ଏହି ଦୁଃଖ ଭରା ଘଣ୍ଟାରେ, ରାମ ଦେଶର ମହାନ ମର୍ମନ୍ତୁଦ୍ ଦୃଶ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାମ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ—ଅଙ୍ଗଦ ମାଳା, ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର, ଘୃତ, ତେଲ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଆଣିବାକୁ, ଏହି ସମୟରେ ଯଥାଯଥ ଆବଶ୍ୟକ। ତାରାକୁ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ତିମ ଶୟ୍ୟା ଆଣିବାକୁ କହିଲେ; ଏହି ଦୁଃଖ ଭରା ଘଟଣାରେ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ନିତାନ୍ତ ଉଚିତ। ଏହାପରେ, ଶବ ଉଠାଇବାରେ ସ୍ବାଭାବିକ ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟଶାଳୀ ବନର ମକୁଟିମାନେ ତିଆରି ହେଲେ, ଏବଂ ଭଲିଙ୍କୁ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯେଉଁ ନିଜ ଭାଇଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ ଭାବରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଏହି ଭାବରେ କହିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ତାରା ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ଶୀଘ୍ର ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଅନ୍ତିମ ଶୟ୍ୟାକୁ ଆଣିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତାରା ଅନ୍ତିମ ଶୟ୍ୟାକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ, ଏହାକୁ ସାହାସୀ ବନର ମକୁଟିମାନେ ଉଠାଇଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଏପରି କାମରେ ସ୍ବାଭାବିକ। ଏହି ଶୟ୍ୟା ଦିବ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଆସନରେ ସଜା ଥିଲା, ରଥ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଡିଜାଇନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଠ ଶିଳ୍ପରେ ଭରି ଥିଲା। ଏହା ଚମତ୍କାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆଛାଦିତ ଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ଭଲଭାବେ ଲଗାଯାଇଥିଲା, ସିଦ୍ଧମାନେ ଚାଲିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଯାନ ସଦୃଶ, ଜାଲିଦାର ଜନେଲା ଥିଲା। ଏହି ଶୟ୍ୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାରିଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ବିଶାଳ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଳ୍ପରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ପାହାଡ଼ ଭଳି କାଠ ମୋଟିଫରେ ଭରି ଥିଲା। ଏହା ଫୁଲ ଓ ପଦ୍ମ ମାଳାରେ ଆଛାଦିତ ଥିଲା, ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିରେ ଭରି ଥିଲା। ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଶୟ୍ୟା ଦେଖି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭଲିଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଶୟ୍ୟାରେ ରଖ; ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା ସଠିକ୍ ଭାବେ କର।" ସୁଗ୍ରୀବ ଅଙ୍ଗଦ ସହିତ ମିଶି, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିକାନ୍ଦି ଭଲିଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଶୟ୍ୟାରେ ରଖିଲେ। ଭଲିଙ୍କୁ ଶୟ୍ୟାରେ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ନାନା ଅଳଙ୍କାର, ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ସଜାଇଲେ। ଏହାପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, "ଏହି ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା ଯଥାଯଥ କର।" ମକୁଟିମାନେ ଆଗରେ ଯାଇ, ନାନା ପ୍ରକାର ମଣି ଚୁଉଁଇଲେ, ଏବଂ ଶୟ୍ୟା ପଛରେ ଚଲିଲା। ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶେଷ ରୂପ ଭୂମିରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ଏଠି ମକୁଟିମାନେ ତାଙ୍କ ନାୟକ ପାଇଁ ସମ୍ମାନ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଏହାପରେ, ମକୁଟିମାନେ ଶୀଘ୍ର ଭଲିଙ୍କ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା କଲେ; ତାରା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଙ୍ଗଦକୁ ଆଲିଂଗନ କରି ଏହି କ୍ରିୟା କଲେ। ସମସ୍ତ ବନର ମକୁଟିମାନେ, ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ହରାଇ, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିକାନ୍ଦି ଚଲିଲେ; ଏହାପରେ ସମସ୍ତ ବନର ମହିଳାମାନେ, ଭଲିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଦେଇ, ପଛରେ ଚଲିଲେ। ତାରା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ, ମହିଳାମାନେ ଦୁଃଖରେ "ହେ ବୀର, ହେ ବୀର!" କହି କାନ୍ଦିଲେ। ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ସ୍ବାମୀଙ୍କୁ ପଛରେ ଚଲି, ଦୁଃଖ ଭରା ସ୍ବରେ କାନ୍ଦିଲେ; ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରେ ବନର ମହିଳାମାନେ କାନ୍ଦିବାର ସ୍ବର ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ହେଲା। ବନ ଓ ପାହାଡ଼ ଏଠାଏଠା ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲା; ପାହାଡ଼ ନଦୀର ତୀର, ଜଳରେ ଆଛାଦିତ ଏକାନ୍ତ ଜାଗାରେ ମଧ୍ୟ। ବନର ଅନେକ ବନର ମକୁଟିମାନେ ଅନ୍ତିମ ଚିତା ତିଆରି କଲେ, ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ବନର ମକୁଟିମାନେ ଶୟ୍ୟାକୁ ନିଜ କାନ୍ଧରୁ ତଳେ ରଖିଲେ। ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଏକାଠି ଦଢ଼ି ଥିଲେ; ଏଠି ତାରା ନିଜ ସ୍ବାମୀଙ୍କୁ ଶୟ୍ୟାରେ ଦେଖି, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ନିଜ ଆଞ୍ଚଳରେ ରଖି ଦୁଃଖ କଲେ: "ହେ ବନର ମହାରାଜ, ହେ ମୋର ପ୍ରିୟ ରକ୍ଷକ!" "ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୋର ପ୍ରିୟ, ମୋତେ ଦେଖ; ତୁମେ ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ ମୋତେ ଦେଖୁନାହିଁ କାହିଁକି?" "ତୁମେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଥିଲେ ବି, ତୁମର ମୁହଁ ଏଠି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଛି, ମାନଦାତା, ଏହାର ରଙ୍ଗ ଅବସାନ ହୋଇନାହିଁ, ଜୀବନ ଥିବାବେଳେ ସଦୃଶ।" "ଏ ହେ ବନର, ଏହି ସମୟ ରାମଙ୍କ ରୂପରେ ତୁମକୁ ନେଇଯାଉଛି, ଯିଏ ଏକ ତୀରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଧବା କରିଦେଲା।" "ଏଠି ତୁମର ବନର ମହିଳାମାନେ, ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ପଥରେ ଚଲି, ପାଦ ଥକିଯାଇଛି—ତୁମେ ଏମାନେକୁ ଦେଖୁନାହିଁ କାହିଁକି?" "ଏମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ମୁହଁ ଥିବା ତୁମର ପ୍ରିୟ ଭାର୍ୟାମାନେ; ତୁମେ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବକୁ ଦେଖୁନାହିଁ କାହିଁକି, ମକୁଟିର ନାୟକ?" "ଏଠି ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ତାରା ଆଦି, ଏବଂ ଏହି ନଗରବାସୀମାନେ, ସମସ୍ତେ ଏଠି ଏକାଠି ଦୁଃଖରେ ଭଗ୍ନ।" "ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଦୂର କର, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କର; ଏହାପରେ ସମସ୍ତେ ଆଶାରେ ଭରି, ଜଙ୍ଗଲରେ ମିଶି ଖେଳ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ।" ତାରା, ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଏଭଳି କାନ୍ଦିବା ସମୟରେ, ବନର ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହାପରେ, ଅଙ୍ଗଦ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ, ଦୁଃଖରେ ଭଗ୍ନ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଚିତାରେ ରଖିଲେ। ଅନ୍ତିମ ଦାହ କ୍ରିୟା ନିୟମାନୁସାରେ କରି, ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ବାମ ଦିଗରେ ପରିକ୍ରମା କଲେ, ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ଭଲିଙ୍କ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା ସଠିକ୍ ଭାବେ କରି, ମୁଖ୍ୟ ବନର ମକୁଟିମାନେ ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଥିବା ନଦୀରେ ଗଲେ ଓ ଜଳ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏଠି, ଅଙ୍ଗଦକୁ ଆଗରେ ରଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ତାରା ସହିତ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଭଲିଙ୍କୁ ଜଳ ଦେଲେ। ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ସହଭାଗୀ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା କରିଲେ। ଏହାପରେ, ବନର ମକୁଟିମାନେ ଭଲିଙ୍କ ଦାହ କ୍ରିୟା କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଲି, ଯିଏ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶର ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଏଠି ଶ୍ରୀମତ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଶ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଷଠ୍ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା। ଏହାପରେ, ବନର ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଦୁଃଖରେ ଭଗ୍ନ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଉ ତାଙ୍କ ଜଳ ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ଘେରି ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।