ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହାଯାଇଥିଲା, “ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ମଣିଷ ଧରି ଶିର ନମାନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ରୋଷ ଆଜି ଶାନ୍ତ ହେଇଯିବ। ଯେପରି ରାମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍, ସେହିପରି ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରୁହନ୍ତୁ।” ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ବତିସ ଶ୍ଲୋକର କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଅଙ୍ଗଦ ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ, କାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ରୋଷ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସେ ଶୁଣିଥିଲେ। ସେ ଅବସ୍ଥାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ସହଜତାକୁ ଭଲଭାବେ ବିବେଚନା କରି, ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେଉଁଠି ନିପୁଣ ଓ ଉପଦେଶ ଦେବାରେ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ କିଛି ଭୁଲ କଥା କହିନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ କାମ କରିନାହିଁ, ତଥାପି ରାଘବଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କାହିଁକି ରୋଷିତ? ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି ଦୁଷ୍ପ୍ରଚାର କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ମୋ ଦ୍ୱାରା ହୋଇନଥିବା ତ୍ରୁଟି ତାଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଅବସ୍ଥାର ସଠିକ୍ ନିର୍ଣ୍ୟୟ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଓ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରାଯିବା ଉଚିତ। ମୋତେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କିମ୍ବା ରାଘବଙ୍କ ଭୟ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏକ ମିତ୍ର ଅନ୍ୟାୟରେ ରୋଷିଲେ ହୃଦୟରେ ଅଶାନ୍ତି ଆସେ। ମିତ୍ରତା ହସଲ କରିବା ସହଜ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ରଖିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ; ମନର ଚଞ୍ଚଳତାରେ ଛୋଟ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଏ। ଏହିପରି ରାମଙ୍କୁ ନେଇ ମୁଁ ଚିନ୍ତିତ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେତେ ଉପକାର ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ମୁଁ କେବେ ପ୍ରତିଦାନ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ।” ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବାନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ମତ ଦେଲେ, “ହେ ବାନରାଧିପ, ଯେଉଁ ଉପକାର ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ଆପଣ ଭୁଲିନାହାନ୍ତି, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ପ୍ରଭୁ ରାଘବ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ବଳଶାଳୀ ବାଲିକୁ ବିନା ଭୟରେ ବଧ କରିଥିଲେ। ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ନେହବଶତଃ ରାଘବ ରୋଷିତ, ଏହି ନେଇ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେ ନିଜ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଆପଣ ଅବେଳା କରୁଛନ୍ତି, ଆପଣ ସମୟବିଦ୍ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମୟକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଉନାହାନ୍ତି; ଏବେ ଶରତ୍କାଳ ଆସିଛି, କଳା ସପ୍ତଚ୍ଛଦ ଗଛ ଫୁଲିଛି। ଆକାଶ ନିର୍ମଳ, ତାରା ଓ ଗ୍ରହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମେଘ ହଟିଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ନଦୀ-ସରୋବର ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାମୟ। କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ସମୟ ଆସିଛି, ଆପଣ ଏହା ଅନୁଭବ କରିନାହାନ୍ତି, ଏହି ଅବେଳା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ରାଘବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା କଠିନ କଥା, ଯେଉଁ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହରଣ ଓ ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ଆପଣ ସହିବାକୁ ହେବ। ଯିଏ ଦୋଷ କରିଛି, ସେହିଁ ପାଇଁ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଛମା ପ୍ରାର୍ଥନା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ। ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କଳ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦେବା ଦରକାର; ଏହିପରି ମୁଁ ଭୟ ଛାଡ଼ି, ଅନୁଚିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କହୁଛି। ଯେତେବେଳେ ରାଘବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଧନୁଷ ଉଠାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେକୁ ବଶ କରିପାରନ୍ତି। ଯିଏ ଏକଥର ଶାନ୍ତ ହେଲେ ପୁଣି କ୍ରୋଧିତ ହେଇପାରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଚେତାବନୀ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ବିଶେଷ କରି ଯିଏ ପୂର୍ବ ସେବାକୁ ମନେ ରଖିଥାଏ। ସେହିପାଇଁ, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଶିର ନମାଇବେ, ଏବଂ ରାଜା ଭାବେ ନିଜ ସୀମାରେ ରହିବେ, ଯେପରି ଭାର୍ଯ୍ୟା ପତିଙ୍କ ଆଧୀନ। ରାମ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ରାଘବଙ୍କ ମାନବୀୟ ପ୍ରଭାବ ଆପଣ ଶୀଘ୍ର ଅନୁଭବ କରିବେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭା ଭଳି।" ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ତେଇତିସ ଶ୍ଲୋକ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ସମୟରେ, ଶତ୍ରୁ-ବିନାଶୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସୁନ୍ଦର କିଷ୍କିନ୍ଧା ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଗୁହା ଦ୍ୱାରରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ହାତ ଯୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ। ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରୋଷାନ୍ବିତ ଓ ଭୟାନକ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବାରୁ, ବାନରମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ ନାହିଁ। ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ରତ୍ନମୟ ଗୁହା, ଫୁଲ ହେଉଥିବା ଉଦ୍ୟାନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଆকৰ୍ଷଣୀୟ। ଏହି ଗୁହା ଅନେକ ମହଲ ଓ ରତ୍ନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଫୁଲ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭାଇତ। ଏଠାରେ ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବପୁତ୍ର ବାନରମାନେ ରହୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, ପଦ୍ମର ଗନ୍ଧ ହେଉଥିବା ସେଉଁଠିର ରାସ୍ତା ମଧୁ ଓ ମଦର ଗନ୍ଧରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦେଖିଲେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ମେରୁ ପର୍ବତ ସମ ମହଲ, ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ନଦୀ ଓ ଝରଣା। ସେ ଅଙ୍ଗଦ, ମଇନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ଗବୟ, ଗବାକ୍ଷ, ଗଜ, ଶରଭଙ୍କ ମହଲ ଦେଖିଲେ; ଏହିପରି ଭିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି, ସମ୍ପାତି, ସୂର୍ୟାକ୍ଷ, ହନୁମାନ୍, ବୀରବାହୁ, ସୁବାହୁ ଓ ଉତ୍ତମ ନଳଙ୍କ ଘର ଦେଖିଲେ। ଏହିପରି କୁମୁଦ, ସୁଷେଣ, ତାର, ଜାମ୍ବବାନ୍, ଦଧିବକ୍ତ୍ର, ନୀଳ, ସୁପାଟଳ, ସୁନେତ୍ରଙ୍କ ମହଲ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବାନରନାୟକଙ୍କ ମହଲ ରାଜପଥରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା; ସମସ୍ତ ଘର ଧନ, ଧାନ, ଫୁଲ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ଧୂସର ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ୍ତ, ଦୁର୍ଗମ ଏବଂ ମହାଇନ୍ଦ୍ରର ମହଲ ସଦୃଶ ସୁନ୍ଦର ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖିଲେ। ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣ କିଷ୍କିନ୍ଧାର ଦିବ୍ୟ ମହଲ ଓ ବାନରସେନାଙ୍କ ଶୋଭା ଦେଖି, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।