ଏହି ଦୁଃଖର ଦୃଶ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବାଲି ମୃତ୍ୟୁଶୟ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ତାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷାଦରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନେକ ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିରୋଧାଭାସରେ, କ୍ଷୁଦ୍ର ମନରେ, କହିଲେ—“ଓ ବୀର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, ବନରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ମୋତେ ଦେଖି ଏବେ ତୁମେ କାହିଁକି କିଛି କହୁନାହଁ? ଉଠ, ଓ ବନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘସମ, ଏବଂ ତୁମର ଉତ୍ତମ ଶୟ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଏପରି ମହାନ ରାଜାମାନେ ଏପରି ଭାବେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହନ୍ତି ନାହିଁ।” ତାରା ଆଉ କହିଲେ, “ଓ ପୃଥିବୀର ନାଥ, ଏହି ଭୂମି ତୁମ ପ୍ରିୟ; ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଏହାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛ। ଓ ବୀର, ତୁମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଦେଖି ଏବେ ବୁଝିପାରୁଛି ଯେ, ରମ୍ୟ କିଷ୍କିନ୍ଧା ପୁରୀ ସ୍ୱର୍ଗ ପଥରେ ତିଆରି ହୋଇଛି। ମଧୁର ଗନ୍ଧର ବନରେ ଆମେ ଯେଉଁ ସମୟ କାଟିଥିଲୁ, ଏବେ ତୁମେ ଏହାକୁ ଶେଷ କରିଦେଲୁ। ମୋ ଆଶା ଓ ଆନନ୍ଦ ହୀନ, ଏବେ ତୁମେ ଯେ ମହାବଳୀ ସେନାପତି ନାଶ ପାଇଛ, ଏହି ଶୋକ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାଇଛି। ମୋର ହୃଦୟ ବଡ଼ ଦୃଢ଼, ତୁମକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ବି ଏହା ଭାଙ୍ଗି ହଜାର ଖଣ୍ଡ ହେଉନାହିଁ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କଲ, ତାଙ୍କୁ ନିର୍ବାସିତ କଲ; ଏବେ ଏହାର ପ୍ରତିଫଳ ତୁମ ପରି ଆସିଛି। ତୁମ ଉପକୃତି ବିଚାର କରି ମୁଁ ଭଲ କଥା କହିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋତେ ଅବହେଳା କଲ। ଓ ମହାନ, ତୁମର ଯୌବନ ଓ ରୂପ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଏବେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବିକଳ କରିଦେବ। ନିଶ୍ଚୟ, କାଳ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତ କରେ; ଏହି କାଳର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପଡ଼ି ଚାଲିଗଲ। ରାମ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ବାଲିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ, ତଥାପି ଏତେ ଦୁଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ବି ଶୋକ କରୁନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ବିଧବା, ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ, ଏପରି ଦୁଃଖ ଓ ନିରାଶାରେ ଏକାକି ରହିବି। ଅଙ୍ଗଦ, ଯେଉଁଥିରେ ମୋ ପ୍ରେମ ଓ ଲାଡ଼ ପଡ଼ିଛି, ସେ ଏବେ ମୋ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ମାମା ସୁଗ୍ରୀବ କ୍ରୋଧରେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ। ଓ ପୁଅ, ତୁମେ ତୁମର ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖ; କିନ୍ତୁ ଏହା ଏବେ ଦୁର୍ଲଭ ହେଇଯିବ। ତୁମ ପୁଅକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଅ, ତାଙ୍କୁ ମୋ ସନ୍ଦେଶ ଦିଅ, ତାଙ୍କ ମାଥାରେ ଚୁମ୍ବନ କର, କାରଣ ତୁମେ ଏବେ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରୁଛ। ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ଖୁସି ହୁଅ; ତୁମେ ତୁମର ରୁମାକୁ ପୁନଃ ପାଇବ। ଏବେ ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଶାସନ କର, ତୁମ ଭାଇ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନିର୍ବୃତ୍ତ। ଏପରି ମୋ ଅନୁରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ ତୁମେ କାହିଁକି ଉତ୍ତର ଦେଉନାହଁ? ଏହି ଦେଖ, ତୁମର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ବାହୁବଳୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭରି ରହିଛନ୍ତି। ତାରାଙ୍କ ଏହି ବିଳାପ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବନରୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦରେ ବିଲାପ କରି ଦେଉଥିଲେ। “ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଏପରି ଦୀର୍ଘ ନିର୍ବାସନକୁ କାହିଁକି ଚାଲିଗଲେ? ଏପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ପ୍ରିୟ, ଓ ସୁନ୍ଦର ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି ମୁଁ ଅଚେତନରେ କିଛି ତୁମକୁ ଅପ୍ରିୟ କରିଥିଲି, ତେବେ ମୋର ଶିର ତୁମ ପାଦ ତଳେ ରଖି ମୁଁ ଖ୍ମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି, ଓ ଦୀର୍ଘବାହୁ, ବନରମାନଙ୍କ ନାଥ।” ଏଭଳି କହି, ତାରା ଅନ୍ୟ ବନରୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ପତି ବାଲିଙ୍କ ପାଖରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି, ତାଙ୍କର ଶୋକରେ, ସେଠାରେ ଉପବାସ ଧରି ମୃତ୍ୟୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବାକୁ ଧୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ହନୁମାନ, ବନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ତାରାଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବରେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଆକାଶରୁ ଖସି ପଡ଼ିଥିବା ତାରା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ପାଏ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଫଳ ଅବିଚଳିତ ଭାବରେ ମିଳିଥାଏ। ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଶୋକ କରୁଛ, ଏହି ଦେହ ତ ଫେନ ପରି ଅସ୍ଥିର, ତେଣୁ କିଏ ପାଇଁ ଏତେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ? ଏହି ଅଙ୍ଗଦ ତୁମ ଜୀବନ୍ତ ପୁଅ; ତାଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ କି କରିବା ଉଚିତ ତାହା ଚିନ୍ତା କର। ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ଏହା ତୁମେ ଭଲ ଜାଣ; ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କଳ୍ୟାଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ମାନବୀୟ ଲାଭ ନୁହେଁ। ଯାହା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବନରା ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେ ଏବେ ତାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସେ ନ୍ୟାୟ ଦୃଷ୍ଟି, ସମ୍ମିଳନ, ଦାନ ଓ କ୍ଷମାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ଧର୍ମରେ ଜିତା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏତେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଅଙ୍ଗଦ, ତୁମ ପୁଅ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବନରା ତୁମ ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି, ଓ ନିର୍ମଳେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ଦୁଇଜଣ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ତୁମେ—ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କର, ଏବଂ ତୁମ ସାହାଯ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗଦ ଏହି ଭୂମି ଶାସନ କରୁନ୍ତୁ। ବଂଶ ଚାଲି ଚାଲିଛି, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ; ରାଜଧର୍ମ ପାଳନ କର, ଏହି ହେଉଛି କାଳର ନିଶ୍ଚିତତା। ବନରା ରାଜାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କର; ତୁମ ପୁଅ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଲେ ତୁମେ ଶାନ୍ତି ପାଇବେ।” ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପତି ଶୋକରେ ଅତିବିହ୍ୱଳ ତାରା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋ ପାଇଁ ଏହି ନିହତ ବୀରଙ୍କ ଦେହର ଆଲିଙ୍ଗନ ହେଉଛି ଶତ ଅଙ୍ଗଦ ପୁଅଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ବନରା ରାଜ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗଦରେ ମୋର କୌଣସି ଅଧିକାର ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ମାମା ସୁଗ୍ରୀବ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ। ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ ସମ୍ପର୍କରେ ଏହି ଭାବ ଧରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ପୁଅର ପ୍ରକୃତ ନିକଟବନ୍ଧୁ, ମାତା ନୁହେଁ। ମୋ ପାଇଁ, ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ, ଏହି ଶୂରବୀରଙ୍କ ଶୟ୍ୟାରେ ବସିବା ଉତ୍ତମ, ବନରା ରାଜାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେବା ତୁଳନାରେ।” ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକର ମଧ୍ୟରେ, ବାଲିଙ୍କ ପରିବାର ଓ ବନରାମାନେ ତାଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।