ଏହି ଭାବେ, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦେହ ଗଠନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମମିତିଶୀଳ ଓ ମଧୁର। ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗସମୂହ ଏକ ସମାନ ଅନୁପାତରେ ଗଠିତ, ଚର୍ମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ରୂପସୀ, ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଶାଳ ଛାତି, ଅତି ମଧୁର ଓ ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ରୀ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ। ଶ୍ରୀରାମ ଧର୍ମକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସତ୍ୟବାଦୀ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ସମର୍ପିତ, ବିଶ୍ରୁତ, ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଦ୍ଧ, ନିୟମିତ, ଓ ଦୃଢ଼ସଂକଳ୍ପ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭଳି ମହିମାଶାଳୀ, ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ, ଅନୁଗ୍ରାହକ, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଜନସମୂହର ରକ୍ଷକ ଓ ଧର୍ମର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା। ସ୍ୱଧର୍ମ ଓ ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସଚେତନ, ତୀକ୍ଷ୍ଣବୁଦ୍ଧି, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଗୁଣବାନ୍, ଅଶୋକ, ବିଚକ୍ଷଣ। ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେପରି ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀମାନେ ସେଠାକୁ ଆସନ୍ତି; ସେ ଉଚ୍ଚ, ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ ଦର୍ଶନରେ ମନୋହର। ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, କଉଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ, ଗଭୀରତାରେ ସମୁଦ୍ର, ଧୈର୍ୟରେ ହିମାଳୟ। ପରାକ୍ରମରେ ବିଷ୍ଣୁ, ରୂପରେ ଚନ୍ଦ୍ର, କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି, କ୍ଷମାରେ ପୃଥିବୀ ସମାନ। ଧନର ତ୍ୟାଗରେ ଧର୍ମର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବତାର, ସତ୍ୟ ଓ ନୀତିରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ; ଏପରି ଶ୍ରୀରାମ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶିରୋମଣି, ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଅଟୁଟ। ଦଶରଥଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ପୁତ୍ର, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠତା ଅନୁସାରେ ଗୁଣୀ, ପ୍ରଜାମଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ରାଜା ଦଶରଥ ପ୍ରେମବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; କିନ୍ତୁ ତାହାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦେଖି, ତାଙ୍କ ରାଣୀ କୈକେୟୀ—ଯିଏ ପୂର୍ବେ ବର ପାଇଥିଲେ—ସେ ବର ମାଗିଲେ: ରାମଙ୍କ ବନବାସ ଓ ଭରତଙ୍କ ଅଭିଷେକ। ସତ୍ୟବାଚନ ଓ ଧର୍ମବନ୍ଧନରେ ବାଧ୍ୟ, ଦଶରଥ ରାଜା ପ୍ରିୟପୁତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ବନବାସକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ନାୟକ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି, ପିତୃଆଜ୍ଞା ଓ କୈକେୟୀଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ବନକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ନମ୍ରତା ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇ, ସ୍ନେହବଶତଃ ତାଙ୍କ ସହ ଚଲିଗଲେ। ଭାଇ ପ୍ରତି ବ୍ରାତୃସ୍ନେହ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରି, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପ୍ରାଣସମା ଭାର୍ଯ୍ୟା, ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିତ୍ୟ ନିଷ୍ଠାବାନ୍—ସେ ଥିଲେ ଜନକ ନନ୍ଦିନୀ, ଦିବ୍ୟ ମାୟାରେ ନିର୍ମିତ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ସ୍ତ୍ରୀମାନ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସିତା ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରୋହିଣୀ ପରି ଅନୁସରଣ କରି, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସହ ବନକୁ ଗଲେ; ନାଗରିକ ଓ ଦଶରଥ ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଶ୍ରିଙ୍ଗବେରପୁରରେ, ଗଙ୍ଗା ତଟରେ, ରାମ ଚାରିଏଁକୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ ଏବଂ ନିଷାଦପତି ଗୁହାଙ୍କ ସହ ମିଶିଲେ। ଶ୍ରୀରାମ, ଗୁହା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସିତା ବହୁ ନଦୀ ପାର୍ହୋଇ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଉପଦେଶାନୁସାରେ ତିନିଜଣେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପହଞ୍ଚି ସୁଖରେ ବନବାସ କାଟିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଠି ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପରି ଖୁସିରେ ରହିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଦଶରଥ ରାଜା ପୁତ୍ରଶୋକରେ ବିୟୋଗାନ୍ୱିତ ହେଲେ। ଶୋକକ୍ଷୟରେ ଦଶରଥ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କ ପରେ, ଗୁରୁ ବସିଷ୍ଠ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ଭରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବାକୁ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଶୂରବୀର ଭରତ ରାଜ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ; ସେ ରାମଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ବନକୁ ଗଲେ। ମହାତ୍ମା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ସତ୍କାର ଓ ନମ୍ରତାରେ ଦେଖି, ଭାଇଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ: "ଆପଣେ ରାଜା, ଧର୍ମବିଦ୍, ଆପଣଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ।" କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀରାମ, ପିତୃଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; ବଦଳରେ, ତାଙ୍କ ପଦୁକା ରାଜ୍ୟପାଳନ ପାଇଁ ଦେଇଲେ। ପରେ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ଭରତଙ୍କୁ ଫେରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉନାହିଁ, ଭରତ ରାମଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶ କରି ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ରାଜ୍ୟ ଚଲାଇଲେ, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଫେରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତ୍ୟ ଓ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀରାମ ନଗରବାସୀମାନଙ୍କ ଆଗମନ ଅନୁଭବ କରି, ଧ୍ୟାନ ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ମହାବନରେ ଶ୍ରୀରାମ, କମଳନୟନ, ଦାନବ ବିରାଧକୁ ବଧ କଲେ ଓ ଶରଭଙ୍ଗ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ; ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ତଳୱାର ଓ ଅକ୍ଷୟ ବାଣ ମିଳିଲା; ଶ୍ରୀରାମ ଏହି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଅନେକ ମୁନିମାନେ ସହିତ ବାସ କରିଲେ। ସମସ୍ତ ଋଷି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅସୁର ନାଶ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ; ଶ୍ରୀରାମ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ରାକ୍ଷସ ନାଶର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ। ମୁନିମାନେ ଅଗ୍ନି ସମାନ ତପସ୍ବୀ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ ମାରିବାକୁ ଶପଥ କଲେ। ଏହିଠି ଥିବାବେଳେ, ଯେଉଁ ଶୂର୍ପଣଖା ଚେହେରା ବଦଳାଇପାରିଥିଲେ, ସେ ଜନସ୍ଥାନରେ ବସୁଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କର ନାକ କାଟାଗଲା। ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ କଥାରେ, ଖର, ତ୍ରିଶିରା ଓ ଦୂଷଣ ସହିତ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ରାମଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ। ରାମ ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ବନରେ ବଧ କଲେ। ଏପରି ଚାୌଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ନିହତ ହେଲେ; ଏହି ନିଉସୁନି, ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ମାରୀଚ ନାମକ ଦାନବଙ୍କ ସହ ମିଳିଲେ; ମାରୀଚ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ରାବଣ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ।