ରାମ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଥିବା, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଅତିଶୟ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନୁବଂଶଜ ଶ୍ରୀରାମ ମନେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ—ମକର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି କରିବାକୁ ହେବ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ମନରେ ଅତି କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖ ଭରିଗଲା, କିନ୍ତୁ ସ୍ଥିର ଚିତ୍ତରେ ଥିଲେ। ସେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏହି ବାନର ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ କର୍ମର ପରିଣାମ ବିଚାର କରୁନାହାନ୍ତି। ବାନର ରାଜ୍ୟର ଏହି ସମୃଦ୍ଧି ସେ ଭୋଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କ ମନ ଏହିପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ନୁହଁ।" "ସୁଗ୍ରୀବ ଅବିବେକ ଦ୍ୱାରା ନିମ୍ନ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ, ତୁମ ଦୟାରେ ସେ ପୁନି ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଅଧର୍ମୀକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ମୁଁ ଏହି କ୍ରୋଧକୁ ଅନ୍ତରେ ରଖିବି ନାହିଁ; ଆଜି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମିଥ୍ୟା ଦେଖି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଦେବି। ଭଲ ହେଉ, ବାଲୀଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟ ବାନରମାନେ ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତୁ।" ଏହିପରି କହି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ୟମରେ ଉଠିଲେ। ଏତିକି ବେଳେ ରାମ, ଶତ୍ରୁବିର ନାଶକ, ଶାନ୍ତ ଓ ବିଚାରଶୀଳ ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏପରି କ୍ରୁର କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେ ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଉଚିତ ନୁହଁ। ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ରହି ମଧ୍ୟ ନିୟମ ରଖି ହତ୍ୟା କରେ, ସେଇ ପୁରୁଷମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଧର୍ମପରାୟଣ; ଏହିପରି କଥା ମାନିବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମୌନ ଓ ପ୍ରେମ ଥିଲା, ସେହିପରି ଆଚରଣ କର। କଠୋର ଭାଷା ଛାଡ଼ି, ମିଳନ ଓ ଶାନ୍ତିର ଭାବରେ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ କଥାହେବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏବେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ହୋଇଯାଇଛି।" ଭାଇଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁବିର ନାଶକ, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବାନର ରାଜଧାନୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ଏପରି ଉଦ୍ଦିପ୍ତ ଥିଲା, ଯେ ତଥାପି ଭାଇଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ନିଶ୍ଚୟରେ ରହି, ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରାଜମହଳକୁ ଗଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ସମ, ଯମର ଅସ୍ତ୍ର ପରି ଭୟଙ୍କର, ମନ୍ଦରାଚଳର ଶିଖର ପରି ଦୃଢ଼ ଚାଲି, ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଯଥାଯଥ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ବୃହସ୍ପତି ସମ ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ। ଭାଇଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଓ କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ଘେରାଯାଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ପବନଦେବ ସମ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଚାଲିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସାଳ, ତାଳ, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ ଗଛମାନେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ମହାପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟ ଗଛମାନେ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲେ। କ୍ରୋଧରେ ହାତୀ ସମ ଶକ୍ତିରେ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗି, ଏକ ଦୂରତାକୁ ଏକ ପଦକ୍ଷେପରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦିଗରେ ଅବିରାମ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହିପରି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ବାଘ ରାମ, ବାନର ରାଜାଙ୍କ ମହାନଗର କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଦୃଢ଼ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ, କଠିନ ପ୍ରବେଶ ଯୋଗ୍ୟ, କଞ୍ଚ ଭରିଥିବା ଦେଖିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧରେ ଅଧିର, ତାଙ୍କ ଠୋଡ଼ କମ୍ପିଥିଲା, ବାହାରେ ଘୁରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ବାନରମାନେ ଦେଖିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ବାନରମାନେ, ହାତୀ ସମ ଶକ୍ତିରେ, ଶତଶଃ ପାହାଡ଼ ଓ ମହାଗଛ ଧରି ଚାଲିଲେ। ସେମାନେ ସଜ୍ଜ ଓ ସଜ୍ଜିତ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦ୍ୱିଗୁଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଅଗ୍ନି ପରି ତେଲ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଭାବରେ। ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରସର ଦେଖି, ଭୟରେ ଅଙ୍ଗସ୍ଥିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦେହ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ବାନରମାନେ ଶତଶଃ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଭାଗିଗଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମ ଭୟାନକ ଅନୁଭୂତି ହେଲା। ଏହିପରି, ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ବାନରମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆଗମନ ଓ କ୍ରୋଧ ବିଷୟରେ ଖବର ଦେଲେ। ସେ ସମୟରେ, ସୁଗ୍ରୀବ, ତାରା ସହ ମଦମସ୍ତ ଓ ମୋହିତ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଦୃଢ଼ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବାନରମାନେ, ପାହାଡ଼ ହାତୀ ଓ ମେଘ ସମ, ସହର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବାଘ ଦାନ୍ତ ସମ, ଭୟଂକର ଦୃଢ଼ତା ଦେଖାଉଥିଲେ। କେହି ଦଶଟି ହାତୀର ଶକ୍ତି ସମ, କେହି ତାହାର ଦଶଗୁଣ ଶକ୍ତି ସମ, ଆଉ କେହି ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ପରି ଥିଲେ। ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଦୁର୍ଜୟ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଗଛ ଧରି ରହିଥିଲେ। ସେମାନେ ବଡ଼ ଦୁର୍ଗ ଓ ଖାଳ ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରି ଆସି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅଲସ୍ୟ ଦେଖି ଓ ଭାଇ ରାମଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମନେ ପକାଇ, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୁନି କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲେ। ଏହି ମହାପୁରୁଷ, ଦୀର୍ଘ ଉଷ୍ଣ ନିଶ୍ୱାସ ଓ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ ସହ, ଧୂମାୟିତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଉଥିଲେ। ତୀରର ମୁଣ୍ଡ ପରି ଜିହ୍ୱା କମ୍ପିଥିଲା, ଧନୁଷ ବାଣ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିଷ ସମ, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସର୍ପ ପରି ପ୍ରଭା ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ ସହ, ଅଙ୍ଗଦକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ—"ହେ ଶିଶୁ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମୋ ଆଗମନ ଜଣାଇଦିଅ।" "ଏଠି ରାମଙ୍କ ଛୋଟଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦଉଢ଼ିଆ ଦେଖିଛନ୍ତି, ତୁମ ଦ୍ୱାରରେ ଉଭା ଅଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁନିବାରକ ମହାବୀର।" "ତୁମେ ତାଙ୍କ କଥା ମାନିଲେ, ତାହା ଅନୁସାରେ କାମ କର। ଏହି କଥା କହି, ଶତ୍ରୁନିବାରକଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁରନ୍ତ ଫେର।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗଦ ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ ହେଲେ, "ସୌମିତ୍ରି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ମୋ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ।"—ଏପରି କହିଲେ। ଅଙ୍ଗଦ, ଏହି କଠୋର କଥାରେ ମନ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ ଚିନ୍ତିତ ହେଇ, ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଗତିରେ ଗଲେ ଓ ରୁମାଙ୍କ ପାଦେ ଶିର ନମାଇଲେ। ପରେ, ନିଜ ବାପାଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦ ମାଆଙ୍କ ପାଦ ଧରିଲେ, ତାପରେ ରୁମାଙ୍କ ପାଦ ମଧ୍ୟ ଚାପି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ଖବର ଦେଲେ। ସେ ସମୟରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଶୟନ ଓ ଖେଦରେ ମୁଗ୍ଧ, ମଦରେ ମସ୍ତ ଓ କାମରେ ମୋହିତ ଥିଲେ, ସେ ଜାଗିଲେ ନାହିଁ।