ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିଲା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁଶା, ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶିଳ୍ପୀ, ରାଜା କୁଶନାଭାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ନିଜ ପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇବା; ତାଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ତୁମେ ଗାଧି ଓ ସାଶ୍ୱତ କୀର୍ତି ପାଇବା।" ଏହିପରି କହି ରାଜା କୁଶନାଭାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, କୁଶା ଆକାଶକୁ ଯାଇ, ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ କୁଶନାଭାଙ୍କୁ ଏକ ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ହେଲା ଗାଧି। "ଓ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ଏହି ଗାଧି, ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମୋର ପିତା; ମୁଁ କୌଶିକ, କୁଶାଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଓ ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ," ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ। "ମୋର ବଡ଼ ଭଉଣୀ, ଓ ରାଘବ, ନିତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ତାଙ୍କ ନାମ ସତ୍ୟବତୀ; ତାଙ୍କୁ ଋଚୀକଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା।" ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସତ୍ୟବତୀ, ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରି, ଶରୀର ସହ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରି, ବଡ଼ ନଦୀ କୌଶିକୀ ହେଲେ। ଦିବ୍ୟ, ଶୁଭ୍ର ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ମନୋହର, ହିମାଳୟ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା, ମୋର ଭଉଣୀ କୌଶିକୀ ଏହି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନଦୀ ହେଲେ। ତେଣୁ, ମୁଁ ହିମାଳୟ ପାଖରେ ଭଉଣୀ କୌଶିକୀଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବାସ କରୁଛି, ଓ ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ। ସତ୍ୟବତୀ, ତାଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଅଟୁଟ, ପତିନିଷ୍ଠା, ଭାଗ୍ୟବତୀ, କୌଶିକୀ ନଦୀ ରୂପେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ। "ଓ ରାମ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ସଫଳ ହୋଇଛି। ଓ ରାମ, ଏହି ମୋର ଜନ୍ମ, ବଂଶ ଓ ଭୂମିର କଥା, ଯାହା ତୁମେ ପଚାରିଥିଲା।" "ଓ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ଉତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି; ଏଉଁ, ଶୟନ କର, ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ଆମର ଯାତ୍ରାରେ କିଛି ବାଧା ନ ଆସୁ।" ସମସ୍ତ ଗଛ ନିର୍ଜନ, ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ନିବୃତ, ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁ, ରାଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ି ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକି ଯାଇଛି। ଉଷା ଦୀରେ-ଦୀରେ ଅନ୍ଧାର କୁ ଅପସାରଣ କରୁଛି, ଆକାଶ ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଛି। ସିତଳ କିରଣର ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେଇ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧାର ଦୂର କରୁଛି, ନିଜ ଚମକରେ ଜୀବଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି। ଏଠାଁରେ ସମସ୍ତ ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ପ୍ରାଣୀ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଓ ଭୟଙ୍କର ମାଂସଭୋଜୀ ଦୂତମାନେ ଘୂରିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି। ଏପରି କହି, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୌନ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ଋଷି ତାଙ୍କୁ 'ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ' ବୋଲି ସମ୍ମାନ କଲେ। "କୁଶିକାଙ୍କ ବଂଶ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; କୁଶାଙ୍କ ଉତ୍ସର ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ; କୌଶିକୀ ନଦୀ ତାଙ୍କ ବଂଶକୁ ମହିମା ଦେଇଛି। ଆନନ୍ଦିତ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରି, କୁଶିକାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରି ଶୟନ କଲେ। ରାମ ଓ ସଉମିତ୍ରି, କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ତାଙ୍କ ପରେ ଶୟନ କଲେ। ଏଉଁ, ଶୋଣ ନଦୀର କୂଳରେ ଶେଷ ରାତି ବିତିଗଲା; ସମସ୍ତ ମହାଋଷିଙ୍କ ସହିତ, ଯେତେବେଳେ ରାତି ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, "ରାମ, ଏବେ ରାତି ଶୁଭ୍ର ହୋଇଛି; ପ୍ରଭାତ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଉଠ, ଉଠ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ; ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା।" ତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାମ ପ୍ରଭାତ ନିୟମ କରି, ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଚାହିଲେ ଓ କହିଲେ, "ଏହି ଶୋଣ ନଦୀ ଅତି ଶୁଭ୍ର ଜଳ, ଗଭୀର, ବାଳୁ ଦ୍ୱୀପରେ ଶୋଭିତ; କେଉଁ ପଥରେ ଆମେ ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା?" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, "ଏହି ପଥ ମୁଁ ଦେଖାଇଛି, ଯାହା ମହାଋଷିମାନେ ଚଲନ୍ତି।" ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ମହାଋଷି ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି, ବନମାନେ ଦେଖିବାରେ ଲାଗିଲେ। ଅଧା ଦିନ ଚାଲିବା ପରେ, ସେମାନେ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଋଷିମାନେ ଅନୁସୂଚିତ କରନ୍ତି। ହଂସ ଓ କୁଲିଙ୍କ ସହିତ ଶୋଭିତ ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଋଷି ଓ ରାଘବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ନଦୀର କୂଳରେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଅଗ୍ନି-ହୋମ କରି, ଅମୃତ ସମ ଭୋଜନ କରି, ଜାହ୍ନବୀର ଶୁଭ କୂଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମନେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ବସି, ରାମ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏ ଋଷି, ମୁଁ ତିନିପଥ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗାର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ; କିପରି ସେ ତିନି ଲୋକ ଜିତି, ନଦୀମାନଙ୍କ ମହାନୀୟତା ହେଲେ?" ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, "ଓ ରାମ, ହିମବତ୍, ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହା ଖଣିର ଉତ୍ସ, ପୃଥିବୀରେ ଦୁଇ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନନୀ ଥିଲେ।" "ତାଙ୍କ ଜନନୀ ହେଲେ ମେନା, ମେରୁର ପୁତ୍ରୀ, ହିମବତ୍ଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେଲେ ଗଙ୍ଗା, ହିମବତ୍ଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା; ଦ୍ୱିତୀୟ କନ୍ୟା ହେଲେ ଉମା।" "ପରେ, ଦେବତାମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବାକୁ ଚାହି, ହିମବତ୍ଙ୍କୁ ତିନିପଥ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାକୁ ଚାହିଲେ।