ରାମ ଚିନ୍ତାମଗ୍ନ ହୋଇ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, କାରଣ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜେ ଶାନ୍ତିରେ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ, ସଠିକ୍ ସମୟ ଆସିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନିଜ ଋଣ ସ୍ମରଣ କରିବେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଭାବନା ସହିତ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଶୁଭେ, ମୁଁ ସଠିକ୍ ସମୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ନଦୀମାନଙ୍କ ଦୟା ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶାରେ।” ତାହାପରେ ରାମ କହିଲେ, “ଏକ ବୀର ସଦା ଉପକାରକୁ ଉପକାରରେ ପ୍ରତିଦାନ ଦେଇଥାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ କୃତଘ୍ନତା ରହିଯାଏ, ସେଠାରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟ ଆହତ ହୁଏ।” ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୋହାନ୍ତି ହାଥ ଜୋଡି ମନେ ମନେ ମାନ୍ୟତା ଜଣାଇ, ନିଜ ଉପସ୍ଥିତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେଇ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା। ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଶୀଘ୍ର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ଏହି ବର୍ଷା ଦିନକୁ ସହିବାକୁ ପଡିବ, ଶରତ ଆସିଲେ ଶତ୍ରୁ ଦମନ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ହୁଅନ୍ତୁ।” ଏହିପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନୁଭୂତି ଓ ଆଶା ସହ ରାମ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିଶିଷ୍ଟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଉନତିସମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବର୍ଷା ଶେଷ ହୋଇ ଆକାଶ ନିର୍ମଳ ହୋଇଯାଇଛି, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ମେଘ ନାହିଁ, କ୍ରଞ୍ଚପକ୍ଷୀଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଛି, ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକ ରାତିକୁ ମଧୁର କରିଛି। ଏହି ସମୟରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ କରି ସମ୍ପଦରେ ସମୃଦ୍ଧ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ପ୍ରତି ଅଲସ୍ୟ ଦେଖାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭୋଗରେ ଲଗିଛି। ସେ ନିଜ କାମନା ପୂରଣ କରି, ଚିରକାଳ ନାରୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ନିଜ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ଓ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ତାରାଙ୍କ ସହ ଦିନ ଓ ରାତି ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟତୀତ କରୁଛନ୍ତି; ଚିନ୍ତା ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ। ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଖେଳୁଥାନ୍ତି, ସେପରି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରୁନାହାନ୍ତି। ରାଜ୍ୟ ନେଇ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର, ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବଞ୍ଚିବା, ଧନର ମୂଲ୍ୟ ଜାଣି, ସମୟର ନିୟମ ବୁଝିଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଯିଏ ଶବ୍ଦର ମୂଲ୍ୟ ଓ ତାହାର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୁକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ କଥା ଦ୍ୱାରା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବୁଝେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ତାଙ୍କ କଥା ଉପକାରକ, ସତ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନୀତି, ଧର୍ମ ଓ ପ୍ରେମରେ ଯୁକ୍ତ, ଓ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଇଥିବା। ହନୁମାନ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ କହିଲେ, “ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ହୋଇଛି, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ବଂଶର ଉନ୍ନତି ହୋଇଛି। ବନ୍ଧୁମାନେ ଏଉଁଠି ଅଛନ୍ତି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯିଏ ସମୟ ଜାଣି ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଠିକ୍ କାମ କରେ। ରାଜ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ଶକ୍ତି ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଧନ, ଦଣ୍ଡ, ବନ୍ଧୁ ଓ ନିଜ ମନ ଏକତାରେ ଥାଏ; ସେଇ ଅସାଧାରଣ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ। ତେଣୁ ଆପଣ ଶିଷ୍ଟ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ମାର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ପାଇଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯିଏ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଛାଡ଼ି ବନ୍ଧୁ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ, ଦୁଃଖ ତାଙ୍କୁ ବିପଦ ଦେଉନାହିଁ। ସମୟ ଚାଲିଯିବା ପରେ ବନ୍ଧୁ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ବଡ଼ କିଛି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧୁତ୍ୱର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏନି। ତେଣୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଚାଲିଯାଇନାହିଁ, ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ବୈଦେହୀଙ୍କ ସନ୍ଧାନ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ଯିଏ ସମୟ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଆପଣଙ୍କୁ କହନ୍ତିନାହିଁ ଯେ ସମୟ ଚାଲିଗଲା, ଯଦିଓ ସେ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହୀ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ରାଘବ ଆପଣଙ୍କ ବଂଶର ଉନ୍ନତିର କାରଣ, ପ୍ରାଚୀନ ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ତେଣୁ ଯେପରି ସେ ପୂର୍ବେ ଆପଣ ପାଇଁ କରିଛନ୍ତି, ସେଇପରି ଆପଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ୍। ରାଜା, ଆପଣ ମହାବଳୀ ବନରାଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ। କାରଣ, ଆଦେଶ ଛାଡ଼ି ସମୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏନାହିଁ; ଆଦେଶ ଦିଆଯିବା ପରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଯଦି ଅନ୍ୟ କିଏ କାମ କରିନଥିବେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ; ତେଣୁ ଏହା ଆପଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଓ ପ୍ରାଣ ସହିତ ପ୍ରତିଦାନ ଦେବା ସମୟ। ବନରାଜ ଓ ଭାଲୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବୀର, ଆପଣ କାହିଁକି ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ କରୁଛନ୍ତି? ଦଶରଥନନ୍ଦନ ତାଙ୍କର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବ, ଦାନବ, ମହାନାଗମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଜୟ ପାଇପାରିବେ, ତଥାପି ସେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଉପରେ ଭରସା ରଖିଛନ୍ତି। ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ଆତଙ୍କିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ବଡ଼ ଉପକାର କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ବୈଦେହୀଙ୍କ ସନ୍ଧାନ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ କରନ୍ତୁ। ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ମାରୁତ, ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇପାରିବେନି—ତେଣୁ ରାକ୍ଷସମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ? ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଯେପରି ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କରିଛନ୍ତି, ଆପଣ ମନ, ଦେହ ଓ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପୃଥିବୀ, ଜଳ ଓ ଆକାଶରେ କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ; ଏହିପରି ଅନେକ ଅପରାଜିତ ବନରାଜମାନେ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ତେଣୁ, କିଏ କ’ଣ କରିବେ ଓ କେଉଁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବେ, ଏହା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ। ହନୁମାନଙ୍କର ଏହି ସମୟୋପଯୁକ୍ତ ଓ ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଯୋଜନା ଗଢ଼ିଲେ। ସେ ଆଦେଶ ଦେଲେ, “ମୋ ସମଗ୍ର ସେନା ଓ ସମସ୍ତ ଦଳପତିମାନେ ବିଳମ୍ବ ବିନା ମୁଖ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ। ସୀମାର ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଯେଉଁ ଶୀଘ୍ର ଓ ଦୃଢ଼ ବନରାଜମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ଆଦେଶରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଣି ଏକତ୍ର କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ତୁମେ ନିଜେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଭଲଭାବେ ଦେଖ। ଯଦି କୌଣସି ବନରାଜ ପନ୍ଦର ଦିନ ପରେ ଆସିଥାଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶାସ୍ତି ମୃତ୍ୟୁ; ଏଥିରେ କୌଣସି ବିଚାର ନ କର। ବଡ଼ ବଡ଼ ବନରାଜମାନେ ତାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ସହ ମୋ ଆଦେଶ ମାନି, ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ।