ସୀତା, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଯେପରି ଜଣେ ଚକ୍ରବାକୀ ପତିଙ୍କ ପଛକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଏ, ସେହିପରି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର କଠିନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ; ଏହା ଏମିତି ଥିଲା, ଯେପରି ଜଣେ ନାରୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକଙ୍କ ସହିତ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଯାନ୍ତି। ଏହି ଦୁଃଖର ଅନୁଭୂତିରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ମୋତେ କୌଣସି କରୁଣା ଦେଖାଉନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ମୋର ପ୍ରିୟା ହରାଇଛି, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୱଳିତ, ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ନିର୍ବାସିତ, ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ଷତି ଦେଖି ମୁଁ ସେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି। ମୋ ଦୁଃଖ ଓ ଅସହାୟତା ସତ୍ୱେ, ସେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରୁଛନ୍ତି—ମୁଁ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିପାରିଥିବା ସତ୍ୱେ, ସେଇ ପାପୀ ସୁଗ୍ରୀବ ମୋତେ ଅବମାନ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କ କାମନା ପୂରଣ କରି, ସୀତା ଖୋଜା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଅନଦେଖା କରି, ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟକୁ ଅନୁସରଣ କରୁନାହାନ୍ତି। "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ସେଇ ମୂଢ଼, କାମବିଲାସୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମୋର କଥା ଶୁଣାଅ। ଯିଏ ଆଶା ଦେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ, ଏବଂ ପୂର୍ବ ଉପକାରୀଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରେ, ସେ ଏହି ଜଗତରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ପୁରୁଷ। ଯିଏ ନିଜ କଥାକୁ ନିଷ୍ଠାରେ ପାଳନ କରେ, ସେଠି ଭଲ କି ଖରାପ, ସେ ନିଜେ ପ୍ରକୃତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କାମନା ପୂରଣ ହେବା ପରେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଭୁଲିଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏତେ ଅପକୃତଜ୍ଞ ଯେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମାଂସ ଭକ୍ଷକ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ। "ସୁଗ୍ରୀବ ମୋ ଧୈର୍ୟ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ନେଉଛନ୍ତି କି? ସେ ମୋ ଧନୁଷ୍ୟର ସୁନା ପୃଷ୍ଠ ଓ ତୀବ୍ର ଚମକୁ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ ଦୀପ୍ତିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି କି? ସେ ମୋ ଧନୁଷ୍ୟ ତାରର ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି, ବଜ୍ର ଗର୍ଜନ ସମ, ପୁନଃ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଛନ୍ତି କି? ଯଦି ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଆମ ସହଯୋଗୀ ଥିବେ, ତେବେ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ମୋତେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ କାରଣରେ ଏହି ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ସେଇ କାମ ପୂରଣ ହେବା ପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ଭୁଲିଯାଇଛନ୍ତି। ରୁତୁ ଚାରି ମାସ ବିତିଗଲା, ସେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପରିଷଦ୍ରେ ମାତ୍ତ ହୋଇ ମତ୍ସର ମଧ୍ୟରେ ଲିନ୍ନ, ଆମ ଦୁଃଖ ଦେଖି ମଧ୍ୟ କୌଣସି କରୁଣା ଦେଖାଉନାହାନ୍ତି। "ଏବେ ତୁମେ ଯାଅ, ଶୂରବୀର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମୋ ରୋଷର ସ୍ୱରୂପ ବୁଝାଅ, ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଅ: ‘ଯେ ପଥରେ ବାଳିଂକୁ ବଧ କରାଯାଇଥିଲା, ସେଠି ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ; ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କର, ସୁଗ୍ରୀବ, ବାଳିଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନି। ବଳିକୁ ମୁଁ ଏକାକି ବାଣରେ ବଧ କରିଥିଲି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଯଦି ନିଜ ଶବ୍ଦ ଭଙ୍ଗ କରିବ, ତେବେ ତୁମେ ଓ ତୁମ ପରିଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ବଧ ହେବେ।' ଏବେ ଯାହା ହେଉଛି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯେଉଁ କଥା ଉପୟୁକ୍ତ ଓ ଶ୍ରେୟସ୍କର, ତୁମେ ତାହା କହ; ଶୀଘ୍ର କର, କାଳ ବ୍ୟତୀତ ହେଉଛି। ସୁଗ୍ରୀବ, ଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କର; ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କର, ଏବଂ ମୋ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିବା ବଳିଙ୍କୁ ଆଜି ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିବା ଦିଅନି।" ଏପରି ଭାବେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୱଳିତ, ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଏବଂ ନିର୍ବଳ ଭାବରେ ବସିଥିବା ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖି, ମନୁବଂଶର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସଂତାନ ରାମ ମନେ ଏକ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ନେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ଏକତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଜଣେ ଶୂରବୀର, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖିତ କିନ୍ତୁ ଧୈର୍ୟ୍ୟଶୀଳ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଏହି ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳିତ ନୁହେଁ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟର ପରିଣାମ ଚିନ୍ତା କରୁନାହାନ୍ତି। ସେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଓ ଅଶୁଭ ସଂସ୍କାରରେ ଲିନ୍ନ, ତୁମ ଉପକାରରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଛି, ତଥାପି ଏହି ଧର୍ମହୀନ ଅନୁଭୂତି ଲାଗି ରାଜ୍ୟ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଆଜି ମୁଁ ମୋର କ୍ରୋଧ ଦମନ କରିବିନାହିଁ, ଏହି ଅସତ୍ୟବାଦୀ ସୁଗ୍ରୀବକୁ ବଧ କରିଦେବି। ବଳିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ମୁଖ୍ୟ ବନରାଜମାନେ ମିଶି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତୁ।” ଏପରି କହି, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ପ୍ରବଳ ଚେତନାରେ ଉଦ୍ୟତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ, ତେବେ ରାମ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—“ତୁମେ ଏପରି କୌଣସି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯିଏ ରୋଷରେ ଅପରାଧ କରିବାକୁ ଚାହିଁ ଦମନ କରେ, ସେଠି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଧର୍ମପଥ ଅନୁସରଣ କର, ଦୟା ଓ ସମ୍ଭାଷଣରେ ଥିବା ପୂର୍ବ ଭାବକୁ ଅନୁସରଣ କର। ଏବେ ତୁମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଓ ସମ୍ଭାଷଣରେ କଥା କହ, କ୍ରୂର ଶବ୍ଦ ରହିବା ଦରକାର ନାହିଁ।” ବଡ଼ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ କିଷ୍କିନ୍ଧା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ କ୍ଷେମ ନିମିତ୍ତେ, ମନେ ରୋଷ ରଖି ମଧ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଧୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବନରାଜ ରାଜ୍ୟର ମହଲକୁ ଚଲିଗଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ସମ ଧନୁଷ୍ୟ ଧାରଣ କରି, ଯମଦଣ୍ଡ ସମ ଭୟାନକ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସେ ମନ୍ଦରାଚଳ ଶିଖର ସମ ଦୃଢ଼ ଚାଲିଗଲେ। ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି, କିପରି କଥା କହିବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ସେ ବୃହସ୍ପତି ସମ ଧୀମାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ, ପବନଦେବ ସମ ଶୀଘ୍ରତାରେ ଗତି କଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ପ୍ରୟାସରେ ସାଲ, ତାଳ, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ ଗଛ ଭୂମିକୁ ଢଳିଗଲା, ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଝଡିଗଲା। ପାଦ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ର ପଥର ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏକ ଦୂରତାକୁ ଏକ ଦାଉଡ଼ରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଏଉଁପରି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ କିଷ୍କିନ୍ଧା ନଗରକୁ ଦୃଷ୍ଟିଗତ କଲେ; ଏହି ନଗର ସାରସ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ୍ତ, ଅସାଧାରଣ, ଦୁର୍ଗମ ଏବଂ ମହାନ। ଏଉଁପରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ, କିଷ୍କିନ୍ଧାର ବାହାରେ ଘୁରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ବନରାଜମାନେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ଓ ବଡ଼ ଗଛ ଉଠାଇ ଧରି, ପ୍ରବଳ ହାତୀ ସମ ଶକ୍ତିରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।