ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ଶୂରବୀର ପୁଅକୁ ଏପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜେ ଏପରି ବନବାସକୁ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ? ଏପରି ନୀତିମାନ, ପ୍ରିୟ ଏବଂ ରୂପବାନ ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯଦି ମୁଁ ଅଚେତନ ଭାବରେ କିଛି ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିଥାଏ, ହେ ଦୀର୍ଘବାହୁ, ଦୟାକରି ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିରୋନମନ କରୁଛି, ମହାବୀର। ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ତାରା, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ ବନରାଜ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହିତ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ। ସେ, ନିର୍ମଳ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଧାରିଣୀ, ଏଠିଏଁ ଭୂମିରେ ଯେଉଁଠି ବାଲି ଶୟାନ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଉପବାସରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ହନୁମାନ୍, ବନରମହାରାଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ, ତାରାଙ୍କୁ ନମ୍ର ଶବ୍ଦରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ, ଯିଏ ଆକାଶରୁ ତାରା ଖସିପଡିଥିବା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ତାଙ୍କ କର୍ମଫଳ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଅନୁଯାୟୀ, ନିଜେ ଭୋଗ କରେ। ଏଠି କୌଣସି ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ନାହିଁ। ତୁମେ ଏମିତି ଜଣେ ପାତ୍ରଙ୍କୁ ଶୋକ କରୁଛ, ଯିଏ ଶୋକ ଯୋଗ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଦେହ ତ ବୁଲବୁଲି ପ୍ରାୟ, ଏଠି ଆସଲେ କିଏ ଖରାପ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ? ତୁମର ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ ଏଉଁ ଜୀବନ୍ତ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ଅଛି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ତାହା ବିଚାର କର। ତୁମେ ଜାଣୁଛ, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ; ତେଣୁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସଦା ନିତ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ପାଇଁ ହଜାର-ହଜାର ବନରାଜ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ତାଙ୍କ ନିୟତ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସେ ସତ୍ୟ ବିଚାର କରୁଥିଲେ, ସମ୍ମିଳନ, ଦାନ ଓ କ୍ଷମାରେ ଅନୁରକ୍ତ ଥିଲେ; ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲାଭିଥିବା ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଶୋକ କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ବନରାଜ ଓ ତୁମର ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନରାଜ୍ୟ ତୁମର ରକ୍ଷାରେ ଅଛି। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମୃଦୁ କଥା କହି ସାନ୍ତ୍ବନା ଦିଅ; ତୁମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗଦ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରନ୍ତୁ। ବଂଶ ଚାଲିଯାଉ ଓ ଏବେ କି କରିବା ଉଚିତ ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ, ଏହି କାଲର ନିଶ୍ଚିତ ଚିହ୍ନ। ବନରାଜଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଅ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରାଅ; ତୁମର ପୁଅ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ତୁମେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବିବେ।" ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ମୃଦୁ କଥା ଶୁଣି, ପତି ବିୟୋଗରେ ବିଲାପ କରୁଥିବା ତାରା ନିକଟସ୍ଥ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ଏହି ବିର ନିହତ ଶରୀରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ଶତ ଅଙ୍ଗଦ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ। ମୋ ପାଖରେ ନ ବନରାଜ୍ୟ ଉପରେ, ନ ଅଙ୍ଗଦ ଉପରେ କୌଣସି ଅଧିକାର ଅଛି; ତାଙ୍କ ଚାଚା ସୁଗ୍ରୀବ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ। ହନୁମାନ୍, ଏହି ଧାରଣା ଅଙ୍ଗଦ ସମ୍ପର୍କରେ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ, ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ସନ୍ତାନଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଆତ୍ମୀୟ, ମାତା ନୁହେଁ। ମୋ ପାଇଁ ଏହି ବୀରଙ୍କ ଶରୀର ଉପରେ ଶେଇବା ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଉତ୍ତମ, ବନରାଜଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।" ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରମକ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଚାରିପାଖ ଘୁଞ୍ଚାଉଥିବା ବାଲି, ନିଜ ଭାଉ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ। ବାଲି, ପରାଜିତ ହୋଇ, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥାରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ପ୍ରିୟ, ମୋ ଅପରାଧ ପାଇଁ ମୋତେ ଦୋଷ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନିବାର୍ୟ ଭାବେ ଏପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲି, ମୋ ମନ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଯାଇଥିଲା। ଆମ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ପାଇଁ ଏକାସାଥି ଶୁଭ ଲିଖା ନଥିଲା ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ, କାରଣ, ଯେଉଁ ଭାଇପ୍ରେମ ଥିଲା, ଏବେ ତାହା ବିପରୀତ ହୋଇଯାଇଛି। ଆଜି ଏହି ଉପବନବାସୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ଆଜି ଇହଲୋକ ଛାଡ଼ି ଯମଲୋକକୁ ଯାଉଛି। ଏବେ ମୁଁ ଜୀବନ, ରାଜ୍ୟ, ବିପୁଳ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ଅକଳୁଷିତ କୀର୍ତ୍ତି ସବୁକୁ ଏକସାଥିରେ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି, ସୁଗ୍ରୀବ। ଏହି ସ୍ଥିତିରେ, ମୁଁ କିଛି କଥା କହିବି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା କଷ୍ଟକର, କିନ୍ତୁ ଏହି କିଙ୍ଗ୍ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅଙ୍ଗଦ, ଯେଉଁ ଶୁଭ ଯୋଗ୍ୟ, ସୁଖରେ ବଢ଼ିଥିଲା, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଆଁଶୁରେ ଭରିଅଛି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ପିତାଭାବେ, ଦାତା ଭାବେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ମୁଁ କରୁଥିଲି। ଏହି ତାରାପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ, ଶୂରତାରେ ତୁମ ସମାନ, ରାକ୍ଷସ ନାଶରେ ସବୁଠାରୁ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ରହିବେ। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଯୁବକ ଅଙ୍ଗଦ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ଓ ସାହସ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବେ। ଏହି ସୁଷେଣଙ୍କ କନ୍ୟା ଧନ ଓ ଶୁଭାଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନିପୁଣ। ତୁମେ ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିଷ୍କଣ୍ଠକରେ ପୂରଣ କର; ତାହା ନ କଲେ ଅଧର୍ମ ହେବ ଓ ତୁମେ ଅପତ୍ରାପ ହେବ। ଏବଂ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ନିଜେ ପିନ୍ଧ; ଏହାରେ ବଡ଼ ଶୁଭ ଅଛି, ଏବଂ ମୋ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ବାଲିଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଭାଇପ୍ରେମରେ ଆବେଗପ୍ରବଳ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦ ଛାଡ଼ି ଫେରି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗ୍ରହ ଗ୍ରସି ନେଇଥାଏ। ବାଲିଙ୍କ ଶାନ୍ତ କଥାରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଓ ଧ୍ୟାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସେ, ତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ଦେଇ, ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖି, ପରଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥିତ, ବାଲି ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏବେ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଦୁଇଟିକୁ ସହି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଗ କର, ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞାପାଳନ କର।