ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଫଳ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଶ୍ରେଣୀରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମ ମୁହଁ ଫେରାଇ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଏହି ଶୋକାକୁଳ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ସାମୁତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକା ଏବଂ ଅନୁଭବ ହରାଇଥିବା ଭାଇକୁ ଦୃଢ଼ ମନେ ଦେଖି, ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଇ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। "ହେ ଉତ୍ତମ, କାହିଁକି ଆପଣ ଏହି ଅପେକ୍ଷାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରୁଛନ୍ତି? କାହିଁକି ନିଜ ଶକ୍ତିର ପରାଜୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି? ଯେତେବେଳେ ଲଜ୍ଜା ଆପଣଙ୍କର ଧ୍ୟାନକୁ ବାଧା ଦେଉଛି, ତେବେଳେ ଶାସନ କାହିଁକି ଏହାକୁ ପଛେଇ ଦେଉନାହିଁ?" "ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ୟମକୁ କାର୍ଯ୍ୟ, ଚିତ୍ତର ଶାନ୍ତି, ସଠିକ ସମୟ, ସଙ୍ଗୀ ଶକ୍ତି, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସାହସ ଏବଂ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର କାରଣରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ନରପତି, ଜାନକୀ, ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ନିଅଯାଇପାରିବେନି; ଯେମିତି ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ କୌଣସି ଲୋକ ନିକଟ କରି ଅନ୍ଦ୍ର ହେବା ଅସମ୍ଭବ।" ଏପରେ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଅଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରାମ ଧୈର୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼, ଉପକୃତ, ଲାଭଦାୟକ କଥା କହିଲେ। "ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କି କରିବା ଉଚିତ ତାହା ଭାବି ଠିକ ରାସ୍ତା ଚାଲିବା ଆବଶ୍ୟକ, କିନ୍ତୁ ରାଜକୁମାର, ବିରାଟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପର ଫଳ ଉପରେ ଅସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" ମୈଥିଳୀଙ୍କ ଚିନ୍ତା କରି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ତାଙ୍କର ଠୁଣ୍ଡ ଶୁଷ୍କ ହେଉଛି। "ଇନ୍ଦ୍ର ଧରିତ୍ରୀକୁ ଜଳରେ ପୂରିତ କରି, ଫସଲ ଉପଜାଇ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେଇ ଦୃଢ଼ ହୋଇଥାନ୍ତି। ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ନିୟତ ଘନ ମେଘ ଗୁଡିକ ଗର୍ଜନ କରି ଜଳ ବର୍ଷା କରି, ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି। ନୀଳ କମଳର ପତ୍ର ଭଳି ଅନ୍ଧାର ମେଘ ଦଶ ଦିଗକୁ ଅନ୍ଧାର କରିଛି; ସେମାନେ ମଦ ମୁକ୍ତ ହାତୀ ଭଳି ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ଜଳରେ ପୂରିତ ବର୍ଷା ବାତ୍ୟା, କୁଟଜ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ନେଇ, ବିପୁଳ ଗତିରେ ପାହିଲା, ଏବେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମେଘ, ହାତୀ, ମୟୂର ଓ ଜଳପ୍ରପାତର ଗର୍ଜନ ଏକାଉଁ ନିଅଁ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି।" "ପାହାଡ଼ଗୁଡିକ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଣୀ ଭାରି ବର୍ଷାରେ ଧୋଇଯାଇ, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ନୂତନ ଅଭିଷିକ୍ତ ଭଳି ଚମକୁଛି। ଏବେ ଶରଦ୍ ଋତୁ ଆସିଛି, ସପ୍ତଚ୍ଛଦ ଗଛର ଶାଖା, ତାରା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନଙ୍କର ଚଳନରେ ତାହାର ଶୋଭା ବିଭାଜିତ।" "ଶରଦ୍ ଋତୁର ଗୁଣରେ ଭାଗ୍ୟର ଶୋଭା ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚମକୁଛି; ବିଶେଷ କରି କମଳ ପୋଖରୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣର ସ୍ପର୍ଶରେ ତାହା ଅତ୍ୟଧିକ ଚମକୁଛି।" "ସୁନ୍ଦର ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ ପାଖ ଥିବା ହଂସ, କମଳର ପୁଲିନ ଧୂଳିରେ ରଙ୍ଗିତ, କାମଦେବଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ସହ ନଦୀ ତଟରେ ଖେଳୁଛନ୍ତି।" "ଶୋଭା ଅନେକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି: ମଦ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହାତୀମାନେ, ଗର୍ବିତ ଗାଈମାନେ, ଏବଂ ପ୍ରବାହମାନ ନଦୀର ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ।" "ଏବେ ଆକାଶ ମେଘ ଶୂନ୍ୟ, ମୟୂରଗୁଡିକ ତାଙ୍କର ମଣିମୟ ଚଞ୍ଚଳ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି; ମୟୂରୀମାନେ ନିଜ ମଧୁର କଣ୍ଠ ନି:ସ୍ତବ୍ଧ, ଶୋଭା ହାରାଇ, ଧ୍ୟାନରେ ବିଲୀନ ହୋଇ, ଉତ୍ସବ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି।" "ବନ ଗ୍ରୋଭଗୁଡିକ ସୁନ୍ଦର ସୁନା ରଙ୍ଗର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାଙ୍କର ଶାଖା ଫୁଲର ଭାରରେ ଝୁକି ଥିବା, ମାନ୍ୟ ଓ ମୃଦୁ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଉଛି।" "ଏବେ ହାତୀମାନେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସାଥୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, କମଳ ପୋଖରୀ ପ୍ରିୟ, ଫୁଲ ଗନ୍ଧରେ ମଦାନ୍ତ, ଆନନ୍ଦ ରେ ଚଳନ କରୁଛନ୍ତି, ବନରେ ତାଙ୍କର ଗତି ବିଲମ୍ବିତ।" "ଆକାଶ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଧ୍ୟାନ ଭଳି ସ୍ୱଚ୍ଛ, ନଦୀରେ କମ୍ ଜଳ, ନୀଳ କମଳର ସୁଗନ୍ଧ ନେଇ ଶୀତଳ ପବନ ବହୁଛି; ଦିଗ ଅନ୍ଧାର ମୁକ୍ତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।" "ଧରିତ୍ରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ମାଟି ଶୁଖି ଯାଇଛି, ଚାପି ଧୂଳି ଅନେକ ଦିନ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଏବେ ରାଜାମାନେ ନିଜ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହ ଉଦ୍ୟମ ପାଇଁ ତିଆରି।" "ଶରଦ୍ ଋତୁର ଗୁଣରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳଦମାନେ ଧୂଳିରେ ଭାରି ହୋଇ, ମଦାନ୍ତ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରିୟ, ଗାଈମାନେ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ରମ୍ଭା କରୁଛନ୍ତି।" "ଏକ ମହିଳା ହାତୀ, ଗଭୀର ଅଭିଲାଷ ଓ ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ସହ ନି:ଶ୍ରମ ଚଳନ କରି, ମଦାନ୍ତ ହାତୀ ପତିକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ଅନୁସରଣ କରୁଛି।" "ମୟୂରମାନେ ତାଙ୍କର ଚମତ୍କାର ଚଞ୍ଚଳ ତ୍ୟାଗ କରି, ନଦୀ ତଟରେ ଏସି, ଦୁଃଖିତ ଓ ନି:ସ୍ପୃହ ହୋଇ, କ୍ରାନ୍ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ତିରସ୍କୃତ ଭାବରେ ଚଳନ କରୁଛନ୍ତି।" "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନେ, ଭଙ୍ଗ ଦଂତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଦେଇ, ହଂସ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଛନ୍ତି, ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଜଳପୋଖରୀରେ ବାରମ୍ବାର ଜଳକୁ ଉତ୍ତୋଳି, ଗଭୀର ଭାବେ ପିଇବା।" "ନଦୀଗୁଡିକ ଏବେ କାଦ ଶୂନ୍ୟ, ବାଲିମୟ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ଗାଈ ଦଳରେ ପୂରିତ, କ୍ରାନ୍ ଓ ଜଳପକ୍ଷୀର ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ସବ, ହଂସ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ତରଣ କରୁଛନ୍ତି।" "ନଦୀ, ଜଳପ୍ରପାତ, ପବନ, ମୟୂର ଓ କୁଦ୍ରୁକୁଦ୍ର ମଙ୍କିମାନେର ଉତ୍ସବ ଶବ୍ଦ ଏବେ ନି:ଶ୍ରମ ହୋଇଯାଇଛି।" "ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ସାପମାନେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଗହ୍ବରରେ ଲୁଚି ରହି, ଏବେ ଭୟଙ୍କର ବିଷ ଏବଂ ଭୋକରେ ପ୍ରବାହିତ, ମେଘ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବାରେ ଚୁହାଉଛନ୍ତି।" "ସନ୍ଧ୍ୟା, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର କମ୍ପିତ ସ୍ପର୍ଶ ଓ ତାରାମାନେର ଆନନ୍ଦ ଦେଖି, ଆକାଶରୁ ନି:ଶ୍ରମ ହୋଇଯାଉଛି, ଜଣେ ପ୍ରିୟା ନାରୀ ଭଳି।" "ରାତି, ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ମୃଦୁ ମୁହଁ ଦେଖାଉଛି, ତାରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିବା ଚୋଖ ଖୋଲିଛି, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର ଚାଦର ରେ ଶୋଭିତ, ଶ୍ୱେତ ଶାଡ଼ି ପରିଧାନ କରିଥିବା ନାରୀ ଭଳି।" "ପକ୍କ ଧାନ ଭୋଜି, ଉଲ୍ଲସିତ କ୍ରାନ୍ ଦଳ ବାୟୁରେ ନି:ଶ୍ରମ ଏବଂ ଗର୍ଲାଣ୍ଡ ଭଳି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଯାଉଛି।" "ବଡ଼ ଝିଅ ପୋଖରୀର ଜଳ, କମଳ ଓ ଏକ ଶୁଅଁ ହଂସ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତାରା ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା ରାତି ଆକାଶ ଭଳି ଚମକୁଛି; ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମେଘରେ ଅନ୍ଧା ନୁହେଁ।" "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୋଖରୀମାନେ, ହଂସ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା କୂଳ ଓ ଫୁଲ ମାଲା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଉତ୍ତମ ନାରୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି।