ସମ୍ଭଳ ହେବା ଏକ ବଡ଼ ଧର୍ମ ଅଟୁଟ ମନ୍ୟା, ମୋର ଜନନୀମାନେ। ତମେ ସମସ୍ତେ ଏକତାରେ ଅଟୁଟ ରହି ଆମର ବଂଶ ରକ୍ଷା କରିଛ। ଶୋଭା ହେଉଛି ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ଭଳ ହେଉଛି ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ; ଏହି ସମ୍ଭଳ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତି କଷ୍ଟକର। ତମେ ଯେଉଁ ସମ୍ଭଳ ଦେଖାଇଛ, ମୋର ଜନନୀମାନେ, ଏହି ସମ୍ଭଳ ହେଉଛି ଦାନ, ଏହି ସମ୍ଭଳ ହେଉଛି ସତ୍ୟ, ଏହି ସମ୍ଭଳ ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ, ଏହି ସମ୍ଭଳ ହେଉଛି ଧର୍ମ। ସମ୍ଭଳ ହେଉଛି କୀର୍ତି, ସମ୍ଭଳ ହେଉଛି ନ୍ୟାୟ, ସମ୍ଭଳ ଉପରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଏଭଳି କହି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଅନୁସୂତି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ତାଙ୍କର କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ। ତାପରେ, ରାଜା ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ଦାନ ଦେବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନ, ସମୟ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଗ୍ରହୀତା ବିଷୟରେ ବିଚାର କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଚୂଳୀ ନାମକ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଋଷି, ବ୍ରହ୍ମଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନୀତିରେ ଅଟୁଟ, ବ୍ରହ୍ମତେଜ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟା, ସୋମଦା, ଉର୍ମିଳାର ଝିଅ, ଏହି ଋଷିଙ୍କୁ ସେବା କରିଥିଲେ। ସୋମଦା ଋଷିଙ୍କ ପାଖରେ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ବନ୍ଦନା କରି, ନିଶ୍ଚଳ ଭାବେ ସେବା କରିଥିଲେ; ଏହି ଅଟୁଟ ସେବା ଦେଖି ଚୂଳୀ ଋଷି ଖୁସି ହେଇଥିଲେ। ଏହିପରେ, ରଘୁବଂଶୀ, ଋଷି ସୋମଦାକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ମୁଁ କଣ କରିବି ଯାହାରେ ତୁମେ ଖୁସି ହେବ?" ଋଷିଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ଅନୁଭବ କରି, ସୋମଦା ଖୁସି ହୋଇ ମୂହଁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ, "ବ୍ରହ୍ମତେଜ ଓ ତପସ୍ୟାର ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ, ମୁଁ ଚାହେଁ ଏକ ଧର୍ମପରାୟଣ, ବ୍ରହ୍ମତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ପୁତ୍ର। ମୁଁ ବିବାହିତ ନୁହେଁ, କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କର ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି, ଆପଣ ମୋତେ ପୁତ୍ର ଦେବାର ଯୋଗ୍ୟ।" ଏହିପରେ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଚୂଳୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ତାଙ୍କ ମନରୁ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁତ୍ର ଦେଲେ, ଯିଏ "ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଚୂଳୀଙ୍କ ପୁତ୍ର। ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ରାଜା ତାପରେ କାମ୍ପିଲ୍ୟ ନଗରରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜସ୍ୱୀ ଭାବରେ ବାସ କରିଥିଲେ। ତାପରେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଅନୁସୂତି କୁଶନାଭ ରାଜା ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ତାଙ୍କର ଏକଶହ କନ୍ୟା ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କୁ ଦେବାକୁ। ତିନି ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କୁ ଡାକି, ଖୁସି ହୋଇ ଏକଶହ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ପ୍ରଦାନ କଲେ। ଏହିପରେ, ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ରାଜା କ୍ରମେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ହାତ ଧରି ବିବାହ କଲେ, ଦେବତା ରାଜା ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀନୀମାନେ ପାଇଁ ଯେପରି। ତାଙ୍କର ହାତର ଛୁଆଁରେ, ସେମାନେ ଦେଖିଥିବା ବିକଳତା ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏକଶହ କନ୍ୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଚମକି ଉଠିଲେ। ରାଜା କୁଶନାଭ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ ମୁକ୍ତ ହେବା ଦେଖି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ପୁନିପୁନି ଆନନ୍ଦ କଲେ। କନ୍ୟାମାନେ ବିବାହ କରି, ରାଜା ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ଶିକ୍ଷକମାନେ ସହିତ ପଠାଇ ଦେଲେ। ସୋମଦା ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ କର୍ମ ଦେଖି ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ହେଲେ; ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟା ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ନୂତନ ପତ୍ରାମାନେ ସହିତ ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁ ଓ କୁଶନାଭଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ କାଣ୍ଡ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ବାଲକାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ତ୍ଥ ସର୍ଗ। ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କ ବିବାହ ହୋଇ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ରାଘବ, ସନ୍ତାନ ନାହିଁ ଥିବା କୁଶନାଭ ରାଜା ଏକ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ପୁତ୍ର ଓ ନାତି ପାଇଁ ଆଶା କରି। ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁଶ ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଯେପରି ଧର୍ମପରାୟଣ, ଏହିପରି ଏକ ଧର୍ମପରାୟଣ ପୁତ୍ର ତୁମେ ପାଇବେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଗାଧି ଓ ଅବିନାଶୀ କୀର୍ତି ପାଇବେ।" ଏହିପରି କହି, କୁଶ ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡି ଆକାଶ ମାନେଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ଏକ ସମୟ ପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ କୁଶନାଭଙ୍କୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମପରାୟଣ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲେ, ଯାହାର ନାମ ଗାଧି। ଏହି ଗାଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମପରାୟଣ, ମୋର ପିତା; ମୁଁ କୌଶିକ, କୁଶ ବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ। ମୋର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭଉଣୀ, ରାଘବ, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ସତ୍ୟବତୀ ନାମରେ, ତାଙ୍କୁ ଋଚୀକ କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ସତ୍ୟବତୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମପରାୟଣ, ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ପଛରେ ଶରୀର ସହ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ କୌଶିକୀ ହେଲେ। ଦିବ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୋଭାରେ, ହିମାଳୟ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ମୋର ଭଉଣୀ କୌଶିକୀ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏକ ନଦୀ ହେଲେ। ଏହିପରି, ମୁଁ ହିମାଳୟ ପାଖରେ ଭଉଣୀ କୌଶିକୀ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ରହୁଛି, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ। ଏହି ଧର୍ମପରାୟଣ ସତ୍ୟବତୀ, ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ଅଟୁଟ, ପତିନିଷ୍ଠା, ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ରେଷ୍ଠ—କୌଶିକୀ ହେଲେ। ରାମ, ଉପାସନା କରି ମୁଁ ଭଉଣୀକୁ ଛାଡି ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ସିଧ୍ଧାଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ତୁମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସଫଳ ହୋଇଛି। ରାମ, ଏହି ମୋର ଜନ୍ମ, ବଂଶ ଓ ଭୂମିର କଥା, ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ। କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଅନୁସୂତି, ମୁଁ ଏହି କଥା କହିବାରେ ଅଧି ରାତି ହେଇଛି; ଏବେ ଶୟନ କର, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ଆମର ଯାତ୍ରାରେ କୌଣସି ବାଧା ନ ଆସୁ। ସମସ୍ତ ଗଛ ନିଶ୍ଚଳ, ବନ୍ୟ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଛି, ଦିଗ୍ବାଗ ରାତିର ଅନ୍ଧାରରେ ଆଛାଦିତ। ଅନ୍ଧାର ଦୀରେ ଦୀରେ ଅପସାରିଛି, ଆକାଶ ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଛି। ଶୀତଳ କିରଣର ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହୋଇ, ଜଗତର ଅନ୍ଧାର କୁ ଦୂର କରି, ନିଜ ତେଜରେ ଚେତନ ଜନମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି। ଏବେ ରାତିବାସୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏଠା ଉଠା ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଛନ୍ତି, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଭୟଙ୍କର ମାଂସଭୋଜୀ ଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଛନ୍ତି।