ବାଲୀ କେମିତି ବଧ ହେଲେ, ସେହି ପଥ ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ; ଏହିଥିରେ, ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଳନ କର; ବାଲୀଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ତୁମେ ଏଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶଜ ରାମଙ୍କ ଧନୁଷ ଓ ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ସମାନ ତୀର ଦେଖୁନାହାଁତ; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଛ; ଏବଂ ତୁମ ମନରେ ରାମଙ୍କ କାମ୍ୟକୁ ଚିନ୍ତା କରୁନାହାଁ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚତ୍ରିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା। ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ କଥା କହିଲେ, ତେବେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସଦୃଶ ମୁହଁଥିବା ତାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—"ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏପରି ଭାବରେ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି କଠୋର କଥା ମକରନାୟକ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେଉଁଠି ତୁମ ପକ୍ଷରୁ ତ ଅପେକ୍ଷା କରିଯାଏ ନାହିଁ। ସୁଗ୍ରୀବ କୃତଘ୍ନ, ଚତୁର, କ୍ରୂର ନୁହେଁ; ସେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହାଁନ୍ତି, ବା କୂଟଚାଳି ନୁହେଁ, ହେ ମହାବୀର। ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଉପକାରକୁ ଭୁଲିଯାନାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ; ଯାହା ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ କରିପାରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଅନ୍ୟେ କେହି କରିପାରିଥାନ୍ତେ ନାହିଁ, ତାହା ସେ ସ୍ମରଣ କରୁଛନ୍ତି। ରାମଙ୍କ କୃପାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କୀର୍ତ୍ତି, ବାନର ରାଜ୍ୟ, ରୁମା, ମୁଁ ଏବଂ ତୁମକୁ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ। ପୂର୍ବରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ, ଏବେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଛନ୍ତି; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷି ପରି ସେ ସମୟର ଉପଯୁକ୍ତତା ଚିହ୍ନିପାରିନାହାଁନ୍ତି। ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଘୃତାଚୀ ସହିତ ଲୀନ ଥିଲେ, ସମୟ କିପରି କଟିଗଲା ତାହା ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସମୟ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହା ଧ୍ୟାନ ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ କଥା କଣ କହିବି? ଏଠିରେ ରାମ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ୍, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, କାରଣ ସେ ଶରୀରରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ଇଚ୍ଛା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ସ୍ଥିତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବୁଝିନାଥିଲେ ରାଗକୁ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମ ପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଚିନ୍ତା ବିଚାର ବିନା ରାଗକୁ ଅନୁଭବ କରିନାହାଁନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଏହି ଉତ୍ପନ୍ନ ମହାରାଗକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ମୋ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ରୁମା, ମୋତେ, ଅଙ୍ଗଦ, ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଚରାଇ ଛାଡ଼ିଦେବେ। ସୁଗ୍ରୀବ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ହତ୍ୟା ପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ରୋହିଣୀ ପରି ରାଘବଙ୍କୁ ସୀତା ସହିତ ମିଳିବାକୁ ସାଜିଦେବେ। ଲଂକାରେ କୋଟି କୋଟି ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଛତ୍ତିଶ ହଜାର ଶତ ଦଶ ହଜାର ଅଛି। ସେଇ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ, ରାବଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିହେବ ନାହିଁ, ଯିଏ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ସହାୟ୍ୟ ବିନା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ପକ୍ଷରୁ ଏହା କରିହେବ ନାହିଁ, ଏବଂ କ୍ରୂର ରାବଣ ମଧ୍ୟ ନ ହେବେ। ଏହିପରି କଥା ବାଲୀ, ବାନର ରାଜା, ଭଲଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ କହିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥା ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ—ମୁଁ ଯାହା ଶୁଣିଛି, ତାହା କହୁଛି। ସତ୍ୟ ପରି, ତୁମ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ବାନରମଧ୍ୟ୍ୟମାନେ ପଠାଯାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅନେକ ସକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଆଣିବେ। ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ବାନର ରାଜା ରାଘବଙ୍କ କାମ୍ୟ ସାଧନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ହେ ସୌମିତ୍ରି, ସୁଗ୍ରୀବ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ, ଏହି ଦିନେ ସମସ୍ତ ସକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଆସିଯିବେ। ଏହି ଦିନ, ଶତ ହଜାର ଭାଲୁ ବାନର ଓ ଶତ ଲଙ୍ଗୀ ଆସିବେ, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ; ଅନେକ କୋଟି ଦୀପ୍ତିମାନ ବାନର, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ। ତୁମ ରାଗାନ୍ବିତ ରକ୍ତାଭ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି, ବାନର ମହିଳାମାନେ ଭୟଭୀତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ସଙ୍କଟ ଆସିଲା ବୋଲି ଭାବୁଛନ୍ତି। ଏଠି, ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ମହାନ କାବ୍ୟ ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଛଅତ୍ରିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତାରାଙ୍କ ମୃଦୁ ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣି, ସହଜ ସ୍ଵଭାବ ଥିବା ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର କଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି କଥା ଗ୍ରହଣ ହେବା ସହିତ, ମହାଭୟରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଭିଜା ପୋଷାକ ପରି ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ତାପରେ, ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ପିଣ୍ଧିଥିବା ରଙ୍ଗିନ ମହାମାଳାକୁ ଖୋଲିଦେଲେ। ସେ ବିନୀତ ହୋଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ କହିଲେ—"ହେ ସୌମିତ୍ରି, ମୋର ତେଜ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଅବିନାଶୀ ବାନର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ କୃପାରେ ସେସବୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଛି। ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର କେହି କେଉଁପରି ଶୋଧିପାରିବ? ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ ମୋ ସହଯୋଗ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ୱଶକ୍ତିରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବେ। ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ ଉପକାରକୁ କଣ ଆବଶ୍ୟକ? ଯିଏ ଏକ ତୀରରେ ସାତ ଦୃଢ଼ ବୃକ୍ଷ, ପାହାଡ଼ ଓ ଭୂମିକୁ ଭେଦିଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ କଣ ସାହାଯ୍ୟ ଦରକାର? ଯେତେବେଳେ ସେ ଧନୁଷ ଟାଣନ୍ତି, ଭୂମି ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ କମ୍ପିଯାଉଛି। ତଥାପି, ମୁଁ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ଦଳକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାପାଇଁ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଯିବି। ଯଦି ମୋର ଦୂତ କିଛି ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ଆସ୍ଥା କିମ୍ବା ପ୍ରେମରେ, ତେବେ ଦୟାକରି ଏହାକୁ କ୍ଷମା କର; କାରଣ କିଏ ତ୍ରୁଟି କରୁନାହାଁନ୍ତି? ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ମହାନ୍ ଆତ୍ମାବାନ୍ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ—"ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଏବେ ମୋ ଭାଇଙ୍କ ପାଖରେ ସତ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଅଛି, ବିଶେଷକରି ତୁମେ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଏପରି ଉତ୍ତମ ରକ୍ଷକ ଥିବାବେଳେ।