ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଏକ ପବିତ୍ର ଘଟଣା ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛି। ଏଠାରେ କୁଶନାଭା ରାଜାଙ୍କ ଶତ କନ୍ୟାଙ୍କ ଉପରେ ବିପଦ ଆସିଥିଲା। ସେମାନେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ପବନଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟ ପାଇଥିଲେ, କାରଣ ସେ ମାନେ ତାଙ୍କର ଅନୁରୋଧ ମାନିନଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖି ଶତ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ବଡ଼ ପିତା କୁଶନାଭାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ। ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ କୁଶନାଭା କହିଲେ, "ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ତୁମେ ଏକତାରେ ଥିଲେ ଓ ଆମ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ଶୃଙ୍ଗାର ଯେଉଁପରି ନାରୀମାନେ ପାଇଁ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ତୁମେ ଯେପରି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇଛ, ଏହି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦାନ, ସତ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଧର୍ମ ସବୁ ଏହାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ। ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।" ଏପରି କହି, ରାଜା ତାଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ତା’ପରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବିଚାର କଲେ, ଏହି କନ୍ୟାମାନେକୁ କାହାକୁ ଦେବେ, କେଉଁଠି ଓ କେବେ ଦେବେ। ସେଇ ସମୟରେ, ଚୂଳି ନାମକ ଏକ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଋଷି ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଉର୍ମିଳାଙ୍କ ଝିଅ ସୋମଦା ନାମକ ଏକ ଗାନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ। ସୋମଦା ମନ, ଶରୀର ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସେବା କଲେ, ତା’ରେ ଋଷି ଖୁସି ହେଲେ ଓ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, କ’ଣ ଚାହୁଁଛ?" ସୋମଦା କୃତଜ୍ଞତା ଓ ସୁମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମତେଜ ଓ ତପସ୍ୟାସମ୍ପନ୍ନ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପୁଅ ଚାହୁଁଛି। ମୋ ଏଠି କୌଣସି ପତି ନାହିଁ, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଏକ ପୁଅ ଦିଅନ୍ତୁ।" ଏହି କଥାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଚୂଳି ଋଷି ତାଙ୍କ ମନରୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ନାମ ହେଲା ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ କାମ୍ପିଲ୍ୟ ନଗରରେ ଦେବତାମାନେ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜା ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୁଶନାଭା ତାଙ୍କ ଶତ କନ୍ୟାଙ୍କ ବିବାହ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କ ସହ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କୁ ଡାକି ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କ ଶତ କନ୍ୟା ଦେଇଲେ। ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଏକ ଏକ କରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ତାଙ୍କ ଛୁଆଁ ମାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାଙ୍କ ଦେହର ଦୁର୍ଗତି ଓ ବିକଳଙ୍ଗତା ଦୂର ହେଲା ଓ ସେମାନେ ଅତିଶୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି କୁଶନାଭା ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ବିବାହ ପରେ, ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନୂତନ ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ଗୁରୁମାନେ ସହିତ ବିଦାୟ କରାଗଲା। ସୋମଦା ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଉପଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଏବଂ ନୂତନ ବୋଉମାନେକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ କୁଶନାଭାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କ ବିବାହ ଓ ବିଦାୟ ପରେ, କୁଶନାଭା ରାଜା ନିଜ ବଂଶ ଚାଲାଇବା ପାଇଁ ପୁଅ ଲାଗି ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ କୁଶ ଏସି ରାଜା କୁଶନାଭାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମର ଏକ ଧାର୍ମିକ ପୁଅ ହେବେ, ଯେଉଁଥିରୁ ତୁମେ ଗାଧି ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇବେ।" ଏହିପରି କହି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଚଳିଗଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, କୁଶନାଭାଙ୍କୁ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ହେଲେ, ଯାହାର ନାମ ହେଲା ଗାଧି। ଏହି ଗାଧି ମୋତେ—ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରକୁ—ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଗାଧିଙ୍କ ଜ୍ଞାନବତୀ ଭଉଣୀ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ବିବାହ ଋଚୀକଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିଲା। ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ସହ ଧର୍ମପଥେ ଚଲି ଶରୀର ସହିତ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ, କୌଶିକୀ ନଦୀ ରୂପେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ବିଶୁଦ୍ଧ ଜଳ, ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ହିମାଲୟ ଉପତ୍ୟକାରେ ବିରାଜିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନଦୀ ହେଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ—ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର—ମୋ ଭଉଣୀ କୌଶିକୀଙ୍କ ସହ ହିମାଲୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସୁଛି। ଏହି ସତ୍ୟବତୀ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ଓ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ; ସେ କୌଶିକୀ ନଦୀ ରୂପେ ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ହେଲେ। ରାମ, ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଉପାସନା କରି ମୁଁ ଏଠାରୁ ଚାଲି ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଏବଂ ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ମୋ ଜୀବନ ସଫଳ ହୋଇଛି। ରାମ, ଏହା ମୋର ବଂଶ, ଜନ୍ମ ଓ ଏହି ଭୂମିର କଥା, ଯାହା ତୁମେ ପଚାରିଥିଲ। ଏବେ ରାତିର ମଧ୍ୟଭାଗ ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଛି, ଶୁଅ, ଭଲ ହେଉ, ଆମ ଯାତ୍ରା କୌଣସି ବାଧା ବିନା ହେଉ। ସମସ୍ତ ଗଛ ନିରବ, ପଶୁପକ୍ଷୀ ଶାନ୍ତ, ଦିଗବଳୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ବିଲୀନ। ପ୍ରଭାତ ଆସୁଛି, ଆକାଶ ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରର ଆଲୋକରେ ଅପୂର୍ବ ଭାବରେ ଚମକୁଛି।