ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ବଳୀଙ୍କ ପାଳଙ୍କିନ୍ ଦେଖି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବଳୀଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଶୋଇ ଦିଅ; ତାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧକ୍ରିୟା ହେଉ।” ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅଙ୍ଗଦ, କ୍ରନ୍ଦନ କରି କରି, ବଳୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ ପାଳଙ୍କିନ୍ ଉପରେ ରଖିଲେ। ବଳୀଙ୍କୁ ଶବ ଭାବରେ ପାଳଙ୍କିନ୍ ଉପରେ ରଖି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣ, ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ ଶୃଙ୍ଗାର କରିଦେଲେ। ତାପରେ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଆଦେଶ ଦେଲେ, “ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧକ୍ରିୟା ଯଥାଯଥ ହେବା ଉଚିତ୍। ବନରାମାନେ ଆଗକୁ ଚାଲି ଯାଅ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଣିମାଳା ଛିଟି ଦିଅ, ଏବଂ ପାଳଙ୍କିନ୍ ପଛରେ ଚାଲିବ। ଯେପରି ବୈଭବଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କର ମହିମା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ସେପରି ବନରାମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା କରନ୍ତୁ।” ଏହିପରି ଆଦେଶ ମିଳିବା ସହିତ, ବନରାମାନେ ଶୀଘ୍ର ବଳୀଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧକ୍ରିୟା କରିଦେଲେ। ତାରା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ବିସ୍ତର୍ଣ୍ଣ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସମସ୍ତ ବନରା, ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ହରାଇ, ବିଳାପ କରି କରି ଚାଲିଗଲେ। ବନରାନୀମାନେ, ତାରା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରମୁଖ, ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ହରାଇ, “ହେ ବୀର! ହେ ବୀର!” ବୋଲି କ୍ରନ୍ଦନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପଛରେ ଦୁଃଖରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଏହି କ୍ରନ୍ଦନ ଶବ୍ଦ ପୂରା ଅରଣ୍ୟରେ ଗଞ୍ଜି ଉଠିଲା। ଅରଣ୍ୟ ଓ ପାହାଡ଼, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖରେ, ମାନେ କି ଅନୁଭବ କରି, ପ୍ରତିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପାହାଡ଼ ନଦୀ କୂଳ ଓ ଜଳାବୃତ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଳାପ ଶବ୍ଦ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବହୁ ବନରା ମିଳି ଚିତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ମୁଖ୍ୟ ବନରାମାନେ ପାଳଙ୍କିନ୍ ତଳେ ନମାଇଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ ହୋଇ ଦୂରେ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ। ତାରା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଗୋଦେ ରଖି କ୍ରନ୍ଦନ କରି କହିଲେ, “ହେ ବନରାଜ! ମୋ ପ୍ରିୟ ରକ୍ଷକ! ହେ ଅତିମୂଲ୍ୟ, ମହାବାହୁ! ମୋତେ ଦେଖ, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ପିଡିତ, ତୁମେ କାହିଁକି ଦେଖୁନାହାଁ? ତୁମେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ମୁହଁ ଏଠି ଏପରି ଦୀପ୍ତିମୟ, ରଙ୍ଗ ମ୍ଲାନ ହୋଇନାହିଁ, ଯେପରି ଜୀବନକାଳରେ ଥିଲା। ଏହା କାଳ, ରାମଙ୍କ ରୂପରେ, ତୁମକୁ ଏଭଳି ଟାଣି ନେଇଛନ୍ତି, ଯିଏ ଏକ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଧବା କରିଦେଲେ। ଏଠି ତୁମର ବନରାନୀମାନେ, ରାଜା, ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ପଦେ ଏହି ପଥରେ ଆସିଛନ୍ତି—ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହାଁ କି? ଏମାନେ, ଚନ୍ଦ୍ରବଦନା, ତୁମର ପ୍ରିୟା, ତୁମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନାହାଁ, ହେ ବନରାଜ? ଏଠି ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାରା ଆଦି, ଏବଂ ତୁମର ନଗରବାସୀ, ସମସ୍ତେ ଏଠି ଏକାଠି ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି। ପୂର୍ବବତ ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ, ତାପରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆଶାରେ ଅରଣ୍ୟରେ ମିଳି ଖେଳିବା।” ଏପରି ତାରା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଶୋକରେ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ବନରାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କୁ ଉଠେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଅଙ୍ଗଦ, ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ, ନିଜ ବାପାଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରନ୍ଦନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଚିତା ଉପରେ ରଖିଲେ, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତଃକରଣ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ। ପରେ, ବିଧିମତ ଅଗ୍ନି ଦେଇ, ଅଙ୍ଗଦ ବଳୀଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ, ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ ହେଲା। ବଳୀଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବନରାମାନେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଥିବା ମଙ୍ଗଳମୟ ନଦୀକୁ ଗଲେ ଓ ତାହାଠାରେ ଜଳ ଦାନ କଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ତାରା ସହିତ, ବଳୀଙ୍କୁ ଜଳ ଦାନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦୁଃଖ ସାଂଝା କରି, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସଂସ୍କାର ଦାୟିତ୍ୱ ନିବାହ କଲେ। ପରେ, ବନରାମାନେ ବଳୀଙ୍କ ପାଇଁ ଚିତା ଜାଳି, ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳଶାଳୀ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କୁଳର ମହିମାଶାଳୀ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ ହୋଇଥିଲେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ। ଏଉଁଠି କିଶ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଛବିଶିତମ ସର୍ଗ ଶ୍ରବଣ କରାଯାଉଛି। ଏହାପରେ, ବନରାମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ଭିଜିଯାଇଥିବା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଘେରି ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନିର୍ମଳ କର୍ମ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇ, ଋଷିମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖରେ ଯେପରି ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦାଁଡ଼ିଥାନ୍ତି, ସେପରି ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ। ତାପରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶରୀର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ପରି, ହାତ ଜୋଡ଼ି କହିଲେ, “ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶଜ, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୁଁ ବନରାମାନେର ବଡ଼ ବଂଶୀୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଅଛି। ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ, ମହାତ୍ମାମାନେ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ମିଳିଛି। ଏବେ ସେ ମଙ୍ଗଳମୟ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ—ସେ ତାଙ୍କ ମିତ୍ରମଣ୍ଡଳ ସହିତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ, ବିଭିନ୍ନ ଗନ୍ଧଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ ଓ ଅଭିଷେକ କରିବେ। ସେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ ମାଳା ଓ ମଣିମାଳା ପିନ୍ଧାଇ ସମ୍ମାନ କରିବେ; ଆପଣ ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ନିଜ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ ଓ ବନରାମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରନ୍ତୁ।” ହନୁମାନଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁସୂଦନ ରାଘବ କହିଲେ, “ଚୌଦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଗ୍ରାମ ହେଉ କି ନଗର, ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ, ହନୁମାନ, କାରଣ ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଛି। ସୁଗ୍ରୀବ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବନରା, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଏହି ଶୋଭାମୟ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁନ୍ତୁ। ସେ ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୀଘ୍ର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଉନ୍ତୁ।” ଏପରି କହି ରାମ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।