ବାଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ତାରା ଏବଂ ଭାଇ ସୁଗ୍ରୀବ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲୀନ ହେଇଯାଉଛନ୍ତି। ସୁଗ୍ରୀବ ଦୁଃଖରେ ଭାସି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁରେ ଅଶ୍ରୁ, ମନ ଭାଙ୍ଗି ଗଲା, ତଥାପି ସୁଗ୍ରୀବ ଚିନ୍ତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ବଣର ମଧ୍ୟରେ ଧନୁଷ ଏବଂ ବାଣ ଧରି ଅଟୁଟ ଦୃଢତାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଏହାର ଫଳ ମିଳିଛି। ଏବେ ମୋର ମନ ରାଜସୁଖରୁ ହଟିଯାଇଛି, କାରଣ ମୋର ଜୀବନ ଶେଷ। ରାଜଧାନୀରେ ଏହି ରାଣୀ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ଅଙ୍ଗଦ ଅସ୍ଥିର, ରାଜା ବାଲି ମୃତ, ଏ ଦୁଃଖରେ ରାଜ୍ୟରେ ମୋର ମନ ରମିବା ନାହିଁ। ରୋଷ, ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଷୁଭ୍ରତାରେ, ମୁଁ ଆଗରୁ ବାଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲି; ଏବେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରୁଛି। ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ଚିନ୍ତା କରୁଛି ଯେ ରୁଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡର ଶିଖରରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜୀବନ ବ୍ୟତୀତ କରିବି; କାରଣ ବାଲିଙ୍କୁ ମାରି ମୋତେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳିବ ନାହିଁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେବାକୁ ଚାହାଁନଥିଲି, କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କିଛି କରିନଥିଲି—ଏହି କଥା ବିବେକୀ ରାମ କହିଥିଲେ। ଏହି କଥା ଠିକ୍, ଏବଂ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। କିପରି ଏକ ଭାଇ ତାଙ୍କର ଏପରି ଗୁଣବତୀ ଭାଇଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହିବେ? ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିନଥିଲି, ଏହା ମୋର ମହାତ୍ମାତାର ଉଲ୍ଲଂଘନ; ମୁଁ ମୋର ଭ୍ରାନ୍ତ ମନର ତ୍ରୁଟିରେ ଏହି ମହାପାପ କରିଥିଲି। ସୁଗ୍ରୀବ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗି ଗଲେ, ଏବଂ ବାଲି ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ—‘ଏପରି କରିନିବା।’ ବାଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଇପଣି, ଉଚ୍ଚ ଜନ୍ମ ଏବଂ ଧର୍ମ ରକ୍ଷିତ ହେଲା; ସୁଗ୍ରୀବ ଦ୍ୱାରା ରୋଷ, ଆସକ୍ତି ଏବଂ ନିମ୍ନତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅସଂଭବ, ଏହାକୁ ଏଡ଼ାଯିବା ଉଚିତ, ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ; ମୁଁ ମୋର ଭାଇଙ୍କୁ ମାରି ଏହି ପାପ କରିଛି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅକୁ ମାରିଥିଲେ। ଭୂମି, ଜଳ, ବୃକ୍ଷ ଏବଂ ନାରୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାପକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ମୋର ପାପକୁ କିଏ ଧାରଣ କରିପାରିବ? କିଏ ଏପରି ଭାଇ ଘାତକ ବାନରର ମାର୍ଗକୁ ଅନୁସରଣ କରିବ? ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, “ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ, ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏପରି ଅଧର୍ମ ଏବଂ କୁଟୁମ୍ବ ନାଶକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପରେ। ମୁଁ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ, ନିମ୍ନ ଏବଂ ନିନ୍ଦିତ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା, ଲୋକମାନେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରୁଛନ୍ତି, ଦୁଃଖର ବହୁତ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ମୋତେ ଡୁବାଇ ଦେଇଛି। ମୁଁ ମୋର ହାତ, ଆଖି, ମୁଣ୍ଡ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଜଳିଯାଇଛି, ଏହି ପାପର ରୋଗ ଏକ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ପରି ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି। ଏହି ଅସହ୍ୟ ପାପ ମୋର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି, ଆଗରୁ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଥିବା ସୁବ୍ରଣ ପରି ମୁଁ ମନୋବେଦନାରେ ଜଳିଯାଇଛି। ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, “ମୋ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବାନର ମହାନ୍ତମ କୁଳ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି; ମୁଁ ଭାବୁଛି ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଅଧା ଅଛି, ଦୁଃଖରେ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି। ଏକ ଉତ୍ତମ ଏବଂ ଆଜ୍ଞାକାରୀ ପୁଅ ସହଜରେ ମିଳିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଅଙ୍ଗଦ ପରି ଉତ୍ତମ ପୁଅ କେଉଁଠି? ଏବଂ ଏକ ଏପରି ନିକଟ ଭାଇ ମିଳିବା ଭିତରେ ନାହିଁ। ଆଜି ଅଙ୍ଗଦ ଜୀବନ ରହିବ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ମାତା ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବେ; କିନ୍ତୁ ପୁଅ ନାହିଁ ହେଲେ, ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ରହିବ ନାହିଁ—ଏହି ମୋର ନିଶ୍ଚିତ ବିଶ୍ୱାସ। ସୁଗ୍ରୀବ ଦିଢ଼ା କଲେ, “ମୁଁ ମୋର ଭାଇ ଏବଂ ପୁଅଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଚାହିଁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି; ଏହି ଅଗ୍ରଣୀ ବାନରମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବେ। ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଫଳ ହେବ, କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଅପରାଧୀ ଏବଂ ଅବଞ୍ଚିତ ଜୀବନ ଭାବି, ମୁଁ କୁଳ ନାଶକ ଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁ ଅଛି, ରାମ।” ଏହି ସମୟରେ ରାମ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଧର୍ତ୍ୟର ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାରାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି ଏବଂ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମନ ଚିନ୍ତିତ ହେଲା। ବାନର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏବଂ ପ୍ରଧାନ ଉପଦେଷ୍ଟାମାନେ ତାରାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଅଟୁଟ ରାଣୀ, ତାଙ୍କର ମୃତ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିବା, ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଉଠାଇଲେ। ତାରା, ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଉଠାଯିବାରେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଧନୁଷ ବାଣ ଧରି ସୂର୍ୟ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି। ତାରା ଦୁଃଖରେ ବିମୁଡ଼, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ତ୍ୱରିତ ଆସିଲେ। ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖରେ ଶରୀର ଅସ୍ଥିର, ତାରା ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଭାବରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂରତାରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ତାରା କହିଲେ, “ଆପଣ ଅପରିମିତ, ଅପରାଜୟ, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମବାନ, ଆପଣଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଅକ୍ଷୟ, ବିବେକୀ, ଧର୍ତ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ପରି, ଆପଣଙ୍କ ଆଖି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହତ ମାନଙ୍କ ପରି ରକ୍ତମୟ। ଧନୁଷ ବାଣ ଧରିଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଠନ, ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ଧରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ଅଛି। ତାରା ରାମଙ୍କୁ ବିନତି କଲେ, “ଯେଉଁ ବାଣରେ ମୋର ପ୍ରିୟ ବାଲିଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ, ସେହି ବାଣରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ମାରନ୍ତୁ; ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗକୁ ଯିବି, କାରଣ ବାଲି ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଆନନ୍ଦ ପାଇବେ ନାହିଁ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ବାଲି ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଦୁଃଖ ଏବଂ ବିରଙ୍ଗ ଅନୁଭବ କରିବେ, ଯେପରି ଆପଣ ସୀତା ଛାଡ଼ି ରାଜା ପାହାଡ ଶିଖରରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିନଥିବେ। ଆପଣ ଜାଣିଛନ୍ତି, ଯେ ଏକ ପୁରୁଷ ନିଜ ପ୍ରିୟା ଛାଡ଼ି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ; ଏହି କଥା ଜାଣି, ମୋତେ ମାରନ୍ତୁ, ଯେପରି ବାଲି ମୋର ବିହାନ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ନପଡ଼ିବ।