ଅନେକ ହଜାର ଏବଂ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବାନରମାନେ ଯେଉଁ ନାୟକଙ୍କୁ ଆଶାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେ ବାନର ନାୟକ ବାଲି ଏବେ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଶେଷରେ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ସେ ଯେଉଁଠି ଭଲ ଭାବରେ ଦେଖିଥିଲେ, ମିଳନ, ଦାନ ଏବଂ କ୍ଷମାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ, ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜିତା ଦେଶକୁ ଗଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଏବଂ ତୁମର ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ ଏବଂ ବାନର ରାଜ୍ୟ ଏବେ ତୁମର ରକ୍ଷାରେ ଅଛି, ଓ ନିର୍ମଳ ମହିଳା। ଏହି ଦୁଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଜଳିଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ, ତୁମେ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅ; ତୁମର ସମର୍ଥନ ଦେଇ ଅଙ୍ଗଦ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟ କରିବ। ରାଜବଂଶ ଚାଲିଯାଉଛି ଏବଂ ଏବେ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ସ୍ପଷ୍ଟ, ତେଣୁ ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଯିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ହେଉଛି ସମୟର ନିଶ୍ଚିତତା। ବାନର ରାଜାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଯିବା ଉଚିତ୍, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିଯିବା ଉଚିତ୍; ତୁମେ ତୁମ ପୁଅକୁ ରାଜାସନ ଉପରେ ଦେଖି ଶାନ୍ତି ପାଇବେ। ହନୁମାନଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ତାରା, ଯିଏ ତାଙ୍କର ପତିର ଶୋକରେ ଅତିବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲେ, ନିକଟରେ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ମୋ ପାଇଁ ଏହି ବୀରର ନିଃପ୍ରାଣ ଦେହକୁ ଆଲିଂଗନ କରିବା ଏକ ଶତ ଅଙ୍ଗଦ ପୁଅ ମିଳିବା ଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ମୋ ପାଖରେ ବାନର ରାଜ୍ୟ ଉପରେ କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗଦଉପରେ କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ; ତାଙ୍କର କାକା ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ। ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ ସଂପର୍କରେ ଏହି ଧାରଣା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ପୁଅର ଏକା ଆସଲ ସଂପର୍କୀ, ମା ନୁହେଁ। ମୋ ପାଇଁ, ଏଠି କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ କିଛି ଉପଯୁକ୍ତ ନାହିଁ, ମୁଁ ଏହି ଶୟନରେ ବିଶ୍ରାମ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯେଉଁଠି ବୀରମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପଡି ଯାଇଛନ୍ତି, ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଠାରୁ ଉତ୍ତମ।" ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, ବିଭାବାନ୍ତ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏକାଇଶ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା। ବାଲି, ତୀବ୍ର ଶ୍ରମରେ ଅତିବ୍ୟାପ୍ତ, ଦୂର୍ବଳ ଶ୍ବାସ ନେଉଥିଲେ ଏବଂ ଚାରିପାଖ ଦେଖୁଥିଲେ, ଆରମ୍ଭରେ ତାଙ୍କର ଭାଇ ସୁଗ୍ରୀବକୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ। ବାଲି, ପରାଜିତ ହୋଇ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ସ୍ନେହଭରା କଥାରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ—"ସୁଗ୍ରୀବ, ମୋ ଅପରାଧ ପାଇଁ ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ଅଭିଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଭାଗ୍ୟରେ ଅପହୃତ ହୋଇଥିଲି ଏବଂ ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିଲା। ମୁଁ ଭାବୁନି ଦୁଇ ଭାଇରେ ସମୟରେ ସମାନ ଶୁଭ ଲାଗିଥିବ; ଭାଇପ୍ରେମ ଯେଉଁଠି ଥିଲା, ଏବେ ତାହା ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଇଛି। ଆଜିଠୁ ତୁମେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲୀ ବାନରମାନେ ଉପରେ ରାଜ୍ୟ କର; ମୁଁ ଆଜି ଯାଉଛି, ଯମଲୋକକୁ ଚାଲିଯିବି। ମୁଁ ଏବେ ଜୀବନ, ରାଜ୍ୟ, ବିଶାଳ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଏବଂ ଅପରିଷ୍କୃତ ଖ୍ୟାତିକୁ ଏକ ସାଥିରେ ଛାଡ଼ିଯାଉଛି, ଓ ସୁଗ୍ରୀବ।" "ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ବୀର, ମୁଁ କିଛି କଥା କହିବି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା କଷ୍ଟକର, ତଥାପି ରାଜା, ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଶିଶୁ ଅଙ୍ଗଦ, ଯିଏ ଶୁଭ ଲାଗିବା ଯୋଗ୍ୟ, ଆରାମରେ ବଢ଼ିଛି, ଅପରାଧ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ଯିଏ ମୋ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଏବେ ମୋ ନାହିଁ, ଅସମର୍ଥ; ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କର। ତୁମେ ତାଙ୍କର ପିତା, ଦାତା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷକ ହେବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଅପଦରେ ତାଙ୍କୁ ନିରାପଦ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଯେପରି ମୁଁ ଦେଇଥିଲି, ବାନର ରାଜା। ଏହି ତାରାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଅ, ଶୂରତାରେ ତୁମ ସମାନ, ରାକ୍ଷସମାନେ ନାଶ କରିବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନେତୃତ୍ୱ ନେବ। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଯୁବକ ଅଙ୍ଗଦ, ତାରାଙ୍କର ପୁଅ, ତାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସାହସ ଦେଖାଇବେ। ଏହି ସୁଷେଣଙ୍କର ଝିଅ ଧନର ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିଷୟରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ-ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଦକ୍ଷ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିପୁଣ।" "ତୁମେ ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏହାରେ ଅଳସ୍ୟ କରିବା ଅଧର୍ମ ହେବ, ତୁମେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ହାନିଗ୍ରସ୍ତ ହେବ। ଏବଂ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳାକୁ ନିଜ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧ; ବଡ଼ ଶୁଭ ଏଥିରେ ଅଛି, ଏହି ମାଳାକୁ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମାତ୍ର ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।" ବାଲିଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ଭାଇପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କର ଖୁସି ଛାଡ଼ି ଆଉ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗ୍ରହ ଚିହ୍ନିଥିବା ପରି। ବାଲିଙ୍କର ଶାନ୍ତ କଥାରେ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଅନୁସୃତ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ଅନୁମତି ନେଇ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳାକୁ ନେଲେ। ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ଦେଇ, ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଦେଖି, ପରଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ବାଲି ସ୍ନେହଭରା କଥାରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏବେ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ସମୟକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କର, ଉତ୍ତମ ଓ ଅନୁତ୍ତମ ଦୁଇଁକୁ ସହି, ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ସମୟରେ ସହି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଅନୁଗତ ହେ। ଯେପରି ତୁମେ, ବଳଶାଳୀ, ସଦା ମୋ ପ୍ରିୟ ଥିଲ, ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଥିବା ସମୟରେ ଏପରି ମାନ୍ୟତା ଦେବେ ନାହିଁ।" "ତୁମେ ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ନେହ କିମ୍ବା ଏକାଦମ ଅନାସକ୍ତି ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦୁଇଁଟି ମହା ଦୋଷ, ତେଣୁ ସମତୁଳିତ ଭାବ ରଖ।" ଏପରି କହି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଘୂରିଯାଇ, ତୀବ୍ର ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ, ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ, ବାଲିଙ୍କର ପ୍ରାଣ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା। ତାପରେ ବାନରମାନେ, ତାଙ୍କର ନେତା ନିଃପ୍ରାଣ ହେଉଥିବାରେ, ବିଳାପ କଲେ; ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଶୋକ କଲେ। ଏବେ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି, ବାନର ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଉଦ୍ୟାନ ଶୂନ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ମନ୍ଦ। ବାନରମାନେ ନାୟକ ନିଃପ୍ରାଣ ହେଇଯିବାରେ, ବାନରମାନେ ତାଙ୍କର ଚମକ ହରାଇଛନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ବହୁତ ବେଗରେ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଉଥଳିଯାଇଥିଲା। ଏବେ କି ମୁଣ୍ଡ ଫୁଲ ଗୁଛ ଗାଠିବେ, କିଏ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, କିଏ ଏହି ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧ ନoble Gandharva ସହ କରିଥିଲେ? Golabha ସହ, ବଳଶାଳୀ ବାଲି, ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ଧରି, ରାତି ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ ହୋଇନଥିଲା।