ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଯିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାକ୍ପଟୁ ଓ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିଲେ, ସେ ବାନର ମହାରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଯୁକ୍ତିସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ବୁଝେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ହନୁମାନ ଏମିତି କଥା କହିଲେ, ଯେଉଁ କଥାଗୁଡିକ ଉପକୃତ, ସତ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚାରିତ୍ରିକ, ଧର୍ମ ଓ ନୀତିର ସହିତ ଏକତାରେ ରହିଛି, ସେଗୁଡିକ ଭଲପାଇବା ଓ ବିଶ୍ୱାସ ଦେଇଥାଏ। ହନୁମାନ ନିକଟକୁ ଆସି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ: “ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ହୋଇଛି, ଖ୍ୟାତି ମିଳିଛି, ବଂଶର ଉନ୍ନତି ହେଉଛି। ଏହି ସମୟରେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କର ଏକତା ଅବିକଳ ରହିଛି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆପଣଙ୍କର ଉଚିତ। କାରଣ, ଯିଏ ସମୟର ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ସେ ସଠିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ। ରାଜ୍ୟ, ଖ୍ୟାତି, ଶକ୍ତି ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଧନ, ଦଣ୍ଡ, ମିତ୍ର ଓ ନିଜ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱରେ ସମନ୍ୱୟ ରଖିଥାଏ; ସେ ଏକା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ। ସେହିପାଇଁ, ଆପଣ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ନିରାପଦ ପଥରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ, ମିତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ ଭାବରେ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅନ୍ତୁ। ଯିଏ ମିତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ, ଦୁଃଖରେ ତିନି ଏକା ହୋଇଯାଏ। ଯିଏ ମିତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଦେରିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହୋଇନଥାଏ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଚାଲିଯାଇନାହିଁ; ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁରୀ ଦେଖିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଦରକାର। ଜଣେ ବିବେକୀ ମିତ୍ର କେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଚାଲିଯାଇଛି ବୋଲି କହିନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ଓ ଆଜ୍ଞାପାଳନ ହେଉଛି। ରାଘବ ଆପଣଙ୍କ ବଂଶର ଉନ୍ନତିର କାରଣ, ପ୍ରାଚୀନ ସମ୍ପର୍କୀୟ, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁଣର ଅଧିକାରୀ। ତେଣୁ ଆପଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଆଗରେ କରିଥିଲେ; ଆପଣ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ। ଆଜ୍ଞା ଦିଅଯାଏ ପରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଚାଲିଯାଏ; ଆଜ୍ଞା ନଥିଲେ, ସମୟ ଚାଲିଯାଏ ନାହିଁ। ଯଦି ଅନ୍ୟ କେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହିଁ, ତଥାପି ଆପଣ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା; ଏବଂ ଆପଣ ରାଜ୍ୟ ଓ ଜୀବନ ଦେଇ ବି ପ୍ରତିଦାନ କରିପାରିବେ। ବାନର ଓ ଭାଲୁ ମୁଖ୍ୟମାନେ, ଆପଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅତି ବୀର; ଦଶରଥପୁତ୍ର ଆନନ୍ଦ ପାଇବା ଆଜ୍ଞା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି? ଦଶରଥପୁତ୍ର ତାଙ୍କର ଧନୁର୍ବାଣରେ ଦେବ, ଦାନବ, ମହାନାଗମାନେ ଦମନ କରିପାରିବେ; ତଥାପି ସେ ଆପଣଙ୍କ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶ୍ୱାସର ଉପରେ ଭରସା କରିଛନ୍ତି। ସେ, ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିନାହିଁ, ବଡ଼ ଉପକାର କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଭୂମି ଓ ଆକାଶରେ ମଧୁରୀ ପାଇଁ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ମାରୁତ, ଯକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇପାରିନାହିଁ; ତେଣୁ ରାକ୍ଷସମାନେ କିପରି? ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଆଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଆପଣ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କରିବା ଦରକାର। ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଆମ ପାଇଁ ଭୂମି, ଜଳ, ଆକାଶରେ କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ। କେଉଁ ବାନର କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ଓ କେଉଁଠାରୁ କରିବେ, ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ଆଗରେ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଅଜୟ ବାନର ଦଣ୍ଡ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଛି। ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ କଥା ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବ ଧର୍ମପରାୟଣ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ଯୋଜନା କଲେ। ସେ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ: “ମୋ ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିବା ଦଳପତିମାନେ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ସେନାର ଆଗରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଯେଉଁ ବାନରମାନେ ସୀମା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ତେବେ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ବାନରମାନେ ଆଜ୍ଞାରେ ଶୀଘ୍ର ଏକତ୍ରିତ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିକଟରୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଯଦି କୌଣସି ବାନର ପନ୍ଦର ଦିନ ପରେ ଆସେ, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ; ଏହି ବିଷୟରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ହେଉନାହିଁ। ବୃଦ୍ଧ ବାନରମାନେ ତାଙ୍କର ଅନୁୟାୟୀ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ, ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଧରନ୍ତୁ।” ଏଭଳି ଆଜ୍ଞା ଦେଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନିଜ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ ତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।