ରାମଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର କୋପ ଓ ଶକ୍ତିର ବିଷୟରେ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ସୁନା ଦେହ ଭଳି ପିଠିଆ ବାଣ ଧରିଥିବା ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ଏହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଝୁଡି ଭଳି ଚମକେ। ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ କ୍ରୋଧିତ ହୁଏ, ମୋର ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣିବାର ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି, ବଜ୍ର ଘୋଷ ଭଳି, ତୁମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ତଥାପି, ଏ ମହାବୀର, ଯଦି ସେ ତୁମର ମିତ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଜଣାଯାଇଛି, ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୋତେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ। ଯାହା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜୟକାରୀ, ମକର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଚୁକ୍ତିକୁ ମନେ ରଖୁନାହାନ୍ତି। ସମୟ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଚାରି ମାସ ବର୍ଷା ଋତୁ ଅତିତ ହୋଇଗଲା, ସେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଦରବାର ସହ ମଜା କରିବାରେ ଲିନ୍ନ, ମଦ୍ୟପାନରେ ଲାଗିଛନ୍ତି, ଆମ ଦୁଃଖ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବ କୌଣସି କ୍ଷମା ଦେଖାଉନାହାନ୍ତି। ତୁମେ, ମହାବଳୀ, ଯାଅ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଦିଅ: ମୋର କ୍ରୋଧର ସ୍ୱଭାବ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ଏହି ଶବ୍ଦ କହ: “ଯେ ପଥରେ ବାଲି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ଏହା ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ; ସୁଗ୍ରୀବ, ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଳନ କର, ବାଲିଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରିନାହିଁ। ବାଲିକୁ ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ବାଣରେ ମାରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଯଦି ଶବ୍ଦ ଭଙ୍ଗ କର, ତୁମେ ଓ ତୁମ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ ମଧ୍ୟ ମୋର ବାଣରେ ନିହତ ହେବ। ଏବେ ଯେପରି ଅବସ୍ଥା ହୋଇଛି, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳକର, ତାହା କହ; ଦ୍ରୁତ କର, ସମୟ ବହୁତ ଯାଉଛି। ହେ ବନରାଜ, ଧର୍ମ ଓ ନୀତି ମନେ ରଖି, ମୋତେ ଦିଆ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ କର। ଆଜି ମୋ ବାଣରେ ବଧ ହୋଇ, ଯମଲୋକକୁ ଗଲା ବାଲିକୁ ତୁମ ଉଦ୍ୟୋଗରେ ଆଉ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅନାହିଁ।” ଏଭଳି, ତାଙ୍କର ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯିଏ କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅତିବେଗ ହୋଇଥିଲେ, ମନୁବଂଶର ମହାତ୍ମା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମନେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ। ଏହିଠାରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏକତିସତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଶୋକରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ପ୍ରେମରେ ଭାସୁଥିଲେ, ଦୁଃଖରେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ବିଭୋର, କିନ୍ତୁ ମନୋବଳରେ ଅଟୁଟ। ସେ ଏଭଳି କହିଲେ, “ଏହି ବନରାଜ ନ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିବେ, ନ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭାବିବେ। ସେ ବନରାଜ୍ୟର ଶ୍ରୀ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ତାଙ୍କର ମନର ରୁଚି ନୁହେଁ। ଅବିବେକ ଦ୍ୱାରା ସେ ନିମ୍ନ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ଦୟାରେ ସେ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଦୃଢ଼ ହୋଇଛି। ତାଙ୍କର ବୀର ବଡ଼ଭାଇ ବାଲିଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖୁନ୍ତୁ। ଏପରି ଅଧର୍ମୀକୁ ରାଜ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଉତ୍କଟ କ୍ରୋଧକୁ ମୁଁ ରଖିବି ନାହିଁ, ଆଜି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମିଥ୍ୟା ପାଇଁ ମୁଁ ବଧ କରିଦେବି। ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜମାନେ ରାଜକୁମାରୀ ସହ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ, ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତୁ।” ଏପରି କହି, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ, ରାମ, ଶତ୍ରୁବିର ନାଶକ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଓ ବିଚାରପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ: “ତୁମ ପରି ଏକ ମହାପୁରୁଷ ପୃଥିବୀରେ ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ମଧ୍ୟ ସଂଯମ ରଖି ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତୁମ ପୂର୍ବ ଏହି ସ୍ନେହ ଓ ନୀତିକୁ ଅନୁସରଣ କର। ମୃଦୁ ଓ ସମାଧାନମୂଳକ କଥା ଦ୍ୱାରା, କଠୋରତା ଏଡ଼ି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଅତିତ ହୋଇଗଲା।” ଏଭଳି ବଡ଼ଭାଇଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବିରବୀର ନାଶକ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଭାଇଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିବେଦିତ, ତଥାପି କ୍ରୋଧିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବନରାଜଙ୍କ ରାଜମହଳକୁ ଗଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ଭଳି ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇଥିଲେ, ଯାହା ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି ଭୟଙ୍କର, ଏବଂ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଭାଇଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଭାବି, ବୃହସ୍ପତି ସମ ଧୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ଭାଇଙ୍କ ଆଗ୍ନିରେ ଆବୃତ, ଯାହା ଆସକ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ, ପବନଦେବ ଭଳି ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ। ସେ ଶକ୍ତିରେ ଶୀଘ୍ର, ସାଲ, ତାଳ ଓ ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ ଗଛକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ, ପବନର ଗତିରେ ଅନେକ ପର୍ବତ ଶିଖର ଓ ଗଛ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ପାଥର ଭାଙ୍ଗି, ରାଗରେ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଭଳି ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷେପରେ ଦୂର ଅନ୍ତରାଳ ଦ୍ରୁତେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ବାଘ ରାମ, କିଷ୍କିନ୍ଧା ନାମକ ବନରାଜ୍ୟ ରାଜଧାନୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା କଠିନ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପକ୍ଷୀ କଠିନ ଭିଡ଼ରେ ଭରିଥିଲା। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଉପରେ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଧର କ୍ରୋଧରେ କପିଉଠିଲା। ବନରାଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବାହାରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ପର୍ବତ ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ଗଛ ଧରି ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବନରାଜ ସଜାଗ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣର କ୍ରୋଧ ଦୁଗୁଣା ହେଲା, ଅଗ୍ନିରେ ଇଂଧନ ପଡ଼ିଲେ ଯେପରି। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉତ୍କଟ ଭାବ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଭୟରେ ଗଭୀର, ବନରାଜମାନେ ଶତଶଃ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ପଳାଇଗଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଭୟ ଭଳି। ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମହଳକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଓ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଖବର ଦେଲେ। ସେ ସମୟରେ, ସୁଗ୍ରୀବ, ତାରା ସହ ମୋହିତ ହୋଇ, ସେଇ ସିଂହସଦୃଶ ବନରାଜମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ। ତାଳମାତ୍ରୀ ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଆଦେଶରେ, ପର୍ବତ ହାତୀ ଓ ମେଘର ଭଳି ଭୟଙ୍କର ବନରାଜମାନେ ସହର ଛାଡ଼ି ଯାଇଲେ। ସମସ୍ତେ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ବୀର, ଭୟାନକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ଦାନ୍ତ ବାଘ ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଦେଖିଲେ ଭୟ ଲାଗୁଥିଲା।