ତାରା ରାମଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦୃଷ୍ଟି କରି କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ତୁମେ ଅପରିମାପ୍ୟ, ଅପରାଜେୟ, ଆତ୍ମ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଅକ୍ଷୟ, ତୁମେ ବିବେକଶୀଳ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ପରି ସହିଷ୍ଣୁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଯେପରି, ସେପରି ତୁମର ରକ୍ତମୁଚ୍ଛନ୍ନ ଚକ୍ଷୁ।" "ଧନୁ ଓ ବାଣ ଧରି, ତୁମେ ପ୍ରବଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛ। ମୋର ପ୍ରିୟ ବାଳୀଙ୍କୁ ଯେଉଁ ବାଣରେ ବଧ କରିଥିଲ, ସେଇ ବାଣରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ବଧ କର। ମୁଁ ବଧ ହେଲେ ବାଳୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି; ମୋ ବିନା ବାଳୀ କେବେଁ ସୁଖୀ ହେବେ ନାହିଁ, ହେ ମହାବୀର।" "ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ବାଳୀ ମୋ ବିନା ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଷୟ ଅନୁଭବିବେ, ଯେପରି ତୁମେ ବିଦେହନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ବିୟୋଗ କରି ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ନିୟମ ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ଏହି ଦୁଃଖ ଅସହ୍ୟ। ତେଣୁ ମୋତେ ବଧ କର, ଯାହାଁକି ବାଳୀଙ୍କୁ ମୋ ବିୟୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।" "ଯଦି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ନାରୀବଧ ପାପ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅଂଶ, ତେଣୁ ମୋତେ ବଧ କର; ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଅଧର୍ମ ନାହିଁ। ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ, ପୁରୁଷଙ୍କର ଜୀବନସଂଗିନୀ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଅଟୁଟ; ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନାରୀଦାନକୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ମାନନ୍ତି।" "ହେ ମହାବୀର, ଧର୍ମକୁ ମନେ ରଖି ମୋତେ ବାଳୀଙ୍କୁ ଦିଅ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ଅଧର୍ମ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦୁଃଖିତ, ଅସହାୟ ଓ ବିୟୋଗିନୀ ହୋଇ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ; ମାତଙ୍ଗ ଅରଣ୍ୟରେ ଅନ୍ନ୍ୟତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳାଧାରୀ ବାଣର ନାୟକ ବାଳୀ ବିନା ମୋ ଜୀବନ ଶୂନ୍ୟ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଶୂରବୀର ରାମ ତାରାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ, "ହେ ବୀରପତ୍ନୀ, ମନ ଚଞ୍ଚଳ କରିନାହଁ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ନିୟତିରେ ଚାଲେ। ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦୁଃଖ ବିଧାତାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆସେ; ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରେ ନାହିଁ।" "ତୁମେ ଶିଘ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଅନୁଭବିବା; ତୁମ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ ଏହି ସିଂହାସନର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବେ। ଏହି ନିୟମ ବିଧାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ନାୟକଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ଦୀର୍ଘ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ।" ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଦାର ଆତ୍ମା ରାମଙ୍କ ସାନ୍ତ୍ବନାରେ ତାରା, ଅଳଙ୍କୃତ ମୁହଁ ଓ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଅଶ୍ରୁସ୍ୱରରେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ପବିତ୍ର ରାମାୟଣର କିଶ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ପଚିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏଠି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ନିଜ ଦୁଃଖକୁ ସାଂଯୋଗ କରି ସୁଗ୍ରୀବ, ତାରା ଓ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ, "ମୃତଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୋକ କଲେ କିଛି ଲାଭ ନାହିଁ; ଏବେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କର।" "ଜଗତର ନୀତି ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର; ତୁମେ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୋକ କରିଛ। ସମୟ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିହେବ ନାହିଁ। ଏଠିରେ ନିୟତି ହିଁ କାରଣ; ନିୟତି ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟତି ହିଁ ପ୍ରଧାନ। କେହି କାହାର କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ନିୟତିର ଅଧିପତି ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ଜଗତ ନିଜ ଗତିରେ ଚାଲିଥାଏ, ଏବଂ ସମୟ ହିଁ ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ।" "ସମୟ ନ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ନ କ୍ଷୟ ପାଏ; ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ପହଞ୍ଚିଲେ କେହି ତାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ ନାହିଁ। ସମୟର କୌଣସି ନାତି, କାରଣ, ଶକ୍ତି ନାହିଁ; ମିତ୍ରତା, ପରିବାର ବା ଇଚ୍ଛା ତାହାର ମୂଳ ନୁହେଁ। ସତ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଲୋକ ସମୟର ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ; ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ସବୁ ସମୟ ଅନୁସାରେ ବିକାଶ ପାଉଛି।" "ଏଠାରୁ ବାଳୀ ନିଜ ସ୍ୱଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି; ସମ୍ମିଳନ, ଦାନ ଓ ମିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ବାଣର ନାୟକ ପବିତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି। ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସେହି ମହାତ୍ମା ଜୟ ପାଇଛନ୍ତି; ଜୀବନରେ ଲଗା ରହିନଥିଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଛି। ଏହି ହେଉଛି ବାଣର ମୁଖ୍ୟଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି; ଏହି ଶୋକ ଏଠିଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏବେ ଯାହା ଉଚିତ ତାହା କର।" ରାମଙ୍କ ଉପଦେଶ ପରେ, ଶତ୍ରୁଦଳନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ କହିଲେ, "ସୁଗ୍ରୀବ, ଏବେ ତୁମେ ତାରା ଓ ଅଙ୍ଗଦ ସହ ବାଳୀଙ୍କ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା କର; ତାଙ୍କର ଦାହ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯାଉ।" "ବହୁତ ଜଳାନ୍ତ ଓ ଚନ୍ଦନ କାଠ ଆଣିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ; ଏହି କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଏହା ଦରକାର। ଅଙ୍ଗଦ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଭାବୁକ; ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦିଅ, ଏବଂ ଶିଶୁସ୍ୱଭାବ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଏହି ନଗର ଏବେ ତୁମ ଅଧୀନ।" "ଅଙ୍ଗଦ ଫୁଲମାଳା, ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକ, ଘୃତ, ତେଲ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଆଣିବେ, ଯେପରି ଏହି ସମୟରେ ଉଚିତ। ତାରା, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଶବବାହନ ଆଣ; ଏହି ଅବସରରେ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ଧର୍ମସମ୍ମତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅବଶ୍ୟକ।" "ଯେଉଁ ବାଣରମାନେ ଶବବାହନ ବହିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉନ୍ତୁ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ବାଣରମାନେ ବାଳୀଙ୍କ ଦେହକୁ ବହିବେ।" ଏପରି କହି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ନିଜ ଭାଇ ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ତାରା ଶୀଘ୍ର ଗୁହାଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶବବାହନ ଆଣିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ବୀର ବାଣରମାନେ ଏହାକୁ ଉଠାଇଲେ। ସେଇ ଶବବାହନ ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଆସନରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ରଥ ସଦୃଶ, ଶୋଭାୟମାନ ପଖ ଡିଜାଇନ ଓ କାଠର କଳାକୃତି ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଏହା ଗଢ଼ିତ, ବିସ୍ତୃତ, କୌଶଳୀ କାରିଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ପାହାଡ଼ର ଆକୃତି ସହିତ ଅପୂର୍ବ ଶିଳ୍ପକଳାରେ ଶୋଭିତ। ମାଳା ଓ ପଦ୍ମର ଗଥା ଫୁଲରେ ଢାକା, ଉଦୟାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗର ଅଭା ଦେଉଥିବା ଶୋଭାରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ। ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଶବବାହନ ଦେଖି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବାଳୀଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରେ ଶୋଇ ଦିଅ; ତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା କର।