ବର୍ଷା ପରେ ଦିନ ଅପରାହ୍ନରେ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ତାହାର ସବୁ ସବୁଦିଆ ଘାସବନ୍ଧ ନବଜଳରେ ତରଳ ହୋଇ, ନୃତ୍ୟରତ ମୟୂରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେବାରୁ, ସମଗ୍ର ପ୍ରକୃତି ଅପୂର୍ବ ରୂପରେ ଚମକୁଥିଲା। ମେଘମାନେ ତୀବ୍ର ଜଳବୋଜା ନେଇ, କ୍ରଉଞ୍ଚପକ୍ଷୀଙ୍କର ଚିତ୍କାରରେ ଗଞ୍ଜି, ପର୍ବତର ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରେ ବାରମ୍ବାର ବିଶ୍ରାମ କରି ପୁନି ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ। ଆକାଶରେ ଶ୍ୱେତ କମଳମାଳା ପରି ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଉଡ଼ୁଥିବା କ୍ରଉଞ୍ଚମାନେ, ବାତାସରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଧରିତ୍ରୀ ନବପତ୍ର ଓ ତରୁଣ ଅଙ୍କୁରରେ ଶୋଭିତ, ଲାଲ ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ କୀଟରେ ଚିତ୍ରିତ, ଲାକରେ ରଙ୍ଗାଯାଇଥିବା ଚାଦର ପରି ଏବଂ ହଳଦିଆ ଶୁକ ପଖ ଛୱାଁରେ ଚମକୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ କେଶବ କ୍ରମେ ନିଦ୍ରାଗ୍ରସ୍ତ, ନଦୀ ସମୁଦ୍ର ଦିଗକୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଯାଉଛି, ଆନନ୍ଦିତ କ୍ରଉଞ୍ଚ ମେଘ ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଉଛି, ଏବଂ ପ୍ରେମିକା ପ୍ରେମରେ ତୃପ୍ତି ପାଇ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଯାଉଛି। ଜଙ୍ଗଲ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୟୂରମାନେ ମହାନ୍ତ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, କଦମ୍ବ ବୃକ୍ଷର ଶାଖା ଫଳିଉଠିଛି, ଷଣ୍ଢ ବୃଷ ଗାୟମାନେ ଭଳି ଉତ୍ସାହିତ, ଧରିତ୍ରୀ ମଧୁର ଶସ୍ୟ ମୟ ମାଞ୍ଚରେ ଶୋଭା ପାଉଛି। ନଦୀ ଝରି, ମେଘ ବର୍ଷା କରି, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଗର୍ଜନ କରି, ଜଙ୍ଗଲ ଚମକୁଥିବାବେଳେ, ମୟୂର ଓ ବାନରମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ହରାଇ ବିରହରେ ପୀଡ଼ିତ। ଝରିଥିବା ବର୍ଷାରେ କଦମ୍ବ ଶାଖାକୁ ଧରି ଷଡ଼ପଦୀ (ମଧୁମକ୍ଷୀ) ନବପୁଷ୍ପର ଗୁଢ଼ ମଧୁ ଶୀଘ୍ର ଆହରଣ କରି ବିସ୍ମୃତି ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି। ଜାମୁନ ଗଛର ଶାଖା ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଲ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ପରି ଫଳରେ ଭରିଯାଇଛି, ଯାହା ମଧୁମକ୍ଷୀ ଦଳରେ ଶୁଷ୍କ ହେଉଛି। ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପତାକାରେ ସୁଶୋଭିତ ଓ ଗମ୍ଭୀର ଗର୍ଜନରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ମେଘମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ଏକ ବଡ଼ ହାତୀ ପର୍ବତ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଲିବାବେଳେ, ମେଘ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କଲେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱନିର ଭୟରେ ପଛକୁ ଫେରିଯାଉଛି। ଏଠାରେ କେଉଁଠି ମଧୁମକ୍ଷୀ ଦଳ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ପରି, କେଉଁଠି ନୀଳକଣ୍ଠ ମୟୂର ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି, କେଉଁଠି ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ମୋହିତ ହୋଇଯାଇଥିବା ପରି ଜଙ୍ଗଲ ଅନେକ ରୂପ ଦେଖାଉଛି। କଦମ୍ବ, ସାଲ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଅଙ୍କୁରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମଧୁର ଜଳରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ତଳ, ମୟୂରମାନେ ବର୍ଷାରେ ମଦୋନ୍ମତ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କରି ଡାକୁଥିବା ମଦିରା ମଞ୍ଚ ପରି ଚମକୁଛି। ପତ୍ର ଆଞ୍ଚଳରେ ଧରାଯାଇଥିବା, ମଣିମାଳା ପରି ଶୁଭ୍ର ବର୍ଷାଜଳ ପ୍ରବାହ ପିଇବାକୁ କ୍ଷୀଣ ଚଢ଼ିଆ ପକ୍ଷୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହି ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କର ଦାନ ମିଳିଛି। ମଧୁମକ୍ଷୀର ମୃଦୁ ଧ୍ୱନି, ବାନର ରବ, ମେଘ ଗର୍ଜନର ଢୋଳ ତାଳ ଏକଠି ମିଶି ଜଙ୍ଗଲରେ ସଙ୍ଗୀତ ଉଦ୍ଭବ କରାଉଛି, ଯେପରି ଏଠାରେ ରାଗ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ମୟୂରମାନେ କେବେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, କେବେ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରୁଛନ୍ତି, କେବେ ଗଛ ଶିଖରରେ ନିଜ ରତ୍ନମୟ ପୁଛରେ ବସିଥିବା ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ଏହା ଦେଖି ମନେ ହୁଏ ଯେ ସଙ୍ଗୀତ ନିଜେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ମେଘ ଧ୍ୱନିରେ ଜାଗି, ବାନରମାନେ ଦୀର୍ଘ ନିଦ୍ରା ତ୍ୟାଗ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଓ ଧ୍ୱନିରେ ବର୍ଷାର ନୂତନ ପ୍ରବାହରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି। ନଦୀମାନେ ତାହାରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ରୁଦ୍ଧିର ପକ୍ଷୀମାନେ ସହିତ ତୀର ଭାଙ୍ଗି, ନୂତନ ବର୍ଷାରେ ପ୍ରବଳ ହୋଇ ସମୁଦ୍ର ପତିଙ୍କୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଯାଉଛନ୍ତି। ନୀଳ ପର୍ବତରେ ନବଜଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀଳ ମେଘମାନେ ଅନ୍ୟ ମେଘ ସହ ଲଗିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ଜଙ୍ଗଲରେ ମେଘମାନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଲାଗୁଛନ୍ତି; ପର୍ବତ ଉପରେ ସେମାନେ ପର୍ବତ ପରି ଦୃଢ଼ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ହାତୀମାନେ କଦମ୍ବ ଓ ଅର୍ଜୁନ ମଲୟ ମଧୁର ଗନ୍ଧରେ ମନୋହର ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ମୟୂରମାନେ ମଦୋନ୍ମତ ହୋଇ ଡାକୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଘାସ ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ କୀଟରେ ଭରିଯାଇଛି। ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ନୂତନ ବର୍ଷାରେ ଚୋଟ ପାଇଥିବା କମଳ ପ୍ରତ୍ୟାଗତ କରି, ତାଜା କଦମ୍ବ ପୁଷ୍ପର ରସ ଆସ୍ୱାଦନ କରୁଛନ୍ତି। ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ଆନନ୍ଦିତ ଗାୟ, ଅଧିକ ପ୍ରବଳ ସିଂହ, ଶୋଭାମୟ ପର୍ବତ, ବିଶ୍ରାମ ନେଉଥିବା ରାଜାମାନେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମେଘ ସହ ଲୀଳା କରୁଛନ୍ତି। ମେଘମାନେ ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ ଧ୍ୱନି ସହ ଆକାଶରେ ଜଳପ୍ରବାହ ନେଇ, ନଦୀ, ପୋଖରୀ, ଝିଲି, ନିର୍ଜଳା ଓ ସମଗ୍ର ଧରିତ୍ରୀକୁ ଆପଣେ ଆପଣେ ଗହଣ କରୁଛନ୍ତି। ତୀବ୍ର ବର୍ଷା ପଡ଼ୁଛି, ବାୟୁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ବହୁଛି, ନଦୀମାନେ ତୀର ହରାଇ ତ୍ରୁଟିତ ପଥରେ ଦୃତ ଗତିରେ ଜଳ ନେଇ ଯାଉଛନ୍ତି। ପର୍ବତମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ପରି, ବାୟୁ ଆଣିଥିବା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ଜଳପାତ୍ରରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ରୂପ ଓ ଶୋଭା ଦେଖାଉଛନ୍ତି। ଆକାଶ ମେଘରେ ଆବୃତ, ତାରା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ନୁହେଁ; ଧରିତ୍ରୀ ନୂତନ ବର୍ଷାରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଅନ୍ଧକାରେ ମୁଡ଼ିଯାଇଛି ଏବଂ ଦିଗ୍ବଳୟ ଅଦୃଶ୍ୟ। ପର୍ବତର ବଡ଼ ଶିଖର ଝରଣାରେ ଧୋଇ ଅଧିକ ଚମକୁଛି, ବିସ୍ତୃତ ଝରଣା ମଣିମାଳା ପରି ଲଟକି ରହିଛି। ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତର ବିସ୍ତୃତ ଝରଣା ଶିଳା ଉପରେ ଚୁଟି ଗୁହାରେ ମୟୂର ଚିତ୍କାରରେ ମାଳା ପରି ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ବିସ୍ତୃତ ଝରଣା ତ୍ରୁଟିତ ମଣିମାଳା ପରି ଗୁହାର ଖୋଳରେ ଧରାଯାଇଛି, ପର୍ବତ ଶିଖର ଓ ଢଳା ଧୋଇ ଦେଉଛି। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଝରଣାର ଧାରା ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରେମ ମଦେ ତ୍ରୁଟିଥିବା ମୁକୁତ ମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ପକ୍ଷୀମାନେ ବସିଯାଉଛନ୍ତି, କମଳ ମୁଡ଼ିଯାଉଛି, ଚମ୍ପା ଫୁଲିଯାଉଛି—ଏହା ଦେଖି ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେବା ବୁଝାଯାଉଛି। ରାଜାମାନେ ଅଭିଯାନ ବନ୍ଦ କରିଛନ୍ତି, ସେନାମାନେ ରାସ୍ତାରେ ରହିଛନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ପଥ ଦୁହିଁଟି ଜଳରେ ସମ ହୋଇଯାଇଛି। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ସାମଗାନ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ସମୟ ଆସିଛି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, କୋଶଳେଶ୍ୱର ଭରତ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି ଏବେ ଆଷାଢ଼ ମାସକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।