ଏହି କିଶ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ସୃଷ୍ଟିଶୀଳ୍ପୀ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ସତେଇଁ ସର୍ଗର କଥା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେବା ପରେ ଓ ଭାନରମାନେ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ରାମ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେହି ପାହାଡ଼ ମାନ୍ୟ ହାତୀ, ହରିଣ, ବାଘ ଓ ସିଂହର ଭୟଙ୍କର ଡାକରେ ଭରିଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ଜଣା ଓ ଲତାରେ ଢାକି ରହିଥିଲା, ଏବଂ ବହୁ ଗଛରେ ଭିତରେ ଥିଲା। ଭାଲୁ, ଲମ୍ବା ପୁଛ ଥିବା ଭାନର ଓ ବିଲେଇ ଏଠାରେ ଘୁଞ୍ଚି ତିଅ, ଏହି ପାହାଡ଼ ଏକ ମେଘପୁଞ୍ଜର ଦେଖା ଦେଉଥିଲା, ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଥିଲା। ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ରାମ ଏବଂ ସୌମିତ୍ରି ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ବିଶାଳ ଗୁହାରେ ନିବାସ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ଚୁକ୍ତି କରିବା ପରେ, ନିର୍ମଳ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଏକ ସମୟୋଚିତ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ। "ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ପାହାଡ଼ ଗୁହା ମନୋହର, ବଡ଼ ଓ ସୁସ୍ଥ ହୱା ଆସେ। ଏଠି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସୌମିତ୍ରି, ଆମେ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ରହିବା; ଏହି ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଅତି ଉତ୍ତମ, ରାଜକୁମାର।" "ଧଳା, କଳା ଓ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ଶିଳାରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଖଣିଜ ଓ ନଦୀ, ବେଙ୍ଗ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛର ଝୁଡ଼, ରଙ୍ଗିନ ଲତାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଓ ମୟୂରର କୁହୁକୁହୁ ଶବ୍ଦରେ ଭରିଥିଲା।" "ଫୁଲିଥିବା ଚମ୍ପା, କୁନ୍ଦ, ସିନ୍ଧୁବାର, ଶିରିଷ, କଦମ୍ବ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ସର୍ଜ ଗଛରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଶୋଭିତ। ଏହି ମନୋହର ପଦ୍ମସର, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଆମ ଗୁହାଠୁ ଦୂର ନୁହଁ।" "ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଜଳକୁ ଝାଲି ଯାଉଥିବା ଏହି ଗୁହା ଉପଯୁକ୍ତ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିରାପଦ। ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଶୁଭ, କଳା ଓ ଲମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଅଛି, କଳିରିଅମ୍ ଭାଗ ଦେଖା ଦେଉଥିଲା।" "ପିତା, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଦେଖ, ମେଘର ଦଳ ଭଳି କଳା, ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଉପରକୁ ଉଠିଛି। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଏକ ଧଳା ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଉଛି, ଆକାଶ ଭଳି ଶୁଭ୍ର, କୈଳାସ ଶିଖର ଭଳି ଅନେକ ଖଣିଜରେ ଚମକୁଛି।" "ଗୁହା ପରେ ତ୍ରିକୁଟ ପାହାଡ଼ରେ ପ୍ରାଚୀନ ନଦୀ ବହୁଛି, ମାଟିରେ ଭରିଥିବା, ଜାହ୍ନବୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି।" "ଚନ୍ଦନ, ତିଳକ, ସାଳ, ତମାଳ, ଅତିମୁକ୍ତକ, ପଦ୍ମ, ସରଳ ଓ ଅଶୋକ ଗଛରେ ଶୋଭିତ। ବାନୀର, ତିମିଦ, ବକୁଳ, କେତକ, ହିନ୍ତାଳ, ତିନିଶ, ନୀପ, ବେତସ ଗଛର ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ।" "ନଦୀ ତୀରର ଗଛରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଶୋଭିତ, ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ନାରୀ ଭଳି ଅଳଙ୍କୃତ।" "ସଂଖ୍ୟା ଶତାଧିକ ପକ୍ଷୀ ଦଳର କୁହୁକୁହୁ ଶବ୍ଦରେ ଭରିଥିବା, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ଅଳଙ୍କୃତ।" "ମନୋହର ବାଳୁକା ତୀରରେ ହଂସ ଓ କୁମୁଦ ପକ୍ଷୀ ଯାଉଥିବା, ମଣିରେ ଚମକୁଥିବା, ହସୁଥିବା ଏହି ନଦୀ।" "କେତେକ ଦିଗରେ ନୀଳ ପଦ୍ମ ତଳେ ଢାକି ରହିଛି, କେତେକ ଦିଗରେ ଲାଲ ପଦ୍ମ ଚମକୁଛି, ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଧଳା ଦିବ୍ୟ କୁମୁଦ କୁଞ୍ଚରେ ଶୋଭିତ।" "ଶତାଧିକ ଭାସିଥିବା ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା, ମୟୂର ଓ କୁମୁଦ ପକ୍ଷୀର କୁହୁକୁହୁ ଶବ୍ଦ, ଏହି ମନୋହର ନଦୀ, ଶାନ୍ତ ମନରେ, ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ଘୁଞ୍ଚିଥିବା।" "ଚନ୍ଦନ ଗଛର ଶ୍ରେଣୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଏକ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରଗୁଡିକ ଏକାଠି ଉଠିଥିବା ଭଳି।" "ବାହୁଁ ମନୋହର ଏହି ସ୍ଥାନ, ଶତ୍ରୁନାଶୀ! ନିଶ୍ଚୟ, ସୌମିତ୍ରି, ଆମେ ଏଠାରେ ଭଲ ଭାବରେ ବଞ୍ଚିବା ଓ ଉପଭୋଗ କରିବା।" "ଏଠାଠୁ ଦୂର ନୁହଁ କିଶ୍କିନ୍ଧା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ; ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନୋହର ନଗର ଶୀଘ୍ର ତୁମର ହେବ, ରାଜକୁମାର।" "ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀକୁ ଫେରାଇ ଆଣିଛନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାନର, ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ମିତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ସୁଗ୍ରୀବ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟବାନ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି।" ଏଭଳି କଥା କହି, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏହି ପାହାଡ଼ର ଅନେକ ଗୁହା ଓ ଝରଣା ମଧ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପାହାଡ଼ ମନୋହର ଓ ସମ୍ପଦରେ ଭରିଥିଲା, ତଥାପି ଏଠାରେ ରହୁଥିବା ସମୟରେ ରାମର ମନେ ଖୁସି ଆସୁନଥିଲା। ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଜଣେ ପତ୍ନୀ, ସୀତାକୁ ମନେ ପକାଇ, ବିଶେଷ କରି ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଉଥିଲା। ରାତିରେ ଶୋଇବାକୁ ଚାଲିଲେ ନିଦ୍ରା ଆସୁନଥିଲା, ମନ ଦୁଃଖରେ ଓ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଯାଉଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଃଖ ସାଂଯୋଗ କରି, ଦୁଃଖରେ ବିମଗ୍ନ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିକର କଥା କହିଲେ: "ବସ, ଶୂର, ତୁମର ଦୁଃଖ ପ୍ରୟାପ୍ତ; ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ଦୁଃଖ କରିବାରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଫଳ ହୁଏ, ଏହି ତୁମେ ଜାଣିଛ।" "ତୁମେ ଏହି ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିବେଶ କରିଛ, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖିଛ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଦୃଢ଼ ଅଟଳ, ରାଘବ।" "ନିଷ୍ଠା ନ ଥିଲେ କେହି ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ବିଶେଷ କରି ଏହି ରାକ୍ଷସ। ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବା କ୍ଷମତା ରଖିଛ।" "ତୁମର ଦୁଃଖକୁ ଉପାଡ଼ ଦିଅ, ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଆଣ; ତାହାପରେ ତୁମେ ସେଇ ରାକ୍ଷସ ଓ ତାଙ୍କ ଜନକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବ।" "କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀ, ସମୁଦ୍ର, ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଉଲଟାଇପାରିବ; ତେଣୁ ରାବଣକୁ ମାରିବା ତୁମ ପାଇଁ କଷ୍ଟ ନୁହଁ।" "ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସିଛି, ଶରତ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର; ତାହାପରେ ତୁମେ ରାବଣ, ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଓ ଅନୁୟାୟୀମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବ।" "ମୁଁ ତୁମର ଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବି, ଭଳି ଭାବେ ଆଗୁଣ ଥରେ ଅଞ୍ଚା ମାନ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରି ଜ୍ୱଳନ କରାଯାଏ।" ଏଭଳି ଏହି ସତେଇଁ ସର୍ଗର କଥା ଅନ୍ତ ହେବା।