ତାରାଙ୍କୁ ରାମ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଚିତା ଆଣ; ଏହି ସମୟରେ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଧର୍ମାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ।" ଏହାପରେ ରାମ ଆଉ କହିଲେ, "ଯେଉଁ ମନ୍ଦମତି ବାନରମାନେ ପାଳଙ୍କି ବୋହିବାରେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉନ୍ତୁ; ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମର୍ଥ, ସେମାନେ ବାଲିଙ୍କୁ ବୋହିବେ।" ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଶତ୍ରୁବିଦାରୀ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ ହେଇ ଦଉଡ଼ିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ତାରା ଶୀଘ୍ର ଗୁହାଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମନେ ପାଳଙ୍କି ନେଇ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ତାରା ପାଳଙ୍କି ବାହାରେ ନେଲେ, ଏବଂ ଶୂର ବାନରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଏପରି କାମରେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ପାଳଙ୍କି ବୋହିଲେ। ସେହି ପାଳଙ୍କି ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଭାଶୁଭ୍ରାସନ୍ନ ଆସନରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା, ରଥ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ପକ୍ଷୀର ଡେଣ୍ଡା ପରି ଅଲଂକୃତ, କଠା ଶିଳ୍ପରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ରଙ୍ଗିନ ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା, ଚାରିପଟେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲା, ସିଦ୍ଧମାନ୍ୟଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଯାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଜାଲି ଜାଲି ଜାନେଲା ଥିଲା। ଏହି ପାଳଙ୍କି କୁଶଳ କୁଶଳ କର୍ମୀମାନେ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ପ୍ରସ୍ତର ପରି ଦୃଢ଼ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଳାରେ ଅଲଂକୃତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଅନେକ ପୁଷ୍ପ ଓ କମଳମାଳାରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା, ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଲଂକାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ଏପରି ଶୋଭାମୟ ପାଳଙ୍କି ଦେଖି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବାଲିଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଏଠି ରଖ; ତାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରାଯାଉ।" ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ଅଙ୍ଗଦ ଏକାଠି ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ବାଲିଙ୍କୁ ଉଠାଇ ପାଳଙ୍କି ଉପରେ ରଖିଲେ। ମୃତ ବାଲିଙ୍କୁ ପାଳଙ୍କି ଉପରେ ରଖି, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅଳଂକାର, ମାଳା ଓ ଜାମାରେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭିତ କଲେ। ପରେ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଆଦେଶ ଦେଲେ, "ଏହି ମହାନୁଭାବଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ଯଥାଯଥ ଭାବେ କର।" ସେ ଆଉ ଆଦେଶ ଦେଲେ, "ବାନରମାନେ ଆଗରେ ଚାଲି ଅନେକ ପ୍ରକାର ମଣି-ମୁକ୍ତା ଛିଟିଦିଅ, ଏବଂ ପାଳଙ୍କି ପଛରେ ଆସୁ।" ରାଜାଙ୍କ ବିଶେଷ ଶୋଭା ପୃଥିବୀରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏଠି ବାନରମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଭାବେ ମାନ୍ୟତା ଦିଅନ୍ତୁ। ବାନରମାନେ ଶୀଘ୍ର ବାଲିଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କଲେ, ତାରା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଙ୍ଗଦକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଏହି କ୍ରିୟାରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ବାନର, ନିଜ ପ୍ରିୟଜନକୁ ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ, କନ୍ଦୁଥିଲେ; ସମସ୍ତ ବାନର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅତି ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଯାଉଥିଲେ। ତାରା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ବାନର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ପ୍ରିୟଜନ ବିୟୋଗରେ, "ହେ ବୀର, ହେ ବୀର!" ବୋଲି କନ୍ଦୁଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପଛରେ ଦୁଃଖଭରା କଣ୍ଠରେ ଦିନାତିନି କନ୍ଦୁଥିଲେ; ଏହି ଶୋକର ଧ୍ୱନି ପୂରା ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା। ଅରଣ୍ୟ ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଃଖରେ ମନେ ହେଉଥିଲା କି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟ କନ୍ଦୁଛନ୍ତି; ପାହାଡ଼ ନଦୀର କୂଳରେ, ଜଳାବୃତ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଶୋକ ଚାରିଓଡ଼ିକେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିଲା। ଅନେକ ବନବାସୀ ବାନରମାନେ ଚିତା ତିଆରି କଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ପାଳଙ୍କିକୁ ଦେହରୁ ଅବତରଣ କଲେ। ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଦୂରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଉଡ଼ିଲେ; ଏବେ ତାରା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପାଳଙ୍କି ଉପରେ ଶୁଏଇଥିବା ଦେଖିଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ତାରା, ବାଲିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଆପଣଙ୍କ ଗୋଦରେ ରଖି କନ୍ଦୁଥିଲେ: "ହେ ବନରରାଜ, ମୋର ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀ, ମୋର ରକ୍ଷକ!" "ହେ ଅତିମୂଲ୍ୟବାନ, ବଳବାନ୍, ମୋ ପ୍ରିୟ, ମୋତେ ଦେଖ! ମୁଁ ଏତେ ଦୁଃଖରେ ଅଛି, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଦେଖୁନାହାଁ?" "ତୁମର ପ୍ରାଣ ବିଦାୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠି ତୁମର ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଛି, ହେ ସମ୍ମାନଦାତା, ତୁମର ରଙ୍ଗ କେବେ ବି ମଲିନ ହୋଇନାହିଁ, ଯେପରି ଜୀବନକାଳରେ ଥିଲା।" "ଏହା କାଳ, ରାମଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୁମକୁ ଟାଣି ନେଇଯାଉଛି, ହେ ବାନର, ଯିଏ ଏକ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଧବା କରିଦେଲା।" "ଏଠି ତୁମର ବାନର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ରାଜା, ଏହି ପଥରେ ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପାଦ କ୍ଳାନ୍ତ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହାଁ କି?" "ଏମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁ ଥିବା ତୁମର ପ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ; ହେ ବାନରରାଜ, ଏବେ ତୁମେ ସୁଗ୍ରୀବକୁ ଦେଖୁନାହାଁ କି?" "ଏଠି ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ତାରା ଆଦି, ରାଜା, ଏବଂ ତୁମର ନଗରବାସୀମାନେ, ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଏକାଠି ହୋଇ ଦୁଃଖ କରୁଛନ୍ତି।" "ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଆଗରୁ ପରି ଅନୁମତି ଦିଅ, ହେ ଶତ୍ରୁବିଦାରୀ; ତାପରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆଶାଭରା ହୃଦୟରେ ଅରଣ୍ୟରେ ମିଳି ଖେଳିବା।" ତାରା, ସ୍ୱାମୀ ଶୋକରେ ଏଭଳି କନ୍ଦୁଥିଲେ, ବାନର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏପରେ ଅଙ୍ଗଦ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ, ତାଙ୍କ ପିତା ପାଇଁ କନ୍ଦୁଥିବା, ବାଲିଙ୍କୁ ଚିତା ଉପରେ ରଖିଲେ, ଦୁଃଖରେ ମନ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନି ଦେଇ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ, ମନ ଶୋକରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ବାଲିଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଥିବା ମଙ୍ଗଳମୟ ନଦୀକୁ ଗଲେ ତଥା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦିଲେ। ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଅଙ୍ଗଦକୁ ଆଗରେ ରଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ତାରା ସହିତ, ବାଲିଙ୍କୁ ଜଳାଞ୍ଜଲି ଦେଲେ। ଏହାପରେ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଅଂଶୀ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଏବଂ ମୃତଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରିୟା କଲେ। ବାନରମାନେ, ବଳଶାଳୀ ବାଲିଙ୍କ ଚିତାକୁ ଅଗ୍ନି ଦେଇ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ ବାଲିଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ବାଲିଙ୍କ ଦାହ କ୍ରିୟା ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ବାନରମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଜଳରେ ଭିଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଘେରି ଆସିଲେ।