ ପାଇଲି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ କିଏ ଅଂଶରେ ମଧ୍ୟ ଋଣୀ ହେବା ସମ୍ଭବ? ଧର୍ମଶୀଳ ରାଘବ ସୀତାକୁ ଫେରାଇବେ ଓ ରାବଣକୁ ମାରିଦେବେ, ମୋ ସାହାଯ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ। ସେ ଏକ ତୀରରେ ସାତ ବଡ ଗଛ, ପାହାଡ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦିଦେଲେ—ତାଙ୍କୁ ଆଉ କେଉଁ ସାହାଯ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା? ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତାଣିଲେ, ପୃଥିବୀ ଓ ପାହାଡ କମ୍ପିଯାଏ—ସେଠି ସାଥି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଯିବି, ତାଙ୍କ ସାଥି ମାନେ ମିଶି ଶତ୍ରୁ ରାବଣକୁ ମାରିବାକୁ। ଯଦି ବିଶ୍ୱାସ କିମ୍ବା ସ୍ନେହରେ ମୋର ଦୂତ କିଛି ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ତାହାକୁ କ୍ଷମା କର; କାରଣ କିଏ ତ୍ରୁଟି କରେ ନାହିଁ?" ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଉଚ୍ଚାରିତ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ମୋ ଭାଇ ଏବେ ସତରେ ଏକ ରକ୍ଷକ ପାଇଛି, ବିଶେଷ କରି ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମେ ଏହି ଉତ୍ତମ ରକ୍ଷକ। ତୁମେ ଏପରି ଶକ୍ତି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଚରିତ୍ର ଥିବାରୁ, ବାନର ରାଜ୍ୟର ଅତି ଉତ୍ତମ ସମୃଦ୍ଧି ଉପଭୋଗ କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ। ତୁମେ ସାଥି ହେଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ରାମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ଟ କରିବେ—ଏହି ଉପରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମର କଥା ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହିପରି ନ ହଟିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଉଚିତ୍ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ। ମୋ ଭାଇ କିମ୍ବା ତୁମେ ଛଡି, ଅନ୍ୟ କିଏ ଦୋଷ ଜାଣି ଓ ଶକ୍ତି ଥିବା ଲୋକ, ଏପରି କଥା କହିପାରିବେ? ତୁମେ ବଳ ଓ ପ୍ରତାପରେ ରାମଙ୍କ ସମାନ, ବାନର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ତାଙ୍କ ସାଥି ଭାବରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏବେ ହେ ମହାବୀର, ଶୀଘ୍ର ମୋ ସହ ବାହାରି ଆସ ଓ ତୁମ ବନ୍ଧୁ ରାମଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଅପହରଣର ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ୟସ୍ତ। ଏବଂ ଯଦି ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ତୁମକୁ କଠୋର କଥା କହିଥିଲି, ମୋ ବନ୍ଧୁ, ମୋତେ କ୍ଷମା କର।" ଏବେ ଶୁଣ, ବଳିୟା ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ସତତିସତମ ସର୍ଗ। ଏପରି ମହାନ ଆତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହନୁମାନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।