ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଲେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେବକମାନେ କେଉଁଠି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନାହାନ୍ତି, କେଉଁଠି ଅତି ଉତ୍ସାହି ନୁହେଁ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପୋଶାକ ଓ ଅଭୂଷଣରେ ସଜ୍ଜିତ ଓ ଶିସ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅଳଙ୍କାରର ଝୁଣ୍ଝୁଣି ଓ କମରପଟାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ। ଏହି ଅଳଙ୍କାରର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଅଭିମାନର ତୀବ୍ରତାରେ, ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ତାଙ୍କ ଧନୁଷର ତାଣ୍ଡ ଚାପିଲେ, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ଚାରିଦିଗରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭାବେ ଲାଗିଗଲା। ବଳବାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାମଙ୍କ ରୋଷ ଓ ନିଜର ଅପମାନ ଅନୁଭବ କରି, ଏକାକି ଅବସ୍ଥାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଧନୁଷ ତାଣ୍ଡର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଅନୁମାନ କଲେ, ଏବଂ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ସିଂହାସନରୁ ଉଠି ପଡିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଅଙ୍ଗଦ ଆଗରୁ ଯେପରି ମୋତେ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଭାଇ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଏବେ ଆସିଛନ୍ତି।” ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସୂଚନା ଓ ଧନୁଷ ତାଣ୍ଡର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆଗମନ ବୁଝି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମୁହଁ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଭୟ ଓ ଅସ୍ମିତାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ, ତଥାପି ଶାନ୍ତ ଓ ସଂଯମିତ ରହି, ରମଣୀୟ ତାରାଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳମୟ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, “ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ମୃଦୁସ୍ଭାଭ ରାଘବଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଏପରି କ୍ରୋଧିତ ଭାବେ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି? ଯଦି ଆମେ କିଛି ତାଙ୍କୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ତେବେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ତାହା କୁହ। ନାହିଁଲେ, ତୁମେ ନିଜେ ଯାଉ ଏବଂ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କର। ତୁମେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ ମନ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ ନାହିଁ, କାରଣ ମହାପୁରୁଷମାନେ ନାରୀଙ୍କ ସହ କଦାପି କଠୋର ହୋଇନଥାନ୍ତି। ତୁମେ ଯଦି ଶାନ୍ତିଦାୟିନୀ ବାଣୀରେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାଉଛ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି, ସେ ଶତଦଳନୟନ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କରିବେ।” ତାରା, ମଦରେ ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ଥିର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମରପଟା ଓ ଅଳଙ୍କାର ଢିଲା ହୋଇ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଦେହ ନେଇ, ମୃଦୁ ଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ। ବାନରରାଜଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜପୁତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶାନ୍ତ ଓ ସଂଯମିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମୁଖ ନମାଇ ନାରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ମଦ ଓ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଲଜ୍ଜା ହରାଇ, ତାରା ନିର୍ଭୟ ଓ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ତୁମର କ୍ରୋଧର ମୂଳ କ’ଣ? କିଏ ତୁମ ଆଦେଶ ମାନୁନାହିଁ? କିଏ ଭୟ ବିନା ବନ ଅଗ୍ନିର ମୁଖାମୁଖି ଦାରୁ ଭଳି ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିପାରିବ?” ତାଙ୍କ ମୃଦୁ ଓ ଅସ୍ଥିର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଖୋଲା ଓ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି କି ଆଚରଣ, ଯେଉଁଠି କାମେ ଅନୁଗତ ହୋଇ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହକୁ ଅବହେଳା କରାଯାଉଛି? ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କର୍ମ ବୁଝୁନାହାଁତ କି? ସେ ରାଜ୍ୟର କଲ୍ୟାଣ, ଆମ ପ୍ରତି ଦୟା ବିଚାର କରୁନାହାଁତି, ତାଙ୍କ ମନ ମାତ୍ର କାମରେ ଲିନ୍, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସଭାକୁ ଅନଦେଖା କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଚାରି ମାସ ହେଉଁଠି ମଦ ଓ ଭୋଗରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହି ସମୟ ଅନୁଭବ କରିନାହାନ୍ତି। ଏପରି ପାନ କ୍ଷମ୍ୟ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଉଛି; ପାନରେ ତିନି ବସ୍ତୁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନ କଲେ ଧର୍ମ ହ୍ରାସ ହୁଏ; ଏବଂ ଧର୍ମିକ ମିତ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଅର୍ଥର ମହାନ୍ ହାନି ହୁଏ। ଏପରି ଧନ ଓ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଥମ ମିତ୍ର, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଛି, ତଥାପି ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ତା ନାହିଁ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଆମେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ୍, ତୁମେ, କର୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ଉପଦେଶ ଦିଅ।” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସ୍ୱଭାବତଃ ମୃଦୁ ଓ ଭଲପାଇବାର ଭାବେ, ତାରା ଅନୁଭବ କରି କହିଲେ, “ଏହି ସମୟ ରୋଷ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ତୁମ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିଜ ଉପକାରୀଙ୍କ ଦୋଷକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସହିବା ଉଚିତ୍। ଏପରି ଉତ୍ତମ ପ୍ରକୃତିର ରାଜପୁତ୍ର କେମିତି ଦୁଃଖିତ ମନ ଥିବା ଜଣେ ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରିପାରିବେ? ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ତପସ୍ଵୀ ଶକ୍ତିର ଅବତାର, ତୁମେ କେମିତି କ୍ରୋଧରେ ବଶ ହେବେ? ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଜାଣିଛି, ତୁମ ପାଇଁ କ’ଣ କରାଯାଇଛି ଓ କ’ଣ ବାକି ଅଛି, ମୁଁ ସେଉଁଠି ଅବଗତ। ମୁଁ ଜାଣିଛି ଦେହିକ କାମନା କେତେ ଅସହ୍ୟ, ଏବଂ କିଏ ଏହି ଅଭିଲାଷାରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ରଖିଛି। ତୁମ ମନ କାମେ ବଶ ନୁହେଁ, ତୁମେ କ୍ରୋଧରେ ବଶ ହେଉନାହାଁତ, କାମରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକ ସମୟ, ସ୍ଥାନ, ଧର୍ମ ଭେଦ କରେନାହାଁତି। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତୁମେ ନିଜ ଭାଇ, ମୋତେ ନିକଟ ଥିବା ବାନରରାଜଙ୍କୁ କ୍ଷମା କର, କାମେ ବଶ ହୋଇ ଲଜ୍ଜା ହରାଇଛନ୍ତି। ମହାତ୍ମା ତପସ୍ଵୀମାନେ ମଧ୍ୟ କାମରେ ମୁହଁ ହୋଇ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହି ବାନରରାଜ, ଚଞ୍ଚଳ ସ୍ୱଭାବର, କିପରି ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ?” ଏପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦ କହି, ଭାବବିହ୍ୱଳ ଚକ୍ଷୁ ତାରା ପୁନି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ସୁଗ୍ରୀବ ଦୀର୍ଘଦିନ ଆଗରୁ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ କାମେ ଅନୁଗତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତୁମ କାମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ। ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା ଅସଂଖ୍ୟ ବାନରମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ଶୂରବାହୁ, ଚଳ, ତୁମର ଆଚରଣ ସଠିକ୍ ମିତ୍ରତାର ବନ୍ଧନ ରକ୍ଷା କରିଛି, ଧର୍ମପରାୟଣଙ୍କ ପାଇଁ ପତ୍ନୀ ଦର୍ଶନ ଅଚଳ।" ତାରାଙ୍କ ଅନୁମତି ଦେବା ପରେ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ବଳଶାଳୀ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାହାଁଠାରେ ସେ ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ଦ୍ୱିତୀୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସି, ଅଲୂକିକ ଚାଦର ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। ସେ ଦେଖିଲେ ସୁଗ୍ରୀବ ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର, ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଓ ଖ୍ୟାତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମହାଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଅଜୟ।