ସଉମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କ ପ୍ରୟୋଜନ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଯଦି ତୁମେ ମହାତ୍ମା ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବୁଝିନାହଁ, ଶୀଘ୍ର ଭବିଷ୍ୟତରେ ବାଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବଧ ହେବାକୁ ଦେଖିବ। ଯେପଥରେ ବାଳି ବଧ ହେଲା, ସେପଥ ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ; ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କର, ସୁଗ୍ରୀବ, ବାଳିଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରନି। ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଧନୁଷ ଓ ବାଣକୁ ଦେଖିନାହଁ, ଯାହା ବିଜୁଳୀ ସମାନ; ତୁମେ ଆରାମରେ ରହିଛ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପ୍ରୟୋଜନ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରୁନାହଁ।” ଏହି ସମୟରେ, ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଞ୍ଚତ୍ରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିବାକୁ ଥିଲା। ଏଠି, ସଉମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନିର ପ୍ରଭା ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇ କଥା କହିବା ସମୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ମୁଖୀ ତାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ତାରା କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଏଭଳି କଠୋର ଭାବରେ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସୁଗ୍ରୀବ ଏଭଳି କଥା ସହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତୁମ ମୁଖରୁ ଶୁଣିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ। ସୁଗ୍ରୀବ ଅକୃତଜ୍ଞ, ଧୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା କ୍ରୂର ନୁହେଁ; ବାନର ରାଜା ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହଁ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ କୁଟିଳ ନୁହେଁ, ଓ ବୀର ତୁମେ ଏହି କଥା ଜାଣ। ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ଉପକାର କୁ ଭୁଲିନାହଁ; ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଅନ୍ୟ କେହି କରିପାରିନାହଁ, ଏହା ସୁଗ୍ରୀବ ମନେ ରଖିଛନ୍ତି। ରାମଙ୍କ କୃପାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଶାଶ୍ୱତ କୀର୍ତ୍ତି, ବାନର ରାଜ୍ୟ, ରୁମା, ମୁଁ ଓ ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁଦଳନ। ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ, ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନି ପରି, ସମୟ ଚିହ୍ନି ପାରିନାହଁ। ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଘୃତାଚୀ ସହିତ ଲୀନ ହୋଇଥିଲେ, ସମୟ ଚାଲିଗଲା ବୋଲି ଜାଣିପାରିନାହଁ। ସମୟ ଜାଣିବାରେ ପ୍ରଧାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହା ଅନୁଭବ କରିନାହଁ, ତେବେ ସାଧାରଣ ଲୋକ କେମିତି ଜାଣିପାରିବେ? ଏଠି ରାମ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ; ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦେହ କ୍ଳାନ୍ତ, ଏବଂ ଆଶା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ। ତୁମେ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଅବିଚାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ପରିସ୍ଥିତି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ତୁମେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ଭଳି, ଅନ୍ଧା ଭାବରେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଭିନ୍ନ ମନ ଦେଇ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ପାଇଁ ଏହି ମହା କ୍ରୋଧକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ନିର୍ମଳ ଚିତ୍ତ। ରାମଙ୍କ ପାଇଁ, ସୁଗ୍ରୀବ ରୁମା, ମୁଁ, ଅଙ୍ଗଦ, ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ପଶୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ; ଏହି ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ। ସୁଗ୍ରୀବ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ବଧ କରି, ରାଘବଙ୍କୁ ସୀତା ସହିତ ମିଳାଇବେ, ଚନ୍ଦ୍ର ରୋହିଣୀ ସହିତ ମିଶିବା ପରି। ଲଙ୍କାରେ ଶତ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତିରିଶ ହଜାର ଶହ ଦଶ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ବଦଳାଇବା ରାକ୍ଷସମାନେ ବିନା ବଧ କରି, ରାବଣଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେବା ଅସମ୍ଭବ, ଯେଉଁଠାରେ ମୈଥିଳୀ ହରଣ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ସହଯୋଗ ବିନା ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେବେନାହିଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ; ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେନାହିଁ, ରାବଣ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ବାଳି, ବାନର ରାଜା, ଏହି କଥା ଜାଣି କହିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ପାରମ୍ପରିକ ଧାରଣା ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ—ମୁଁ ମାତ୍ର ଶୁଣିଥିବା କଥା କହୁଛି। ଆପଣଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ବାନରମାନେ ପଠାଯାଇଛନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଆଣିବାକୁ। ଏହି ବଳବାନ ବାନରମାନେ ଆସିବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ବାନର ରାଜା ରାଘବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଚାଲିନାହଁ। ସଉମିତ୍ରି, ପୂର୍ବରୁ ସୁଗ୍ରୀବ ଯେପରି ଯୋଜନା କରିଥିଲେ, ଆଜି ସେହି ସମସ୍ତ ବଳବାନ ବାନରମାନେ ଆସିବେ। ଆଜି ଶତ ହଜାର ଭାଲୁ ବାନର ଓ ଶତ ପୁଛ ଧାରୀ ବାନରମାନେ ଆସିବେ, ଶତ୍ରୁଦଳନ; ଅନେକ କୋଟି ଦୀପ୍ତିମାନ ବାନରମାନେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ କୁଳର ଉତ୍ପନ୍ନ। ତୁମ ରକ୍ତମଣି ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ମୁଖ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବାନର ମହିଳାମାନେ ଅଶାନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଭୟଭିତ, ଆପଦ ଆସିବା ସଙ୍କେତ ଦେଖି ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଏବେ ତୁମେ କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଷଟ୍ତ୍ରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ। ତାରା ନମ୍ର ଓ ଧର୍ମମୟ କଥା କହିବା ପରେ, ସଉମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୃଦୁଭାବରେ ତାଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ବାନରମାନେର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ଭୟରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ପୋଷାକ ପରି ତାଙ୍କ ପୋଷାକ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ଗର୍ବ ଶୂନ୍ୟ, ଗଳାରେ ଥିବା ବିବିଧ ରଙ୍ଗର ମହା ମାଳାକୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, “ଦୀପ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ବାନର ରାଜ୍ୟ ମୋରୁ ହାରାଇଯାଇଥିଲା, ସଉମିତ୍ରି; ରାମଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି। କେଉଁଠି ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ଉପକାର ଗୁଣ କେହି ମାନିପାରିବ? ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଘବ ମୋର ସାହାଯ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ନେବେ, ରାବଣ କୁ ବଧ କରିବେ। ସେ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସାତ ଗଛ, ପାହାଡ଼, ଭୂମି ଭାଗ କୁ ଭେଦ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ କେଉଁ ସାହାଯ୍ୟ ଦରକାର? ଧନୁଷ ଟାଣିବା ସମୟରେ ଭୂମି ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ କମ୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ସାଥୀ କଣ ଦରକାର? ରାବଣ ନିବାରଣ ପାଇଁ ମୁଁ ଏବଂ ମୋ ସହଯୋଗୀମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଯାଇବି। ଯଦି ମୋର ଦୂତ କିଛି ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ଭଲ ପ୍ରେମ କିମ୍ବା ବିଶ୍ୱାସରେ, ତାହାକୁ କ୍ଷମା କର; କାହା ତ୍ରୁଟି ହୁଏନାହିଁ?” ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ମହାତ୍ମା କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରେମ ଭରା ମନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଉତ୍ତର କହିଲେ। ଏଭଳି, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ, ତାରା, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ, କ୍ଷମା, ଉପକାର ଓ ବିଶ୍ୱାସର ଅମୂଳ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚିତ ହେଲା।