ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣର ଅଧିକାରୀ, ଏହି ପରି ଅନୁଚିତ କଥା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମୌନ୍ୟତା ଓ ସ୍ଥିର ମନୋଭାବ ରହିଥିଲା, ସେହିପରି ଆଚରଣ କର। ଏବେ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଯାଇଛି, ତେଣୁ କଠୋର କଥା ବଳିବା ଛାଡି, ମୃଦୁ ଓ ମିଳନସାର ଭାବରେ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ କଥାହେବା ଉଚିତ୍। ବଡ଼ ଭାଇ ରାମଙ୍କର ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଶୁଣି, ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁବିରୋଧୀ, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଜେତେବେଳେ ମନରେ ଏକାଗ୍ର ଓ ଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଧରି, ଭାଇଙ୍କର କ୍ଷେମ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ଭଳି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ ନେଇ, ଯମଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସମ ଭୟଜନକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ମନ୍ଦରାଚଳ ଶିଖର ସମ ଦୃଢ଼ତାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଏବଂ ଯଥାଯଥ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଭାବି, ବୃହସ୍ପତି ସମ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ଭାଇଙ୍କ ରୋଷର ଅଗ୍ନିରେ ଆବୃତ, ଯାହା ଅଭିଲାଷ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ ବାୟୁଦେବ ସମ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ତିନି ସାଲ, ତାଳ ଓ ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ ଗଛକୁ ଶକ୍ତିରେ ପତିତ କଲେ, ପର୍ବତ ଶିଖର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛକୁ ବାୟୁ ସମ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଚିତ୍ରାନ୍ତ କଲେ। କ୍ରୋଧରେ ହାତୀ ସମ ଶକ୍ତିରେ ପାଦରେ ପାହାଡ଼ ଭଙ୍ଗ କରି, ଏକ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ ଦୂରତାକୁ କ୍ଷଣକେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ବାଘ ରାମ କିଷ୍କିନ୍ଧା ନଗରୀକୁ ଦୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା କପିରାଜଙ୍କ ମହାନ ସହର, କଠିନ ପାହାଡ଼ରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା ଓ କଠିନ ପ୍ରବେଶ ଥିଲା, କଞ୍ଚ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ, କିଷ୍କିନ୍ଧା ବାହାରେ ଘୁରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ବନରାଜଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ କପି, ଯେଉଁମାନେ ହାତୀ ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶତଶଃ ପର୍ବତ ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ଗଛ ଧରିଲେ। ସେମାନେ ଏଭଳି ସଜ୍ଜ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦ୍ୱିଗୁଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ମାନେ ଅଧିକ ଇଂଧନ ମିଳିଥିବା ଅଗ୍ନି ସମ। ତାଙ୍କର ଅସ୍ତିର ମନୋଭାବ ଦେଖି, ଭୟରେ ଅଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥାପିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଶତଶଃ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଦେଖି ଚିତ୍କାର କରି ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ କପିମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମହଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆଗମନ ଓ କ୍ରୋଧ ବିଷୟରେ ଖବର ଦେଲେ। ସେ ସମୟରେ, କପିମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୃଷ୍ଟି ସମ ସୁରାପାନ କରୁଥିବା, ତାରା ସହ ମୋହିତ ଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ, ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ। ଏହିବେଳେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, ଏବଂ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପର୍ବତ ହାତୀ ଓ ମେଘ ସମ କପିମାନେ ସହର ଛାଡ଼ି ଯାଇଲେ। ସମସ୍ତେ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ଦାନ୍ତ ବାଘ ସମ, ମୁହଁ ଭୟଜନକ ଥିଲା। କେହି କେହି ଦଶ ହାତୀର ଶକ୍ତି, କେହି ତାହାର ଦଶଗୁଣ, କେହି ଏକ ହଜାର ହାତୀ ଶକ୍ତି ସମାନ ଥିଲେ। ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୃଢ଼ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଅସଂଖ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କପି ଗଛ ଧରି ରହିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବଳବାନ କପି, ପ୍ରାଚୀର ଓ ଖାଲିଆ ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅଲସ୍ୟ ଦେଖି, ଏବଂ ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମନେ ପକାଇ, ଆତ୍ମସଂୟମୀ ନାୟକ ପୁନିଥରେ କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ହେଲେ। ସେ, ଦୀର୍ଘ ଉଷ୍ଣନିଶ୍ୱାସ ଓ ରୋଷରେ ଲାଲ ଆଖି ସହିତ, ଧୂଆଁ ଓଠୁଥିବା ଅଗ୍ନି ସମ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜିହ୍ୱା ତୀର ଭଳି ତିକ୍ତିକି କରୁଥିଲା, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷ ସମ, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସର୍ପ ସମ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହିପରି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଙ୍ଗଦକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ— “ବାଳକ, ଯା, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମୋର ଆଗମନ ସୂଚନା ଦେ।” “ଏଠାରେ ରାମଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦଉଁଥିଲେ, ଭାଇଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ, ଶତ୍ରୁବିଜୟୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଉଭା ଅଛନ୍ତି।” “ତୁମେ ଯଦି ତାଙ୍କର କଥା ଗ୍ରହଣ କର, ତେବେ ତାହା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର। ଏହି କଥା କହି, ଶୀଘ୍ର ଆସ, ବାଳକ, ଶତ୍ରୁବିଜୟୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ।” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗଦ ଦୁଃଖରେ ଭାରି ହୋଇ କହିଲେ, “ସୌମିତ୍ରି ଏଠାରେ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି।” ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦ, କଠୋର କଥାରେ ଚିନ୍ତିତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ମୁହଁ ନେଇ, ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଦୃତଗତିରେ ଗଲେ ଏବଂ ରୁମାଙ୍କ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ପ୍ରଥମେ ପିତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ପରେ ମାତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ଏବଂ ରୁମାଙ୍କ ପାଦକୁ ମସି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ଖବର ଦେଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ମଦ ଓ ରତିରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ଦୀଘ୍ର ଶୟନ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଆବୃତ ଥିଲେ, ସେ ଜାଗିଲେ ନାହିଁ। ଏହିବେଳେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, କପିମାନେ ଭୟରେ ଦୃତି, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଗର୍ଜନ ମହାପ୍ରଳୟ ସମ ଓ ମେଘ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ ଶବ୍ଦ ହୋଇଥିଲା, ସେମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ସିଂହ ଗର୍ଜନ କଲେ। ସେଇ ଶବ୍ଦରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଜାଗିଗଲେ; ଚକିତ ଓ ମଦରେ ଲାଲ ଆଖି, ମାଳା ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସେ ସଚେତନ ହେଲେ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଆଗମନରେ, କପିରାଜଙ୍କ ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଗୁଣୀ, ଏକାଠି ହୋଇଲେ। ପ୍ଲକ୍ଷ ଓ ପ୍ରଭାବ, ଦୁଇ ନୀତି ଓ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ, ଯିଏ ବିଭିନ୍ନ କଥା କହିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ସେମାନେ ସୁବିଚାରିତ କଥାରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଲେ, ଯେପରି ମାରୁତ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ବସନ୍ତି। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ—ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଓ ମହାନ୍ତି, ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ଦେବା ଓ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ, ଧନୁଷ ଧରି ଦ୍ୱାରରେ ଉଭା—ଲକ୍ଷ୍ମଣ—ଯାହାକୁ ଦେଖି, କପିମାନେ ଭୟରେ କିଛି କହିବାକୁ ସାହସ କରୁନାହାନ୍ତି। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାଘବଙ୍କ ଭାଇ, ଶବ୍ଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦ୍ରଢ଼, ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି।