ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତେଜରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କଥା କହିଲେ—"ଯଦି କୌଣସି ରାଜା ଅନ୍ୟାୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିଜ ଉପକାରୀଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥାଏ, ତେଣୁଁଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ରୁର କିଏ ଅଛି? ଘୋଡ଼ା ନେଇ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଭଙ୍ଗ କଲେ ଏକଶେ ମାନ୍ୟ ହତ୍ୟା ହୁଏ, ଗାଈ ପାଇଁ ହଜାର ମାନ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ମଣିଷଙ୍କୁ ନେଇ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଭଙ୍ଗ କଲେ ସେ ନିଜେ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ନାଶ କରେ। ଯିଏ ସ୍ବଜନଙ୍କର ଉପକାର ନେଇ, ପଛରେ ସେଥିରେ ପ୍ରତିଦାନ ଦିଏ ନାହିଁ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଅକୃତଘ୍ନ ଓ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଏହି ଅକୃତଘ୍ନତା ଦେଖି କ୍ରୋଧରେ କହାଯାଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି—ସେଥି ଶୁଣ, ମୂକ୍ୟ ବନରାଜ। ଗୋହତ୍ୟା, ମଦପାନ, ଚୋରି କିମ୍ବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଭଙ୍ଗ ପାଇଁ ଧର୍ମଶୀଳ ଲୋକେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଥା କହିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅକୃତଘ୍ନତା ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ। ତୁମେ ଅଧମ, ଅକୃତଘ୍ନ ଓ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ମୂକ୍ୟ ବନରାଜ, କାରଣ ରାମଙ୍କର ଉପକାର ପ୍ରତିଦାନ ଦେଉନାହାଁ। ରାମଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ତୁମେ ସୀତା ନିମନ୍ତେ ସର୍ବପ୍ରୟାସ କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରତିଦାନ ଦେବାକୁ ଚାହାଁ। ତୁମେ ଭୋଗବିଲାସରେ ଆସକ୍ତ, ମିଥ୍ୟା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛ, ରାମ ତୁମକୁ ବାଘ ଭିତରେ ଅଜଗର ଚିହ୍ନି ପାରିନାହାନ୍ତି। ଦୟାମୟ ଓ ମହାତ୍ମା ରାମ ତୁମକୁ ବନରାଜ କରିଛନ୍ତି, ତଥାପି ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ। ଯଦି ରାଘବଙ୍କ କୃତ୍ୟ ବୁଝିନପାର, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବାଲୀଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବ। ଯେପଥରେ ବାଲୀ ବଧ ହେଲେ, ସେପଥ ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ—ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଳନ କର, ସୁଗ୍ରୀବ, ବାଲୀଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନି। ତୁମେ ଏଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ବିଜୟଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା ବାଣ ଦେଖୁନାହାଁ, ଏହିପରି ଭୋଗବିଲାସରେ ଲିନ ହୋଇ ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ମନେ ଆଣୁନାହାଁ।" ଏପରି ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କଠୋର କଥା କହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ତାରା ମୃଦୁ ଓ ଧର୍ମମୟ ଭାଷାରେ କହିଲେ—"ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହିପରି କଠିନ କଥା ତୁମ ପରି ଜଣେ ଧର୍ମଜ୍ଞଙ୍କ ଠାରୁ ମୂକ୍ୟ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ସୁଗ୍ରୀବ ଅକୃତଘ୍ନ, ମିଥ୍ୟାବାଦୀ କିମ୍ବା କ୍ରୁର ନୁହେଁ; ସେ କେବେଁ ମିଥ୍ୟା କଥା କହେନାହାଁ, କୁଟିଳ ନୁହେଁ। ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ଉପକାର ଭୁଲିଯାଇନାହାଁ; ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ରାମ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଅନ୍ୟେ କରିପାରନଥିଲେ, ସେଥି ସୁଗ୍ରୀବ ମନେ ରଖିଛି। ରାମଙ୍କ କୃପାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କୀର୍ତି, ବନରାଜ୍ୟ, ରୁମା, ମୋତେ ଓ ତୁମକୁ ପାଇଛି। ପୂର୍ବରୁ ଘୋର ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ, ଏବେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି; ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପରି ସେ ଉଚିତ ସମୟ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହାନ୍ତି। ଦଶ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଘୃତାଚୀ ସହ ଲୀନ ଥିଲେ, ସମୟ କେବେ ଚାଲିଗଲା ଜାଣିପାରିଲେନି। ସମୟଜ୍ଞ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିପାରିଲେନି, ତେବେ ସାଧାରଣ ଲୋକ କେମିତି ଚିହ୍ନିବେ? ରାମଙ୍କୁ ଏଠି ମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦେହ କ୍ଲାନ୍ତ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ନ ଜାଣି ମାନ୍ୟ ଲୋକ ପରି କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାକୁଳ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଧର୍ମଶୀଳ ପୁରୁଷ ତୁମ ପରି ଅଚିନ୍ତିତ ଭାବରେ କ୍ରୋଧକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତିନାହିଁ। ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ତୁମେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭାବରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ପାଇଁ, ଏହି ମହାକ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କର। ରାମ ପାଇଁ ସୁଗ୍ରୀବ ରୁମା, ମୋ, ଅଙ୍ଗଦ, ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ପଶୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ—ଏହି ମୋର ନିଶ୍ଚୟ। ସୁଗ୍ରୀବ ନିଶ୍ଚୟ ରାଘବଙ୍କୁ ସୀତା ସହ ମିଳେଇବେ, ଚନ୍ଦ୍ର ରୋହିଣୀ ସହ ଯେପରି, ଶତ୍ରୁ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି। ଲଙ୍କାରେ କୋଟି-କୋଟି ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏକ ଲକ୍ଷର ଛଅତିରିଶି ହଜାର ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଛାଡି ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିହେବ ନାହିଁ, ଯିଏ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ସାହାଯ୍ୟ ଛାଡି ମାରିହେବେ ନାହିଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ କୁହାଯିବ ନାହିଁ। ଏହି କଥା ବନରାଜ ବାଲୀ ଜଣାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥା ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ—ମୁଁ ଯାହା ଶୁଣିଛି, ତାହା କହୁଛି। ତୁମ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ବନରାଜମାନେ ପଠାଯାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜ ବିପୁଳ ସଂଖ୍ୟାରେ ଆସିବେ। ସେମାନଙ୍କ ଆସିବା ଅପେକ୍ଷା କରି ସୁଗ୍ରୀବ ଏଠାରୁ ଯାଉନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ରାଘବଙ୍କ କାମ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ଆଜି ସୁଗ୍ରୀବ ପୂର୍ବ ଯେପରି ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜ ଆସିବେ। ଆଜି ହଜାର-ହଜାର ଭାଲୁ ବନରାଜ ଏବଂ ଲମ୍ବ ପୂଛ ବନରାଜ ଆସିବେ, ଅନେକ କୋଟି ଦୀପ୍ତିମାନ ବନରାଜ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିବେ, ଦୁର୍ଜୟ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିବାକୁ। କାରଣ, ତୁମର କ୍ରୋଧାନ୍ତ ଓ ରକ୍ତବିମ୍ବ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି ବନରାଜ ମହିଳାମାନେ ଭୟପ୍ରପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ, ଆପତ୍ତି ଆସିବା ଆଶଙ୍କା କରୁଛନ୍ତି।" ତାରାଙ୍କ ଏହି ମୃଦୁ ଓ ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନମ୍ର ଭାବେ ତାଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବ ଭୟରେ ଅତି ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ, ନିଜ ଶରୀରରୁ ଜଳଭିଜିତ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡିଦେଲେ। ପରେ ସେ ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରି, ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଥିବା ବିବିଧ ରଙ୍ଗର ମହା ମାଳାକୁ କାଟି ଫେଲିଦେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ, ତାରା ଓ ବନରାଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୂତିୟ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା।