ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଯାହାର ମୁହଁ ଏକ କିଶୋର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଶରୀର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦେହ ଭରି ଶକ୍ତିର ଆଭା ନେଇ, ହାତ ଜୋଡି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ— “କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ବାନର ଦେଶର ଏଇ ପ୍ରାଚୀନ ରାଜ୍ୟ, ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଅଧିକାର କରନ୍ତି, ସେହି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ପାରିଛି। ଏହି ରାଜ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନେ ପାଇବାକୁ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଅନୁମତିରେ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଛି; ଏବେ ଶୁଭ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ତାଙ୍କ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ହନୁମାନ୍ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂଗଠିତ କରିବେ; ସେ ନିୟମାନୁସାରେ ନାନା ଶୁଭ ଗନ୍ଧଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନ୍ୟାସ କରି ନିମ୍ନାନ୍ତି। ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁକୁଟ ଓ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ ଦେବେ; ଆପଣ ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ ପର୍ବତ ଗୁହାକୁ ଆସିବା ଉଚିତ। ଆପଣ ନାୟକ ଭାବେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ ଓ ବାନରମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଉପରେ ରାଘବ, ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ନିପୁଣ ବାକ୍ପଟୁ ରାମ କହିଲେ— “ହନୁମାନ୍, ଚଉଦ ଦିନ ବ୍ୟତୀତି ହେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମୁଁ ଗ୍ରାମ ହେଉ କି ନଗର, କୌଣସି ଏଠିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଛି। ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିୟମାନୁସାରେ ଏହି ଶୁଭ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତୁରନ୍ତ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯିଉ।" ଏଭଳି କହି ରାମ ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଆଚରଣ ଜଣିଥିବା, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ଶକ୍ତି-ବୀର୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହି ବୀର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ମୁକୁଟପୁତ୍ର ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କର। ବଡ଼ ପୁଅର ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ, ଶୂରତାରେ ସମ, ଅଙ୍ଗଦ ଏହି ପଦବୀକୁ ଯୋଗ୍ୟ।" "ଏହା ହେଉଛି ବର୍ଷା ଋତୁର ପ୍ରଥମ ମାସ, ଶ୍ରାବଣ, ଜଳ ଆସିଛି; ଚାରି ମାସ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ମୃଦୁ ମନେ। ଏହି ସମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଆପଣ ଶୁଭ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏହି ପର୍ବତରେ ରହିବି।" "ଏହି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଏବଂ ବିଶାଳ ପର୍ବତ ଗୁହା ସୁମଧୁର ବାୟୁ, ପ୍ରଚୁର ଜଳ, ଅନେକ ପଦ୍ମ ଓ ଶାଳୁକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ, ରାବଣ ବଧ ପାଇଁ ଏହା ଆମର ସମ୍ମତି; ଆପଣ ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ।" ରାମଙ୍କର ଅନୁମତି ପାଇ ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନରମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିଷ୍କିନ୍ଧାର ଆନନ୍ଦମୟ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ବାଲି ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ହଜାର ହଜାର ବାନର ନିଜ ନାୟକଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ନଗର ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସମସ୍ତ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ଦେଖି, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ମାଥା ଝୁକାଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲେ; ଶୂର ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ କଥା କହିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜ ଭାଇଙ୍କର ଆନନ୍ଦମୟ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ନିଜ ମିତ୍ରମାନେ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯେପରି ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି, ସେପରି ଅଭିଷେକ କଲେ। ସେପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭିତ ଫିକା ଛତା ଆଣିଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହାଣ୍ଡଲ ହାତି ଚାମର, ଶ୍ରୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଣି ଓ ଔଷଧ ଗୁଡିକ, ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗଛର ଅଂକୁର ଓ ଫୁଲ, ଶୁଭ୍ର ପୋଷାକ ଓ ଶୁଭ୍ର ଲେପନ, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଆଣିଲେ। ଅବିରତ ଚାଉଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଭ୍ର ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଗନ୍ଧ, ମଧ ଓ ଘିର ମିଶ୍ରଣ, ଦହି, ବାଘ ଚର୍ମ, ଦୁଇଟି ମୂଲ୍ୟବାନ ଚପଲ, ପୂଜା ସୂତ୍ର, ହଳଦୀ ଓ ମନ:ଶିଳା ଆଣି, ସୋଳ ଜଣା ଉଚ୍ଚ ଜନମା ବାନରୀ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଆସିଲେ। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ, ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଣି, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଲେ। ପବିତ୍ର କୁଶ ଛାଇଁ, ଅଗ୍ନି ଜାଳି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ହୋମ କରିଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭିତ ଶୟ୍ୟା ଓ ମାଳା ଶୋଭିତ ପ୍ରସ୍ତର ପାଳିସରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗ ଦେଖିଁ ରିତି ଓ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ରାଜାସନରେ ବସାଇଲେ। ନଦୀ ଓ ଝିଲ୍ଲିର ଜଳ ଆଣି, ସମସ୍ତ ସାଗରର ଜଳ ଆଣି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳ ପୂରିଲେ। ଶୁଭ୍ର ବୃଷ ଶଙ୍ଖ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ି, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ, ଗଜ, ଗବକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ହନୁମାନ୍ ଓ ଜାମ୍ବବନ୍, ଏହି ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିଲେ, ଯେପରି ବସୁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ, ଶତ ହଜାର ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚ ଉଚ୍ଚ ଜୟଧ୍ୱନି କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନରମାନଙ୍କ ନାୟକ, ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି ମୁକୁଟପୁତ୍ର ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପରେ, ଦୟାଳୁ ବାନରମାନେ, ମହାତ୍ମାମାନେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ‘ଶାବାଶ, ଶାବାଶ’ କହି କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇଲେ। ସମସ୍ତେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। କିଷ୍କିନ୍ଧାର ଆନନ୍ଦମୟ ନଗର ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପତାକା ଓ ବ୍ୟାନର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଗଲା। ଏପରି, ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କୁ ମହା ଅଭିଷେକର ସୂଚନା ଦେଇ, ବାନରମାନଙ୍କ ନାୟକ ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜ ପତ୍ନୀ ରୁମାଙ୍କୁ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ ଭଳି ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ। ଏହି ଭାଗରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ସପ୍ତବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ କଥା ଆସିଛି।