ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଅପରାଧ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନି, କେବଳ ହାତ ଜୋଡି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦୟା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଛଡ଼ା। ଏକ ରାଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ନିଯୁକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଦ୍ୱାରା ସଲାହ ଦେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ, ତେଣୁ ଭୟକୁ ପାଶେ ରଖି, ମୁଁ ଅନୁରୋଧ ନ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କହୁଛି। କାରଣ, ଯେତେବେଳେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ କ୍ରୋଧିତ ରାଘବ ତାଙ୍କ ବାଣ ଉଠାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଆସିଯିବେ। ଯିଏ ଏକଥର ଶାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି କ୍ରୋଧିତ ହେଇପାରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ବିଶେଷକରି ଯିଏ ପୂର୍ବ ସୌଭାଗ୍ୟକୁ ମନେ ରଖି, ଋଣୀ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ତୁମେ ତୁମ ସନ୍ତାନ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଅ, ଏବଂ ଏକ ରାଜା ଭାବେ ନିଜ ସୀମାରେ ରୁହ, ଯେପରି ଜଣେ ନାରୀ ନିଜ ପତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗତ ଥାଏ। ମଂକ୍ଷରାଜ, ଏହି ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ଯେ ତୁମେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ରାମ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅବହେଳା କର। ଶୀଘ୍ର ତୁମ ମନ ଏହି ମାନବ ରାଘବଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନିବ, ଯାହାଙ୍କ ତେଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ। ଏହିପରେ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରଚିତ କିଶ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ତେଇତିସ ଅଧ୍ୟାୟର ଗାଥା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ, ଶତ୍ରୁ ସେନାନୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜେ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇ, କିଶ୍କିନ୍ଧାର ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଦ୍ୱାରେ ବଡ଼ ଶରୀର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜିମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; ସେମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ। ଦଶରଥନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ନ ହେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦେଖିଲେ ଏକ ମହାନ ମଣିମୟ ଦିବ୍ୟ ଗୁହା, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ବାଗିଚା, ରତ୍ନର ଚମକ, ମହଲ ଓ ରାଜପ୍ରାସାଦର ଭିଡ଼। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଓ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଚେତନାବାନ ବୃକ୍ଷ ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ବନରାଜି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ ଓ ପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ ଏଠି ଅନୁଭୂତି ହେଉଥିଲା, ମଧ ଓ ମକରନ୍ଦର ଗନ୍ଧ ମହଲର ମାନ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦେଖିଲେ ଏଠି ଅନେକ ଦଳାନ, ବଡ଼ ବଡ଼ ମହଲ ଯାହା ଭିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ମେରୁ ପର୍ବତ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସ୍ୱଚ୍ଛ ନଦୀ ଓ ଝରଣା ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ଅଙ୍ଗଦ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ଗବୟ, ଗବାକ୍ଷ, ଗଜ, ଶରଭଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୃହ ଦେଖିଲେ। ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି, ସମ୍ପାତି, ସୂର୍ୟାକ୍ଷ, ହନୁମାନ, ବୀରବାହୁ, ସୁବାହୁ ଓ ନଳଙ୍କ ମଧ୍ୟ ମହଲ ଦେଖିଲେ। କୁମୁଦ, ସୁଷେଣ, ତାରା, ଜାମ୍ବବାନ୍, ଦଧିବକ୍ତ୍ର, ନୀଳ, ସୁପାଟଳ, ସୁନେତ୍ରଙ୍କ ମହଲ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବନରାଜି ନାୟକଙ୍କ ମହଲ ରାଜପଥର ସାଧାରଣ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ମେଘ ସଦୃଶ ଚମକୁଥିଲା, ଫୁଲ ମାଳାର ସୁଗନ୍ଧ, ଧନ-ଧାନ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର ନାରୀମାନେ ଏଠି ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଏବଂ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମହଲ ଥିଲା, ଯାହା ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହାଳ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଠି ଧଳା ମହଲ ଶିଖର, କୈଳାଶ ପର୍ବତର ଶିଖର ସମାନ, ଏବଂ ମନୋରମ ଚେତନାବାନ ବୃକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଗାଢ଼ ମେଘ ସଦୃଶ ବୃକ୍ଷ, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିଲା, ଢାଳ ଓ ଶିତଳତା ଦେଉଥିଲା। ମହଲର ଦ୍ୱାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜିମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସୁନ୍ଦର ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ତୋରଣ ଚମକୁଥିଲା। ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରୂଦ୍ର ଭାବେ ଏହି ମହାଳରେ ବିନା ବାଧା ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ୟ ମହାମେଘ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସେଠାରେ ସାତଟି ବଡ଼ ଅଟାଳିକା ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ରଥ, ଆସନ ଓ ରକ୍ଷିତ ଅନ୍ତଃପୁର ଥିଲା। ସେଠି ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଶଯ୍ୟା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ଚାଦର ଦେଖିଲେ। ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣିଲେ, ତାନ ଓ ଲୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁର ଭରିଥିଲା। ସେଠି ସେ ଦେଖିଲେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଓ ଯୌବନର ଗର୍ବିତ ଅନେକ ନାରୀମାନେ, ମାଳା ଗଠନ ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ। ସେଠି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେବକମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ନ ଅତି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ନ ଅତି ଲୋଭୀ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ନୁହେଁ। ପାଦପାଇଜା ଓ କମର ବେଳ୍ଟର ଝଙ୍କାର ଶୁଣି, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ତଃପୁର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ବଣ୍ଡ ତାଣି, ଚାରିପାଖ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅନୁନାଦିତ କଲେ। ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଅପମାନିତ ହେବା ଓ ରାମଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ, ଏହି ପ୍ରବଳ ଭୁଜାବାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକାକୀ ଦଢ଼ି ଦାଁଡି ରହିଲେ। ବଣ୍ଡର ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଆଗମନ ବୁଝି, ଭୟରେ ତାଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନରୁ ଉଠିଯାଇଥିଲେ। ଅଙ୍ଗଦ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ତାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା ଯେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଯିଏ ଭାଇ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତ, ଏଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସୂଚନା ଓ ବଣ୍ଡର ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା, ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆଗମନ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଶୁଷ୍କ ହେଲା। ତାପରେ, ଭୟ ଓ ବ୍ୟାକୁଳତାରେ ମନ ଭରିଯାଇଥିବା ମଧ୍ୟ, ସୁଗ୍ରୀବ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ତାରାଙ୍କୁ କିଛି ଉପକାରକ କଥା କହିଲେ—"ହେ ସୁନ୍ଦରି, ଏହି ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ରାଘବଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ କ୍ରୋଧିତ ମୁହଁ ନେଇ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଯଦି ତୁମେ ମନେ କର, ଆମେ କିଛି ତାଙ୍କୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ କରିଛୁ, ତେବେ ଭଲଭାବରେ ବିଚାର କରି, ଶୀଘ୍ର ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କର।