ବାଲିଙ୍କ ଦେହ ଭୂମିରେ ପତିତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ କଷ୍ଟରେ ଭରିଯାଇଛି। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ତାରା ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରୁଛନ୍ତି। ସେ କହିଲେ, “ମୋର ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ ଭଲ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲି, ତୁମେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରିଥିଲା, ହେ ବାନର ରାଜା! ତୁମର ଯୌବନ, ରୂପ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ମୃଦୁତା ନିଶ୍ଚୟ ଅପ୍ସରାମାନେଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଉତ୍କଳନ କରିଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ କାଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନର ଶେଷ—ତାହାର ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିଲାନାହିଁ। କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶୀୟ ରାମ, ଯେଉଁଠି ବାଲି ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ତଥାପି ଏତେ ଦୋଷାରୋପ ହେଉଥିବା କାମ କଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ବିଧବା, ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ, ଆଗରୁ ଦୟାନୀୟ ନୁହେଁ, ଦୁଃଖ ପାଇବାର ଅଭ୍ୟାସ ନଥିଲା, ଏବେ ନିରାଶ୍ରୟ ଭଳି ଜୀବନ କଟାଏବି। ଆମ ପ୍ରିୟ ଓ ସୁନ୍ଦର ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ, ଯିଏ ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ସେ ଏବେ ମୋ ଇଚ୍ଛାର ଅଧୀନରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ବାଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ମାମୁ ରୋଷରେ ଆଛନ୍ତି। ହେ ପୁଅ, ତୁମେ ତୁମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦେଖିବା ଅବସର ଦୁର୍ଲଭ ହେବ। ତୁମ ପୁଅଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଅ, ମୋର ଓଡ଼ାଇଥିବା ଦେଶ ଯିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ଚୁମ୍ବନ କର। ହେ ସୁଗ୍ରୀବ, ଏବେ ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅ; ରୁମାକୁ ପୁନଃ ପାଇପାରିବ। ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼, ତୁମ ଶତ୍ରୁ ଭାଇ ବିନାଶ ହୋଇଛି, ରାଜ୍ୟ ଶାନ୍ତିରେ ଶାସନ କର। ମୁଁ ଏଭଳି ବିଳାପ କରୁଛି, ମୋ ପ୍ରିୟ ବାଲି, କାହିଁକି ଉତ୍ତର ଦେଉନାହଁ? ଦେଖ, ଏହି ସୁନ୍ଦର ଭୁଜା ଥିବା ତୁମ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ତାରାଙ୍କ ଏହି ବିଳାପ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବାନରୀମାନେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ, ଦୁଃଖ ଓ ବେଦନାରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। “ତୁମେ ଏଭଳି ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ, ଆଦର୍ଶ, ଅତି ପ୍ରିୟ ଓ ସୁନ୍ଦର ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦକୁ ଛାଡ଼ି ଏତେ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୂରେ ଯାଇଛ? ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି ଅଚେତନରେ କିଛି ଭୁଲ କରିଥିଲି, ମୋର ଦୀର୍ଘବାହୁ ବୀର, ମୋତେ କ୍ଷମା କର। ମୁଁ ତୁମ ପାଦ ଶିର ନମାଏ।" ତାପରେ ତାରା, ଅନ୍ୟ ବାନରୀମାନେ ସହିତ, ବାଲିଙ୍କ ପାଖରେ କ୍ଷୀଣ ଦେହରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି, ଏଠିଠାରେ ଉପବାସରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନା ଦେଇ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏପରି ଦୁଃଖ କରୁଛ, ହେ ତାରା! ପରଲୋକରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ତାଙ୍କର କର୍ମଫଳ ଅନୁସାରେ ଭଲ-ମନ୍ଦ ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଏହି ଶରୀର ବୁଦ୍ବୁଦ ଭଳି ଅସ୍ଥାୟୀ, ତଥାପି ତୁମେ ଯାହା ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁଛ। ଏହି ଅଙ୍ଗଦ ତୁମର ଜୀବିତ ପୁଅ, ତାଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ତୁମେ ତାହା କର। ତୁମେ ଜଣା, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ଏହି କ୍ଷଣରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବାଲି, ଯାହା ପାଇଁ ହଜାର-ହଜାର ବାନର ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେ ଏବେ ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସେ ଯଥାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲେ, ସମ୍ମିଳନ, ଦାନ ଓ କ୍ଷମାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଲେ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଏବେ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ବାନର ସମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କର, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନା ଦିଅ। ଏହି ଦୁଃଖିତ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଅ, ତୁମ ସମର୍ଥନରେ ଅଙ୍ଗଦ ଏହି ଭୂମିରେ ରାଜ କରୁନ୍ତୁ। ରାଜବଂଶ ଚାଲିଯାଉ, ଏବେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ ତାହା କର, ଏହି କାଳର ନିଶ୍ଚିତି। ବାନର ରାଜାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଉ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯାଉ, ତୁମେ ତୁମ ପୁଅଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ଦେଖି ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରିବ।" ହନୁମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାରା ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ମୋ ପାଇଁ ଏହି ନିହତ ବୀରଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ଏକ ଶତ ଅଙ୍ଗଦ ଥିବାଠାରୁ ଭଲ। ମୋ କଂଗ୍ରେ ବାନର ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗଦ ଉପରେ କୌଣସି ଅଧିକାର ନାହିଁ, ସେଥିରେ ତାଙ୍କ ମାମୁ ସୁଗ୍ରୀବ ପ୍ରଧାନ। ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ ବିଷୟରେ ଏପରି ଭାବନା ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ପିତା ହିଁ ପୁଅଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ଆତ୍ମୀୟ, ମା ନୁହେଁ। ମୋ ପାଇଁ ଏଠି ବାଲିଙ୍କ ଶବ ଉପରେ ବସିବା, ଯେଉଁଠି ବୀରମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ସେଠି ବସିବା ଏବଂ ଏଠି ଉପବାସ କରି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଠିକ, ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ଠିକ ନୁହେଁ।