ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ବିଧିଅନୁସାରେ, ଶୁଭ ଧ୍ୱଂସାକାର ଘଡ଼ି ଓ ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ଶୁଭ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଭରି, ଗଜ, ଗଭକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ହନୁମାନ୍ ଓ ଜାମ୍ବବାନ୍—ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବନରାଜି ମିଶି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଏଭଳି ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ମୂହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଏକ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବନରାଜି, ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ଓ ଆନନ୍ଦିତ, ଶତାଧିକ ହଜାରରେ ଉଲ୍ଲାସର ଧ୍ୱନି କରି ଉଠିଲେ। ତାପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରମହାରାଜ ଭାବେ, ରାମଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ୍ୟର ଅଭିଷେକ କଲେ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପରେ, ଦୟାଳୁ ବନରମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ 'ଶାବାଶ୍, ଶାବାଶ୍' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରି ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତେ ପୁନିପୁନି ଆନନ୍ଦରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବଡ଼ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଏହି ଭାବେ କିଷ୍କିନ୍ଧା ନାମକ ସୁନ୍ଦର ନଗରୀ, ପାହାଡ଼ ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଉଲ୍ଲାସିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଲୋକମାନେ, ଝଣ୍ଡା ଓ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ହେଲା। ଏହି ମହାଅଭିଷେକ ଖବର ରାମଙ୍କୁ ଦେଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ରୁମାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମନ୍ଦିରେ ଯେପରି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ, ସେପରି ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହିପରେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ସତାଇସ୍ ଶ୍ରୀର୍ଗ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆସେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ, ବନରମାନେ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏପରି ସମୟରେ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ। ଏହି ପାହାଡ଼ ମାନ୍ୟବାଘ, ହରିଣ, ସିଂହର ଭୟଙ୍କର ଡାକରେ ଗଞ୍ଜିଯାଏ; ନାନା ଜାତିର ଝାଡ଼ ଓ ଲତାରେ ଢାକିଥିବା, ଅନେକ ବୃକ୍ଷରେ ଭରିଥିବା ଏହି ପାହାଡ଼ ଭାଲୁ, ବନର, ବିଲାଇ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ମେଘପିଞ୍ଜ ଭଳି ଦେଖାଯିବା ଏହି ପର୍ବତ ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ। ସେଠାରେ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରେ, ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି ଏକ ବଡ଼, ବିଶାଳ ଗୁହାରେ ବାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ଚୁକ୍ତି କରି, ରାମ, ରଘୁବଂଶର ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ସନ୍ତାନ, ଏକ ଉଚିତ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ— "ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ବିଶାଳ ଓ ବାୟୁବିହାର ଉତ୍ତମ। ଏଠି, ଶତ୍ରୁନାଶକ ସୌମିତ୍ରି, ବର୍ଷା ଋତୁ ପାଇଁ ଆମେ ରହିବା। ଏହି ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ, ରାଜକୁମାର। "ଏଠି ଧଳା, କଳା, ତମ୍ବା ରଙ୍ଗର ପାହାଡ଼ ଶିଳା, ନାନା ଧାତୁ ଓ ନଦୀ, ବେଙ୍ଗ ଥିବା ଏହି ପରିସର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ। ନାନା ପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷ ଏଠି ଗୁଛା ଗୁଛା ଲତାରେ ଢାକିଥିବା, ନାନା ରଙ୍ଗର ପକ୍ଷୀ ଓ ମୟୂର ଡାକରେ ଗଞ୍ଜିଯାଏ। ମଲ୍ଲିକା, କୁନ୍ଦ, ସିଂଦୁବାର, ଶିରୀଷ, କଦମ୍ବ, ଅର୍ଜୁନ, ସାର୍ଜ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ଥିବା ବୃକ୍ଷ ଏଠି ଶୋଭା ପାଉଛି। "ଏଠାରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଅଛି, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ, ଏହି ଗୁହାରୁ ଦୂର ନୁହେଁ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଜଳ ଦିଗକୁ ଝୁକିଥିବା ଏହି ଗୁହା ଉପଯୁକ୍ତ, ପଶ୍ଚିମରେ ଉଚ୍ଚ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ। ଗୁହା ମୁହଁରେ ଏକ ଶୁଭ, କଳା ଓ ଲମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଅଛି, କଟା ସିନ୍ଧୂର ଭଣ୍ଡା ଭଳି। "ପିତା, ଉତ୍ତରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଦେଖ, କଳା ସିନ୍ଧୂର ଭଣ୍ଡା ଭଳି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଏହି ପାହାଡ଼ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଉଠିଯାଏ। ଦକ୍ଷିଣରେ ଆକାଶ ସମାନ ଧଳା ପାହାଡ଼ ଦେଖ, କୈଳାସ ଶିଖର ଭଳି ଚମକୁଛି। ଗୁହା ପାରେ ତ୍ରିକୂଟ ପାହାଡ଼ ତଳେ ପ୍ରାଚୀନ ନଦୀ ବହୁଛି, କାଦି ଭରିଥିବା, ଜାହ୍ନବୀ ଭଳି। ଚନ୍ଦନ, ତିଳକ, ସାଳ, ତମାଳ, ଅତିମୁକ୍ତକ, ପଦ୍ମ, ସରଳ, ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ। ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଜାତିର ବୃକ୍ଷ ମାଳାରେ ଗଢ଼ିଯାଇଛି—ବାନୀର, ତିମିଦ, ବକୁଳ, କେତକୀ, ହିନ୍ତାଳ, ତିନିଶ, ନୀପ, ବେତସ। "ନଦୀ କୂଳର ଏହି ବୃକ୍ଷମାନେ, ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ନାରୀ ଭଳି ଶୋଭିତ। ଶତଶଃ ପକ୍ଷୀ ଦଳର ଧ୍ୱନି ଏଠି ବାଜୁଛି, ଚକ୍ରବାକ ଦଳ ଦେଖାଯାଉଛି। ହଂସ, କୁଙ୍କା ଯାହାଁ ଚରେ, ଏହି ନଦୀ ମଣିମୟ ଚରୁ ହସୁଛି। କେଉଁଠି ନୀଳ ପଦ୍ମ, କେଉଁଠି ରକ୍ତପଦ୍ମ, କେଉଁଠି ଧଳା କୁମୁଦ ମୁଞ୍ଚିଥିବା ଏହି ନଦୀ ଅତି ଦେବୀୟ। ଶତଶଃ ଭାସୁଥିବା ପକ୍ଷୀ, ମୟୂର କୁଙ୍କା ଡାକରେ ଗଞ୍ଜିଯାଏ, ମୁନିମାନେ ଏଠି ବିଚରଣ କରନ୍ତି। "ଚନ୍ଦନ ବୃକ୍ଷର ଶାରି ଦେଖ, ମନରେ ଉଠିଥିବା ଭାବରେ ଶିଖରମାନେ ଏକାଠି ଦେଖାଯାଉଛି। ଆହା, କେତେ ଆନନ୍ଦମୟ ଏହି ସ୍ଥାନ, ଶତ୍ରୁନାଶକ! ନିଶ୍ଚୟ, ସୌମିତ୍ରି, ଏଠି ଆମେ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ବାସ କରିବା। ଏଠାରୁ ଦୂର ନୁହେଁ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଶୋଭାମୟ ଅରଣ୍ୟ; ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ନଗରୀ ଶୀଘ୍ର ତୁମର ହେବ, ରାଜକୁମାର।" ସୁଗ୍ରୀବ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ରାଜ୍ୟ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ବଡ଼ ସଉଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏପରି କଥା କହି, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏହି ଗୁହା ଓ ଝରଣା ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରିଲେ। ଯଦିଓ ଏହି ପାହାଡ଼ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ, ରାମ ଏଠି ବାସ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। କାରଣ, ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଜନନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ବିଶେଷ କରି ଉଦୟମାନ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଉଥିଲା।