ମାଲ୍ୟବତ୍ ପାହାଡ଼ର ଏକ ଶିଳା ଗୁହାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରହୁଥିଲେ। ସେଠି ପ୍ରକୃତିର ଅପୂର୍ବ ଶୋଭା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା—ଫୁଲିଥିବା ଚମ୍ପା, କୁନ୍ଦ, ସିନ୍ଦୁବର, ଶିରିଷ, କଦମ୍ବ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ସର୍ଜ ଗଛରେ ପାହାଡ଼ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଗୁହା ନିକଟରେ ଏକ ମନୋହର ପଦ୍ମପୋକରୀ ଥିଲା, ଯାହାରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଫୁଲିଥିଲା। ଗୁହାର ପୂର୍ବ ଦିଗ ଜଳପାଇଁ ଢଳା, ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଉଚ୍ଚ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ। ଗୁହା ଦ୍ବାରରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଶିଳା ଥିଲା—କଳିମ୍ବ ଗଠିର ଦଳା ଭାରି ଦୀର୍ଘ ଏବଂ କଳା ରଙ୍ଗର, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଶୁଭ ଲାଗୁଥିଲା। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ କଳିମ୍ବ ଦଳା ଭାରି ମେଘର ନିମ୍ନ ଭାଗ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ପାହାଡ଼ ଥିଲା, ଯାହା କୈଳାସ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମଣିର ଚମକ ଦେଖାଉଥିଲା। ଗୁହା ପରେ ଟ୍ରିକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ ବହୁ ପୁରାତନ ନଦୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମାଟିରେ ଭରି, ଜାହ୍ନବୀ ପରି ବହୁଥିଲା। ସେଠି ସନ୍ଦଳ, ତିଳକ, ସାଳ, ତମାଳ, ଅତିମୁକ୍ତକ, ପଦ୍ମ, ସରଳ ଓ ଅଶୋକ ଗଛର ଭୂଷଣ ଥିଲା। ଭାନୀର, ତିମିଦ, ବକୁଳ, କେତକ, ହିନ୍ତାଳ, ତିନିଶ, ନୀପ ଓ ବେତସ ଗଛର ମାଳା ପରି ଅନ୍ୟ ଗଛ ମିଶିଥିଲା। ନଦୀ କୂଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଏକ ଅଳଙ୍କୃତ ନାରୀ ପରି ଶୃଙ୍ଗାରିତ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଠି ଶତାଧିକ ପକ୍ଷୀ ଦଳ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲା। ନଦୀର ତୀର ମନୋହର ବାଳୁକା ତଟରେ ହଂସ ଓ କୌଳି ମିଶି ହସୁଥିଲେ, ଏବଂ ନଦୀ ମଣିର ଚମକରେ ମୁହୁଁ ଦେଉଥିଲା। କେଉଁଠି ନୀଳ ପଦ୍ମରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, କେଉଁଠି ଲାଲ ପଦ୍ମରେ ଚମକୁଥିଲା, ଏବଂ କେଉଁଠି ଶୁଭ୍ର କୁମୁଦ କୁଳରେ ଭରି ଥିଲା। ନଦୀରେ ଶତାଧିକ ପକ୍ଷୀ ତରିଯାଉଥିଲେ, ମୟୂର ଓ କୌଳି ପକ୍ଷୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଏହି ମନୋହର ନଦୀ ମୁନିମଣିଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରିୟ ଥିଲା। ସନ୍ଦଳ ଗଛର ଶ୍ରେଣୀ ଏକ ଅଳଙ୍କୃତ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଏକାଠି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠି ପ୍ରକୃତିର ଅଭିଲାଷା ପରି ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା। "ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଏଠି କେତେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ! ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ସଉମିତ୍ରି, ଆମେ ଏଠି ଭଲ ଭାବରେ ବାସ କରିବା ଓ ଉପଭୋଗ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।" ଏଠି ଆସପାସରେ କିଷ୍କିନ୍ଦା ଅଦ୍ଭୁତ ଅରଣ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର Sugrīva ର ମନୋହର ନଗର ତୁମର ହେବ। Sugrīva ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଓ ମାନ୍ୟତା ପାଇଁ, ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ, ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଫେରାଇ ପାଇଁ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ଅଛନ୍ତି। ଏପରେ, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଏହି ପାହାଡ଼ର ଅନେକ ଗୁହା ଓ ଝରଣା ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଲେ। ଏହି ପାହାଡ଼ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାମ ତାହାରେ ବିଶେଷ ଆନନ୍ଦ ନ ପାଇଲେ। ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏକ ଶଶୀ ଉଦୟ ଦେଖିଲେ ଆଉ ବେଶି ବିୟୋଗ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ରାତିରେ ଶୋଇଲେ ନିଦ୍ରା ଆସୁନଥିଲା, ମନ ଦୁଃଖ ଓ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଯାଉଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଦୁଃଖ ସାଂଯୁତ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ମୂଳ୍ୟବାନ କଥା କହିଲେ—"ବସ, ହେ ନାୟକ, ତୁମର ଦୁଃଖ ଚାଲିଯାଉ। ଦୁଃଖ କରିଲେ କୌଣସି ପ୍ରୟାସ ସଫଳ ହୋଇନଥିବା ତୁମେ ଜାଣିଛ। ତୁମେ କ୍ରିୟାନୁଷ୍ଠାନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଦୃଢ଼। ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଛଡ଼ା କୌଣସି ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରିପାରିବା ନୁହେଁ, ବିଶେଷଭାବେ ସେଇ ରାକ୍ଷସ। ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରଭାବ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିପାରିବାକୁ ସମର୍ଥ। ଦୁଃଖ ଉପଡ଼ାଇ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଧାରଣ କର; ତାହା ପରେ ତୁମେ ତାହା ଓ ତାହାର ପରିବାରକୁ ନାଶ କରିପାରିବା। ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ତୁମେ ସମୁଦ୍ର, ଅରଣ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ସହିତ ଭୂମିକୁ ଉଲ୍ଟାଇପାରିବା; ତେବେ ରାବଣ କଣ? ଶରତ୍କାଳ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କର; ବର୍ଷାକାଳ ଆସିଛି। ଏପରେ ତୁମେ ରାବଣ ଓ ତାହାର ରାଜ୍ୟ, ସେବକମାନେ ସହିତ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବା।" "ମୁଁ ତୁମର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବି, ଯେପରି ଭସ୍ମ ତଳେ ଦଉଡ଼ିଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଉତ୍ତମ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ଦଳାଇ ଜ୍ୱଳନ କରାଯାଏ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଉପକାରୀ ଓ ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଲେ—"ଭକ୍ତ, ପ୍ରିୟ, ଶୁଭଚିନ୍ତକ, ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଯେଉଁଠି କଥା କହିବା ଉଚିତ, ତୁମେ ଏହି କଥା କହିଛ। ଏହି ଦୁଃଖ, ଯେଉଁଠି ଶବ୍ଦ କ୍ଷୟ କରେ, ଏବେ ତ୍ୟାଗ କରିଛି; ମୁଁ ତୁମର ଅଦମ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ଶୋଭା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଛି।" "ମୁଁ ଶରତ୍କାଳ ପାଖିରେ ଅପେକ୍ଷା କରିବି, ତୁମେ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଲ, ଏବଂ Sugrīva ଓ ନଦୀମାନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିବି। ଉପକାର ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଏକ ନାୟକର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ; କୃତଘ୍ନତା ଓ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଇ ନପାରିଲେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି କଥା ଚିନ୍ତା କରି, ହାତ ଜୋଡି ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଦର ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜଣାଇଲେ—"ତୁମେ ଚାହୁଁଥିବା ସବୁ ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ ହେବ, ରାଜନ; ବନରାଜ Sugrīva ତୁମେ କହିଥିବା ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ଶରତ୍କାଳ ପାଖିରେ ଅପେକ୍ଷା କର, ଏହି ବର୍ଷାକାଳ ସହିବା, ଶତ୍ରୁ ଦମନ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ରହିବା।" "ତୁମର କ୍ରୋଧ ଦମନ କର, ଶରତ୍କାଳ ରଖ, ଚାରି ମାସ ମୋ ସହିତ ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କର, ସିଂହମାନେ ଯେଉଁଠି ଚଳିଥିବେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ତୁମେ ତୟାରି କର।" ଏଠି ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ କିଷ୍କିନ୍ଦା କାଣ୍ଡର ଅଠାଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଶ୍ରୀମୟ ରାମାୟଣରେ, କିଷ୍କିନ୍ଦା କାଣ୍ଡର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏପରେ, ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରି, Sugrīvaଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରି, ରାମ ମାଲ୍ୟବତ୍ ପାହାଡ଼ର ଢଳାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ।