ବନରାଜଙ୍ଗ ମହାପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କର; ଧର୍ମର ନିତ୍ୟ ନୀତିକୁ ଚିନ୍ତା କରି ମୋ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୋ ଅସ୍ତ୍ରର ଘାତରେ ତୁମ ଉତ୍ସାହରେ ମୃତ୍ୟୁଲୋକକୁ ଯାଇଥିବା ବାଲୀଙ୍କୁ ଆଜି ଦେଖିବାକୁ ମୋତେ ଦିଅନାହିଁ। ରାମଙ୍କ ଏହି ଉପରୋକ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଦୀଘଳ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦେଖିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ତୀବ୍ର ରୋଷରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଉଦାସ ହୋଇଛନ୍ତି। ମନୁବଂଶର ଏହି ମହାପୁରୁଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ବନରାଜଙ୍କ ବିଷୟରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରିଲେ। ଏଠିଠୁ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ଏକତିସ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ରାମଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ରାମ ଭାବବିହ୍ୱଳ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଭାରି ଦୁଃଖିତ ହେବା ସତ୍ୱେ ମନରେ ଦୃଢ଼ ରହିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଷରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, "ଏହି ବନରାଜ ନୀତିଶୀଳ ରହିବେନାହିଁ, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ପରିଣାମ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବେନାହିଁ। ଏହି ବନରାଜ ରାଜ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧି ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କ ମନର ଏହିପରି ଇଚ୍ଛା ନୁହେଁ।" "ତାଙ୍କ ବିବେକ ନ ଥିବାରୁ, ନିମ୍ନ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ ହେଇଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତୁମ କୃପାରେ, ତାଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରତିଶୋଧ ନିବାର ଦୃଢ଼ତା ଆସିଛି। ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଭୀର ଭାଇ ବାଲୀଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅ। ଏପରି ଅନୀତିଶୀଳକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ମୁଁ ଏହି ଉତ୍ତଳ ରୋଷକୁ ଦମନ କରିପାରିବିନାହିଁ; ଆଜି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅସତ୍ୟ କଥା ପାଇଁ ମୁଁ ବଧ କରିଦେବି। ବାଲୀଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ବନରାଜମାନେ ରାଜକନ୍ୟା ସହ ମିଳି ଯାହା କରିବା ଉଚିତ୍ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତୁ।" ଏପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ, ରାମଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ନମ୍ର କଥାରେ ଏବଂ ବିଚାରପୂର୍ବକ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯିଏ ରୋଷରେ ଦମନ କରି ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ମାନବମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ନୀତିଶୀଳ ଅଟୁଟ; ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁମୋଦନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବ ଆସକ୍ତି ଓ ନୀତିକୁ ଅନୁସରଣ କର।" "ନମ୍ର ଓ ମୂଳ୍ୟବାନ୍ କଥାରେ, କଠୋରତା ଛାଡ଼ି, ସୁଗ୍ରୀବ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍; ଏବେ ଉଚିତ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଗଲା।" ଏପରି ଭାଇଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ, ଯଥାଯଥି ଭାବରେ ସହରକୁ ନିବେଶ କଲେ। ବିବେକ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଢ଼ତାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭାଇଙ୍କ ଭଲରେ ନିବେଶିତ, ଏପରି ରୋଷରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ବନରାଜଙ୍କ ପାଳେସ୍କୁ ଗଲେ। ତିନି ଧନୁଷ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରର ଧନୁଷ ସମ, ମୃତ୍ୟୁର ଅସ୍ତ୍ର ପରି ଭୟଙ୍କର, ମନ୍ଦାର ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଅଗ୍ରଗାମୀ ହେଲେ। ରାମଙ୍କ ରୋଷର ଅଗ୍ନିରେ ଏକାଉଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବିବେକରେ ବୃହସ୍ପତି ସମ, ଚିନ୍ତା କରି ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ତାରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ଭାଇଙ୍କ ଚାହିଦା ଓ ରୋଷରେ ଜଳିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବାୟୁଦେବ ପରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ସାଲ, ତାଳ, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ ଗଛକୁ ଶକ୍ତିରେ ଭୂମିରେ ଫେଲିଦେଲେ; ପର୍ବତ ଶିଖର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛକୁ ବାୟୁ ପରି ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରିଦେଲେ। ପାଦରେ ପାଥର ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି, ରୋଷରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି, ଏକ ଦୃଢ଼ ଧାରଣାରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଦୂର ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ବାଘ ରାମ, କିଷ୍କିନ୍ଧାର ମହାନଗର, କଠିନ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ, କଠିନ ଅଭିଗମ୍ୟ, କଠା ରହିଥିବା ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ଠୋଡ଼ ରୋଷରେ କମ୍ପିତ, ସୁଗ୍ରୀବ ପ୍ରତି ରୋଷରେ, କିଷ୍କିନ୍ଧା ବାହାରେ ଘୁରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ବନରାଜମାନେ ଦେଖିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବନରାଜମାନେ, ହାତୀ ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପର୍ବତ ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ଗଛ ନେଇ ତାଲ ଭାବରେ ତୟାର ହେଲେ। ସମସ୍ତ ବନରାଜ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦ୍ୱିଗୁଣ ରୋଷରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହେଲେ, ଅତି ଧାତୁ ଦେଇ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳିଉଠିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉନ୍ମତ୍ତତା ଦେଖି, ଭୟରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଜଡ଼ିଯାଇ, ବନରାଜମାନେ ଶତଶଃ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ଖଣ୍ଡ଼ିଯାଇଗଲେ। ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ବନରାଜମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଳେସ୍କୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ରୋଷ ଓ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ। ସେ ସମୟରେ, ସୁଗ୍ରୀବ, ତାରା ସହ ମନୋନ୍ମତ୍ତ, ବନରାଜମାନେ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣିଲେନାହିଁ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, ରୋମାଞ୍ଚକ ବନରାଜ, ପର୍ବତ ହାତୀ ଓ ମେଘ ସମ, ସହର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ସମସ୍ତ ବନରାଜ ଦାନ୍ତ ଓ କ୍ଳା ନେଇ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା, ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ବୀର, ବାଘ ଦାନ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖାଇଲେ। କିଛି ବନରାଜ ଦଶ ହାତୀ ଶକ୍ତି ଥିଲା, କିଛି ଦଶଗୁଣା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅନ୍ୟ କିଛି ହଜାର ହାତୀ ସମ ଶକ୍ତି ଥିଲା। ଏପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରୋଷରେ, ଦୁର୍ଜୟ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଦେଖିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜମାନେ ଗଛ ନେଇ ତୟାର ହେଇଥିଲେ। ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜମାନେ ସହର ଦିଅଲ ଓ ଖାଳି ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅଲସ ଦେଖି ଓ ଭାଇଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି, ନିର୍ବିକାର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଫେରି ରୋଷରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲେ। ସେ ଦୀର୍ଘ ଉଷ୍ଣ ନିଶ୍ୱାସ ଓ ରୋଷରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ଧୂଆଁ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଉଥିଲେ। ତୀର ପରି ଲୋଡ଼ିଯାଉଥିବା ଜିଭା, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ, ନିଜ ଶକ୍ତି ବିଷ ସମ, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ମାନ୍ଦ ନାଗ ପରି ଦେଖାଉଥିଲେ। ଏପରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ଅଙ୍ଗଦକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, "ଓ ଶିଶୁ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମୋ ଆଗମନ ଜଣାଇ ଦିଅ।" "ଏଠି ଦଉଡ଼ିଛି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାମଙ୍କ ଭାଇ, ଭାଇଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ, ତୁମ ଦ୍ୱାରରେ, ଓ ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ।" "ତୁମେ ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଲେ, ଅନୁସାରଣ କର, ବନରାଜ। ଏହି କଥା କହି, ଶିଘ୍ର ଆସ, ଶତ୍ରୁବିନାଶୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗଦ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ କହିଲେ, "ସୌମିତ୍ରି ଏଠି ଆସିଛନ୍ତି, ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେବାକୁ।