ବାଲୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣପେକ୍ଷା ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କଲେ । ସେ କହିଲେ, "ମୋ ପରେ ଏବେ ଅଙ୍ଗଦ ନିରାଶ୍ରୟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ନିଜ ପୁଅ ପରି ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ । ସେଙ୍ଗ ପ୍ରତି ତୁମେ ବାପା, ଦାତା ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବେ, ଯେପରି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରୁଥିଲି । ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବିପଦରେ ରକ୍ଷା କରିବେ । ତାରାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ବୀର୍ୟରେ ତୁମ ସମାନ ଏବଂ ଦାନବ ସଂହାରରେ ସେ ପ୍ରଥମ ସାରିରେ ଥିବେ । ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯୁବକ ଅଙ୍ଗଦ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ସାହସ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ନିଜ ଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ । ଏହି ସୁଶେଣଙ୍କ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଧନ ଓ ଶୁଭାଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିପୁଣ । ବାଲୀ ପୁନି କହିଲେ, "ରଘୁନାଥଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିର୍ବିକାର ଭାବେ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ନାହିଁଲେ ଅଧର୍ମ ହେବ ଓ ତୁମେ ଅପରାଧୀ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ ହେବେ । ଏବେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ନିଜର ଗଳାରେ ପିନ୍ଧ, ଏହାରେ ମହା ଶୁଭ ଅଛି ଓ ମୋ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏହାକୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ୍ ।" ବାଲୀଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବ ଭାତୃସ୍ନେହରେ ଆନନ୍ଦ ତ୍ୟାଗ କରି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗ୍ରହ ଗ୍ରସଣ କରିଥାଏ । ବାଲୀଙ୍କ କଥାରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ସମ୍ମତି ନେଇ ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ଗ୍ରହଣ କଲେ । ବାଲୀ ସେଇ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ଦେଇ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ପରଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥୁତ ହେଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କର, ସୁଖ ଦୁଃଖକୁ ସହି, ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କର । ଯେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ନେହ କରୁଥିଲି, ସୁଗ୍ରୀବ ସେପରି କରିବେନି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ରହିବା ଦରକାର । ଅତି ସ୍ନେହ ବା ଅତି ଉଦାସିନତା ଦୁହିଁ ଦୋଷ, ତେଣୁ ସମତୁଳିତ ଭାବ ରଖ ।" ଏହିପରି କହି, ବାଲୀଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଘୂରିଯାଇଥିଲା, ଶର ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ଦେହରେ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ ହୋଇଗଲା । ବାନରମାନେ ତାଙ୍କ ନେତା ବାଲୀଙ୍କୁ ହରାଇ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କାନ୍ଦିଲେ । ସେଇ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଏବେ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ବାନରପତି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ; ଉଦ୍ୟାନ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ମନୁଷ୍ୟଶୂନ୍ୟ ହୋଇପଡ଼ିଲା । ବାଲୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ବାନରମାନେ ତାଙ୍କ ତେଜ ହରାଇଲେ, ଯାହାଙ୍କ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଜଙ୍ଗଲ କମ୍ପିଥାଏ । "ଏବେ କିଏ ଫୁଲ ଗୁଛ ଗଠନ କରିବେ? କିଏ ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ଯିଏ ଗନ୍ଧର୍ବ ସହିତ ମହା ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ?" ବାଲୀ ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ଧରି ଗୋଳଭଙ୍କ ସହିତ ଦିନ ରାତି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ଶେଷରେ ଷୋଳୋ ବର୍ଷରେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ । ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ବାଲୀ, ଆଜି କିପରି ପଡ଼ିଛନ୍ତି? ବାଲୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ବନରେ ବସୁଥିବା ବାନରମାନେ ଗୋଧାନ ବେଳେ ତାଙ୍କ ବୃଷ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ପରି ଅଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ । ତାରା ଏହି ବିପୁଳ ଶୋକ ସାଗରରେ ଡୁବିଯାଇ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ବାଲୀଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଲତା ଉପଡ଼ିଯାଇଥିବା ବୃକ୍ଷକୁ ଆଁଗୁଠିଥାଏ । ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟରେ, ପ୍ରଶସ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ ତାରା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ବାଲୀଙ୍କ ଶବ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମୃତ ଦେହ ସମ୍ନାହରେ କହିଲେ, "ହେ ବୀର, ତୁମେ ମୋ କଥା ଅନୁସରଣ କରିନଥିଲା, ଏହି ଦୁଃଖମୟ ପୃଥିବୀରେ ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛ । ନିଶ୍ଚୟ, ପୃଥିବୀ ମୋ ଠାରୁ ତୁମ ପ୍ରିୟ, କାରଣ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମୋ ସହ କଥା କହୁନାହଁ । ଭାଗ୍ୟ ତୁମକୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅଧୀନ କରିଦେଲା, ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ । ଭଲୁକ ଓ ବାନରମାନେ ତୁମ ପାଖରେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଆକ୍ରନ୍ଦନ ଓ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଶୋକ ଦୁଃଖଦାୟକ । ମୋ କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ଉଠୁନାହଁ? ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ହେଉଛି ସେଇ ନାୟକଙ୍କ ଶୟନ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇ ଶୁଇଛ । ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରିଥିଲା, ସେଉଁଠି ଏବେ ତୁମେ ନିଜେ ମୃତ ଶୟନରେ ଅଛ । ମୋତେ ଏକା ଓ ଅସାହାୟ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କେବେ ବୀରଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଦେଉନାହିଁ । ଏବେ ଦେଖ, ମୁଁ ବୀରପତ୍ନୀ ହେଉଥିଲି, ଅଚାନକ ବିଧବା ହୋଇଯାଇଛି, ମୋ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା, ମୋ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ ଚ୍ୟୁତ ହେଲା । ଏହି ଅପାର ଶୋକ ସାଗରେ ଡୁବି ଯାଇଛି, ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ହୃଦୟ ପାଥର ଭଳି କଠୋର । ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି ମଧ୍ୟ, ମୋ ହୃଦୟ ଏ ଦିନ ଶତ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଫାଟିଯାଏନି । ସେ ମୋ ମିତ୍ର ଓ ପତି, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ । ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇ, ସେ ବୀର ଚିରନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ । ଜଣେ ନାରୀ ପତି ବିହିନ୍ନ ହେଲେ, ସନ୍ତାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିଧବା ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି । ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକ ତାକୁ ବିଧବା ବୋଲି କହନ୍ତି; ହେ ବୀର, ତୁମେ ନିଜ ଶରୀରରୁ ଝରିଥିବା ରକ୍ତର ଝରଣାରେ ଶୋଇଛ । କୀଟ ଓ କୀଟାଶିକ୍ତ ଶୟନ ଭଳି ତୁମ ଶରୀର ଧୂଳି ଓ ରକ୍ତରେ ଢାକିଯାଇଛି । ମୁଁ ତୁମକୁ ବାହୁପାଶରେ ଧରିପାରୁନାହିଁ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିଛି । ରାମଙ୍କ ଏକ ମାତ୍ର ତୀରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଭୟ ଦୂର ହୋଇଗଲା, ଯେଉଁ ତୀର ତୁମ ହୃଦୟକୁ ଭେଦି ଦେହକୁ ଛୁଇଁଥିଲା । ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହିଁ ଧରିବା ଚେଷ୍ଟା କଲି, ତେବେ ନୀଳ ତୁମ ଦେହରୁ ଶର ଉତ୍ତଳନ କଲେ ।" ଏହିପରି ତାରାଙ୍କ ଶୋକ, ବାଲୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବାନରସେନାର ଦୁଃଖ, ସମସ୍ତ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଓ ତାହାର ଉଦ୍ୟାନ ନିରବତାରେ ଡୁବିଯାଇଯାଇଥିଲା ।