ସମୁଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ତାଳି ଆଣି, ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଭରିଲେ। ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ, ଶୁଭ ଧନୁର୍ବାହ ଗୋ-ଶୃଙ୍ଗ ଓ ସୁନାର କଳଶରେ ଏହି ଜଳକୁ ରଖାଗଲା। ଏହି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଗଜ, ଗବକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ହନୁମାନ ଓ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଯୋଗଦେଲେ। ସେମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମନୋହର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଅଭିଷେକ କରିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଶତାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପରେ, ଶତାଧିକ ହଜାର ବଡ଼ ବଡ଼ ବାନରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲାସ କରି ଚିତ୍କାର କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପରେ, କରୁଣାମୟ ବାନରମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ‘ଶାବାଶ, ଶାବାଶ’ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତେ ପୁନଃପୁନଃ ଆନନ୍ଦରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗୁଣଗାନ କଲେ। ପାହାଡ଼ ଗୁହାମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତ କିଷ୍କିନ୍ଧା ନଗରୀ ଉଲ୍ଲାସ, ସମୃଦ୍ଧି, ଝଣ୍ଡା ଓ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ହେଲା। ଏହି ମହାଭିଷେକ ଘଟଣା ରାମଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେଲେ। ବନରମୁଖ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ରୁମାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପାଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମାନେ ଯେପରି ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କରନ୍ତି, ସେପରି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ବାଘ, ହରିଣ, ସିଂହ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ତୁମାନେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ। ଏହି ପାହାଡ଼ ବିଭିନ୍ନ ଝାଡ଼, ଲତା, ବୃକ୍ଷ ଓ ମେଘ ସମୂହ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଭାଲୁ, ଲମ୍ବା ପୁଛ ଥିବା ବାନର ଓ ବିଲେଇମାନେ ଏଠି ଚରିଆସୁଥିଲେ। ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି ଏକ ବଡ଼ ଓ ବିଶାଳ ଗୁହାରେ ବସିବାକୁ ଚୟନ କଲେ। ସେଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ଚୁକ୍ତି କରି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭାଇ, ଏହି ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋମୋହନା, ବଡ଼ ଓ ବିହଙ୍ଗମ ହେବା ସହଜ। ଏଠି ରୁତୁ ବିତାଇବା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ। ଏହି ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଶ୍ୱେତ, କଳା ଓ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ପାଥରରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଖଣିଜ ଓ ନଦୀ, ବେଙ୍ଗ ଥିବା ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ, ରଙ୍ଗିନ ଲତା, ଚିଡ଼ିଆ ଓ ମୟୂର ରବିରେ ମନୋହର। ଚମେଲି, କୁନ୍ଦ, ସିନ୍ଧୁବାର, ଶିରୀଷ, କଦମ୍ବ, ଅର୍ଜୁନ, ଶାଳ୍ମଳି ଓ ସାର୍ଜ ଗଛ ଫୁଲରେ ଭରିଛି। ଏଠି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ପଦ୍ମସରୋବର ଅଛି, ଯାହା ଆମର ଗୁହାଠାରୁ ଦୂର ନୁହେଁ। ପୂର୍ବଦିଗରେ ଏହି ଗୁହା ଜଳପ୍ରବାହ ଦିଗକୁ ଢଳିଛି, ପଶ୍ଚିମେ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିରାପଦ। ଗୁହା ପ୍ରବେଶମୁଖରେ ଏକ କଳା, ଲମ୍ବା, ଶୁଭ୍ର ପାଥର ଅଛି, ଯାହା କାଜଳ ଚିରା ଦଳର ରାଶି ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ଉତ୍ତରେ ଏକ ଶିଖର ଅଛି, ଯାହା କାଳି କାଜଳ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି; ଦକ୍ଷିଣରେ ଆକାଶ ପରି ଧଳା ଏକ ଶିଖର, କୈଳାସ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ଗୁହା ପାରେ ତ୍ରିକୂଟ ପାହାଡ଼ ଠାରେ ପ୍ରାଚୀନ ନଦୀ ବହୁଛି, ଯାହା ମାଟିରେ ଭରିଛି, ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀ ପରି। ଏହି ନଦୀ ଚନ୍ଦନ, ତିଳକ, ସାଳ, ତମାଳ, ଅତିମୁକ୍ତ, ପଦ୍ମ, ସରଳ ଓ ଅଶୋକ ଗଛରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଗଛମାଳା ଏଠି ମାଳା ପରି ଲାଗିଛି—ବାନୀର, ତିମିଦ, ବକୁଳ, କେତକୀ, ହିନ୍ତାଳ, ତିନିଶ, ନୀପ, ବେତସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ନଦୀ ପାର ଗଛମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବାପରି। ଶତଶଃ ପକ୍ଷୀ ଦଳର କୁହୁକି, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ଶୋଭିତ।