यावत् तं नहि पश्येयं तव भार्यापहारिणम्। तावत् स जीवेत् पापात्मा वाली चारित्रदूषकः
जोपर्यंत मी तुझ्या पत्नीचं अपहरण करणाऱ्या, पापी आणि नीतीभ्रष्ट वालीला पाहत नाही, तोपर्यंत तो जिवंत राहील.
आत्मानुमानात् पश्यामि मग्नस्त्वं शोकसागरे। त्वामहं तारयिष्यामि बाढं प्राप्स्यसि पुष्कलम्
माझ्या समजुतीने, तू दुःखाच्या समुद्रात बुडालेला दिसतोस; मी तुला नक्कीच तारून नेईन आणि तुला मोठं सुख मिळेल.
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा हर्षपौरुषवर्धनम्। सुग्रीवः परमप्रीतः सुमहद्वाक्यमब्रवीत्
रामाचं ते आनंद आणि धैर्य वाढवणारं बोल ऐकून, सुग्रीव अत्यंत आनंदित झाला आणि उत्तम बोल बोलला.
thumb|एकादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे एकादशः सर्गः ॥४-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील किष्किंधा कांडातील एकादश सर्ग ऐका.
रामस्य वचनं श्रुत्वा हर्षपौरुषवर्धनम्। सुग्रीवः पूजयांचक्रे राघवं प्रशशंस च
रामाचं आनंद आणि धैर्य वाढवणारं बोल ऐकून, सुग्रीवाने राघवाचं सन्मान केलं आणि त्याचं कौतुक केलं.
असंशयं प्रज्वलितैस्तीक्ष्णैर्मर्मातिगैः शरैः। त्वं दहेः कुपितो लोकान् युगान्त इव भास्करः
नक्कीच, ज्वलंत आणि तीक्ष्ण बाणांनी, तू रागावला असताना, युगाच्या शेवटी सूर्य जसा जग जाळतो तसंच, सर्व लोकांचा संहार करू शकतोस.
वालिनः पौरुषं यत्तद् यच्च वीर्यं धृतिश्च या। तन्ममैकमनाः श्रुत्वा विधत्स्व यदनन्तरम्
वालीनं ताकद, शौर्य आणि धीरता याबद्दल मी तुला सांगतो, नीट लक्ष देऊन ऐक आणि त्यानंतर तुला योग्य वाटेल तसे कर.
समुद्रात् पश्चिमात् पूर्वं दक्षिणादपि चोत्तरम्। क्रामत्यनुदिते सूर्ये वाली व्यपगतक्लमः
पश्चिम समुद्रापासून पूर्वेकडे, दक्षिणेकडून उत्तरेकडे, सूर्य उगवण्याआधीच वाळी थकवा न येता सहज जातो.
अग्राण्यारुह्य शैलानां शिखराणि महान्त्यपि। ऊर्ध्वमुत्पात्य तरसा प्रतिगृह्णाति वीर्यवान्
तो डोंगरांच्या मोठमोठ्या शिखरांवर चढतो, जोरात उडी मारून वर घेतो आणि पुन्हा पकडतो, अशी त्याची ताकद आहे.
बहवः सारवन्तश्च वनेषु विविधा द्रुमाः। वालिना तरसा भग्ना बलं प्रथयताऽऽत्मनः
वनात अनेक मजबूत आणि वेगवेगळ्या प्रकारची झाडे वाळीने आपल्या बळावर मोडली आहेत, आपली शक्ती दाखवण्यासाठी.
महिषो दुन्दुभिर्नाम कैलासशिखरप्रभः। बलं नागसहस्रस्य धारयामास वीर्यवान्
दुंदुभी नावाचा एक बलाढ्य महिष होता, जो कैलास शिखरासारखा तेजस्वी आणि हजार हत्तींचे बळ असलेला होता.
स वीर्योत्सेकदुष्टात्मा वरदानेन मोहितः। जगाम स महाकायः समुद्रं सरितां पतिम्
तो मोठ्या देहाचा दुंदुभी, आपल्या बळामुळे गर्विष्ठ आणि वरदानामुळे भ्रमित होऊन, नद्यांचा स्वामी असलेल्या समुद्राकडे गेला.
ऊर्मिमन्तमतिक्रम्य सागरं रत्नसंचयम्। मम युद्धं प्रयच्छेति तमुवाच महार्णवम्
लाटा आणि रत्नांनी भरलेल्या समुद्राला ओलांडून तो म्हणाला, 'माझ्याशी युद्ध कर.'
ततः समुद्रो धर्मात्मा समुत्थाय महाबलः। अब्रवीद् वचनं राजन्नसुरं कालचोदितम्
मग धर्मनिष्ठ आणि बलवान समुद्र उठून, त्या असुराला, ज्याला काळाने प्रवृत्त केले होते, असे म्हणाला.
शैलराजो महारण्ये तपस्विशरणं परम्। शंकरश्वशुरो नाम्ना हिमवानिति विश्रुतः
डोंगरांचा राजा, मोठ्या अरण्यात तपस्व्यांना आश्रय देणारा, शंकराचा सासरा म्हणून प्रसिद्ध असलेला हिमवान आहे.
महाप्रस्रवणोपेतो बहुकन्दरनिर्झरः। स समर्थस्तव प्रीतिमतुलां कर्तुमर्हति
मोठ्या धबधब्यांनी, अनेक गुंफा आणि झऱ्यांनी युक्त असलेला तो तुला अतुलनीय समाधान देण्यास समर्थ आहे.
तं भीतमिति विज्ञाय समुद्रमसुरोत्तमः। हिमवद्वनमागम्य शरश्चापादिव च्युतः
समुद्र घाबरला आहे हे ओळखून, तो श्रेष्ठ असुर बाणासारखा हिमवानच्या अरण्यात गेला.
ततस्तस्य गिरेः श्वेता गजेन्द्रप्रतिमाः शिलाः। चिक्षेप बहुधा भूमौ दुन्दुभिर्विननाद च
मग दुंदुभीने त्या डोंगरावरील पांढऱ्या, हत्तींसारख्या मोठमोठ्या शिळा अनेक दिशांना फेकल्या आणि मोठ्याने गर्जना केली.
ततः श्वेताम्बुदाकारः सौम्यः प्रीतिकराकृतिः। हिमवानब्रवीद् वाक्यं स्व एव शिखरे स्थितः
त्या वेळी, पांढऱ्या मेघासारखा, शांत आणि आनंददायक हिमवान आपल्या शिखरावर उभा राहून म्हणाला.
क्लेष्टुमर्हसि मां न त्वं दुन्दुभे धर्मवत्सल। रणकर्मस्वकुशलस्तपस्विशरणो ह्यहम्
दुंदुभी, मी धर्मप्रिय आहे, तू मला त्रास देऊ नकोस; मी युद्धात कुशल नाही, मी तपस्व्यांना आश्रय देणारा आहे.
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा गिरिराजस्य धीमतः। उवाच दुन्दुभिर्वाक्यं क्रोधात् संरक्तलोचनः
बुद्धिमान डोंगरराजाच्या या शब्दांनी, दुंदुभीच्या डोळ्यांत रागाने लालसरपणा आला आणि त्याने उत्तर दिले.
यदि युद्धेऽसमर्थस्त्वं मद्भयाद् वा निरुद्यमः। तमाचक्ष्व प्रदद्यान्मे यो हि युद्धं युयुत्सतः
जर तू युद्ध करू शकत नाहीस किंवा माझ्या भीतीने टाळतोस, तर मला असा कोण आहे ते सांग, जो माझ्याशी युद्ध करील.
हिमवानब्रवीद् वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः। अनुक्तपूर्वं धर्मात्मा क्रोधात् तमसुरोत्तमम्
शब्दकौशल्य असलेला आणि धर्मनिष्ठ हिमवान, अशा प्रकारे कधीच न बोलला गेलेला, रागाने त्या श्रेष्ठ असुराला म्हणाला.
वाली नाम महाप्राज्ञ शक्रपुत्रः प्रतापवान्। अध्यास्ते वानरः श्रीमान् किष्किन्धामतुलप्रभाम्
वालि नावाचा बुद्धिमान, इंद्राचा पुत्र आणि तेजस्वी वानर आहे, जो अतुल कीर्ती असलेल्या किष्किंधा नगरीत राहतो.
स समर्थो महाप्राज्ञस्तव युद्धविशारदः। द्वन्द्वयुद्धं स दातुं ते नमुचेरिव वासवः
तो बलवान, अत्यंत बुद्धिमान आणि युद्धात पारंगत आहे. तो तुला एकट्याने समोरासमोर लढण्याची तयारी दाखवू शकतो, जसा इंद्राने नमुचिला दिली होती.
तं शीघ्रमभिगच्छ त्वं यदि युद्धमिहेच्छसि। स हि दुर्मर्षणो नित्यं शूरः समरकर्मणि
तुला जर खरोखर युद्धाची इच्छा असेल, तर लगेच त्याच्याकडे जा. कारण तो नेहमीच जिंकता येत नाही असा, आणि रणभूमीत शूर आहे.
श्रुत्वा हिमवतो वाक्यं कोपाविष्टः स दुन्दुभिः। जगाम तां पुरीं तस्य किष्किन्धां वालिनस्तदा
हिमवंताचे बोल ऐकून, दुंदुभी रागाने भरून ताबडतोब वालीच्या किष्किंधा नगरीकडे गेला.
धारयन् माहिषं रूपं तीक्ष्णशृङ्गो भयावहः। प्रावृषीव महामेघस्तोयपूर्णो नभस्तले
त्याने भयंकर व तीक्ष्ण शिंगे असलेला महिषाचा रूप घेतले, आणि तो आकाशात पाण्याने भरलेल्या मोठ्या पावसाळी ढगासारखा दिसत होता.
ततस्तु द्वारमागम्य किष्किन्धाया महाबलः। ननर्द कम्पयन् भूमिं दुन्दुभिर्दुन्दुभिर्यथा
मग तो महाबली दुंदुभी किष्किंधाच्या दरवाजाजवळ पोहोचून, रणवाद्यासारखा मोठ्याने गर्जला आणि जमिन हलवू लागला.
समीपजान् द्रुमान् भञ्जन् वसुधां दारयन् खुरैः। विषाणेनोल्लिखन् दर्पात् तद्द्वारं द्विरदो यथा
त्याने आजूबाजूचे झाडे मोडली, खुरांनी जमीन फाडली, आणि गर्वाने शिंगाने दरवाजा कुरतडला, जणू काही मदमस्त हत्तीच.