ବନରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଅନେକ ବନରା ମାନେ ମିଳି ଏକ ଶବଦାହ ପାଇଁ ଚିତା ତିଆରି କଲେ । ସେଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ବନରାମାନେ ବାହାଁରେ ଉଠାଇ ଆସିଥିବା ପଳଙ୍କିକୁ ଭୂମିରେ ରଖିଲେ । ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ ଭାସି ଦୂରେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି ଦଉଁଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ତାରା, ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ପଳଙ୍କିରେ ଶୟାନ ଦେଖିଲେ । ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେ ବାଲିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଆପଣଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ରଖି ଦୟାଭିରୁଦ୍ଧ ହେଇ କନ୍ଦି କହିଲେ, "ହେ ବନରାରାଜ, ମୋ ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀ, ମୋ ପ୍ରତିପାଳକ!" "ହେ ମୋର ଅତିମୂଲ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରା, ମୋତେ ଏକ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ! ମୁଁ ଏତେ ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଛି, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଦେଖୁନାହାଁ?" "ତୁମର ପ୍ରାଣ ଯାଇଯିବା ସତ୍ୱେ, ତୁମର ମୁହଁ ଏଠି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଛି, ଏହାର ରଙ୍ଗ କେବେ ମ୍ଲାନ ହୋଇନାହିଁ, ବଞ୍ଚିଥିବା ବେଳେ ଯେପରି ।" "ଏହି ସବୁ ହେଉଛି ରାମଙ୍କ ଆକାରରେ ଦେଖାଦେଉଥିବା କାଳର କ୍ରୀଡ଼ା, ଯିଏ ଏକମାତ୍ର ବାଣରେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଧବା କରିଦେଲେ ।" "ଏଠି ତୁମର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନରା ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପାଦ ଦୁଃଖରେ କ୍ଲାନ୍ତ; ତୁମେ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହାଁ?" "ଏମିତି ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ପ୍ରିୟା, ସେମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି; ହେ ବନରାଧିପ, ତୁମେ କାହିଁକି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହାଁ?" "ଏଠି ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ତାରା ଆଦି, ଏବଂ ତୁମର ନାଗରିକମାନେ, ସମସ୍ତେ ଏଠି ଏକାଠି ହୋଇ ଦୁଃଖ କରୁଛନ୍ତି ।" "ପୂର୍ବବତ୍ ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦିଅ, ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପୁନିଥରେ ଆଶାରେ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଖେଳିବା ।" ତାରା ଏପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କ ପତି ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ବିଲାପ କରୁଥିଲେ, ତେବେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନରା ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଅତିଶୟ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଅଙ୍ଗଦ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ କନ୍ଦି କନ୍ଦି, ତାଙ୍କୁ ଚିତାରେ ରଖିଲେ । ଦୁଃଖରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରିୟା କରି, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ ପଠାଇଲେ । ବାଲିଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମୁଖ୍ୟ ବନରାମାନେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଥିବା ମଙ୍ଗଳମୟ ନଦୀପାରେ ଗଲେ । ସେଠାରେ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ତାରା ସହିତ, ସମସ୍ତେ ବାଲି ପାଇଁ ଜଳ ଦାନ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ଅନୁଭବ କରି, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଓ ଶବଦାହ କ୍ରିୟାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କଲେ । ବନରାମାନେ ବାଲିଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ଏହି ପ୍ରବଳ ବନରାଙ୍କୁ, ଯିଏ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶୀୟ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଭିବେକରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ଆଣିଲେ । ଏପରେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର କିଶ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଛବିଶ ଶର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ପରେ, ବନରାମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଘେରି ଆସିଲେ, ଯିଏ ଦୁଃଖରେ ଭାସି ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଜଳରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା । ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ଯାଇ, ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଯେପରି ସଂତମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କରନ୍ତି । ତାପରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଯାଙ୍କର ମୁହଁ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦେହ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ବନରାମାନେର ପୂର୍ବଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଲାଗିଲି, ଯାହା ମହାପୁରୁଷମାନେ ପାଇପାରିନଥିଲେ । ଏହି ରାଜ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ମୋତେ ମିଳିଛି; ଏବେ ଆମେ ମଙ୍ଗଳମୟ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ ।" "ସେ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲାଇବେ; ସେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧିତ ଉପଚାର ଲଗାଇବେ । ସେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କୁ ମାଳା ଓ ମୁକୁତ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବେ; ଆପଣ ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ଆସିବା ଉଚିତ । ବନରାମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି, ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଅଧିକାର ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ ।" ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଶୁଣି, ମଧୁର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାକ୍ୟ ରାମ କହିଲେ, "ହନୁମାନ, ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ନଗର ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଛି । ତୁମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିଶ୍କିନ୍ଧାଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ କହ ।" "ସେ ବୀର ସୁଗ୍ରୀବ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶୀଘ୍ର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବେ ।" ଏପରେ ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆଚରଣ ଜାଣିଥିବା, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଉତ୍ତମ, ଏହି ବୀର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କର ।" "ବଡ଼ଠାରୁ ବଡ଼ ପୁଅ ଯେପରି ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହୁଏ, ଏହି ଅଙ୍ଗଦ ସେପରି ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଆତ୍ମାବଳରେ ସମାନ, ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ।" "ଏହି ସ୍ରାବଣ ମାସ, ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି; ଚାରି ମାସ ବର୍ଷା ମୌସମ ଆସିଛି, ଏହା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ନୁହେଁ । ତୁମେ ମଙ୍ଗଳମୟ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କର; ମୁଁ ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରହିବି ।" "ଏହି ମନୋହର, ବିସ୍ତୃତ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ସୁସ୍ଥିର ବାୟୁ, ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଓ ଅନେକ କମଳ ଓ ଶାଳୁକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ।" "କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ, ରାବଣ ବଧ ପାଇଁ ଆମ ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେବ; ତୁମେ ଏବେ ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କର ।" "ନିଜକୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରା, ମିତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କର ।" ଏପରି ରାମଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରାମାନେର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାଲିଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଶାସିତ କିଶ୍କିନ୍ଧା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ହଜାର ହଜାର ବନରା ତାଙ୍କ ନେତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ । ସମସ୍ତ ବନରାମାନେ ତାଙ୍କ ନେତାକୁ ଚାରିପଟେ ଘେରି ଦେଖି, ମାଥା ନମାଇ ଭୂମିରେ ଲୁଟି ପଡ଼ିଲେ । ସୁଗ୍ରୀବ, ଶୂରବୀର ଓ ପ୍ରାକ୍ରମଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ବନରାମାନେଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ । ପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କର ମନୋହର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସୁଗ୍ରୀବ, ଶୂରବୀର ଓ ବନରାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏହିପରି ଭାବରେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।