मामाह सुहृदां मध्ये वाक्यं परमगर्हितम्। विदितं वो मया रात्रौ मायावी स महासुरः
माझ्या मित्रांच्या उपस्थितीत त्याने मला अत्यंत निंदनीय शब्द सांगितले: 'रात्री मायावी नावाचा मोठा राक्षस आहे, हे तुम्हा सर्वांना माझ्यामुळेच माहीत आहे.'
मां समाह्वयत क्रुद्धो युद्धाकांक्षी तदा पुरा। तस्य तद् भाषितं श्रुत्वा निःसृतोऽहं नृपालयात्
पूर्वी तो राक्षस रागावून युद्धाची इच्छा बाळगून मला लढायला बोलावू लागला; त्याची ती वचने ऐकून मी राजवाड्याबाहेर पडलो.
अनुयातश्च मां तूर्णमयं भ्राता सुदारुणः। स तु दृष्ट्वैव मां रात्रौ सद्वितीयं महाबलः
माझा भाऊ, जो फारच क्रूर होता, तो माझ्यामागे वेगाने आला; पण त्या बलाढ्य राक्षसाने रात्री मला दुसऱ्यासोबत पाहिले.
प्राद्रवद् भयसंत्रस्तो वीक्ष्यावां समुपागतौ। अभिद्रुतस्तु वेगेन विवेश स महाबिलम्
आम्ही दोघे एकत्र येताना पाहून तो घाबरून पळाला; आणि वेगाने धावत जाऊन एका मोठ्या गुहेत शिरला.
तं प्रविष्टं विदित्वा तु सुघोरं सुमहद्बिलम्। अयमुक्तोऽथ मे भ्राता मया तु क्रूरदर्शनः
तो त्या भयानक आणि विशाल गुहेत शिरल्याचे कळताच, माझ्या भीषण दिसणाऱ्या भावाने मला असे सांगितले.
अहत्वा नास्ति मे शक्तिः प्रतिगन्तुमितः पुरीम्। बिलद्वारि प्रतीक्ष त्वं यावदेनं निहन्म्यहम्
'त्याला मारल्याशिवाय मला इथून पुन्हा नगरात जाता येणार नाही; तू गुहेच्या दाराशी थांब, तोवर मी त्याचा नाश करतो.'
स्थितोऽयमिति मत्वाहं प्रविष्टस्तु दुरासदम्। तं मे मार्गयतस्तत्र गतः संवत्सरस्तदा
तो इथेच थांबला आहे असे समजून मी त्या कठीण गुहेत शिरलो; तिथे त्याचा शोध घेत असताना एक वर्ष गेले.
स तु दृष्टो मया शत्रुरनिर्वेदाद् भयावहः। निहतश्च मया सद्यः स सर्वैः सह बन्धुभिः
तिथे मला तो शत्रू दिसला, जो फारच भयंकर आणि हट्टी होता; मी त्याला आणि त्याच्या सर्व नातेवाईकांना तिथेच ठार केले.
तस्यास्यात्तु प्रवृत्तेन रुधिरौघेण तद्बिलम्। पूर्णमासीद् दुराक्रामं स्तनतस्तस्य भूतले
त्याच्या तोंडातून रक्ताचा प्रचंड प्रवाह वाहू लागला, आणि त्या गुहेत सर्वत्र पसरून, पृथ्वीवर घुमू लागला.
सूदयित्वा तु तं शत्रुं विक्रान्तं तमहं सुखम्। निष्क्रामं नैव पश्यामि बिलस्य पिहितं मुखम्
मी त्या बलाढ्य शत्रूचा वध केला, पण बाहेर पडण्यासाठी गुहेचं बंद झालेलं तोंड मला दिसेना.
विक्रोशमानस्य तु मे सुग्रीवेति पुनः पुनः। यतः प्रतिवचो नास्ति ततोऽहं भृशदुःखितः
मी पुन्हा पुन्हा 'सुग्रीव!' असं हाक मारली, पण काहीच उत्तर मिळालं नाही, म्हणून मला फार दुःख झालं.
पादप्रहारैस्तु मया बहुभिः परिपातितम्। ततोऽहं तेन निष्क्रम्य पथा पुरमुपागतः
मी पायांनी त्या दरवाज्यावर वार केले, आणि शेवटी त्याच मार्गाने बाहेर येऊन शहरात परतलो.
तत्रानेनास्मि संरुद्धो राज्यं मृगयताऽऽत्मनः। सुग्रीवेण नृशंसेन विस्मृत्य भ्रातृसौहृदम्
तेथे सुग्रीवाने, राज्य मिळवण्यासाठी, भावाचे प्रेम विसरून मला बाहेर काढले.
एवमुक्त्वा तु मां तत्र वस्त्रेणैकेन वानरः। तदा निर्वासयामास वाली विगतसाध्वसः
असं सांगून, निर्भय झालेल्या वालीने मला फक्त एक वस्त्र देऊन तिथून हाकलून दिलं.
तेनाहमपविद्धश्च हृतदारश्च राघव। तद्भयाच्च महीं सर्वां क्रान्तवान् सवनार्णवाम्
त्याने मला घराबाहेर काढलं आणि पत्नीही हिरावून घेतली, म्हणून मी त्याच्या भीतीने सर्व पृथ्वी, वन आणि समुद्र फिरत राहिलो.
ऋष्यमूकं गिरिवरं भार्याहरणदुःखितः। प्रविष्टोऽस्मि दुराधर्षं वालिनः कारणान्तरे
पत्नीच्या अपहरणाच्या दुःखाने, वाली दुसऱ्या कारणाने जाऊ शकत नाही अशा ऋष्यमूक पर्वतात मी शिरलो.
एतत्ते सर्वमाख्यातं वैरानुकथनं महत्। अनागसा मया प्राप्तं व्यसनं पश्य राघव
हे सर्व वैराचं कारण मी तुला सांगितलं; पाहा, राघवा, मी काहीही दोष न करता कसा या संकटात सापडलो.
वालिनश्च भयात् तस्य सर्वलोकभयापह। कर्तुमर्हसि मे वीर प्रसादं तस्य निग्रहात्
सर्व लोकांना घाबरवणाऱ्या वालीच्या भीतीने, हे वीर, त्याला रोखण्यासाठी तू माझ्यावर कृपा करावी.
एवमुक्तः स तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मसंहितम्। वचनं वक्तुमारेभे सुग्रीवं प्रहसन्निव
असं ऐकून, तेजस्वी आणि धर्म जाणणाऱ्या रामाने, हसत हसत सुग्रीवाला धर्मयुक्त बोल सांगायला सुरुवात केली.
अमोघाः सूर्यसंकाशा निशिता मे शरा इमे। तस्मिन् वालिनि दुर्वृत्ते पतिष्यन्ति रुषान्विताः
माझे हे बाण, सूर्यासारखे तेजस्वी, धारदार आणि अचूक आहेत; हे रागाने त्या दुष्ट वालीवर पडतील.
यावत् तं नहि पश्येयं तव भार्यापहारिणम्। तावत् स जीवेत् पापात्मा वाली चारित्रदूषकः
जोपर्यंत मी तुझ्या पत्नीचं अपहरण करणाऱ्या, पापी आणि नीतीभ्रष्ट वालीला पाहत नाही, तोपर्यंत तो जिवंत राहील.
आत्मानुमानात् पश्यामि मग्नस्त्वं शोकसागरे। त्वामहं तारयिष्यामि बाढं प्राप्स्यसि पुष्कलम्
माझ्या समजुतीने, तू दुःखाच्या समुद्रात बुडालेला दिसतोस; मी तुला नक्कीच तारून नेईन आणि तुला मोठं सुख मिळेल.
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा हर्षपौरुषवर्धनम्। सुग्रीवः परमप्रीतः सुमहद्वाक्यमब्रवीत्
रामाचं ते आनंद आणि धैर्य वाढवणारं बोल ऐकून, सुग्रीव अत्यंत आनंदित झाला आणि उत्तम बोल बोलला.
thumb|एकादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे एकादशः सर्गः ॥४-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील किष्किंधा कांडातील एकादश सर्ग ऐका.
रामस्य वचनं श्रुत्वा हर्षपौरुषवर्धनम्। सुग्रीवः पूजयांचक्रे राघवं प्रशशंस च
रामाचं आनंद आणि धैर्य वाढवणारं बोल ऐकून, सुग्रीवाने राघवाचं सन्मान केलं आणि त्याचं कौतुक केलं.
असंशयं प्रज्वलितैस्तीक्ष्णैर्मर्मातिगैः शरैः। त्वं दहेः कुपितो लोकान् युगान्त इव भास्करः
नक्कीच, ज्वलंत आणि तीक्ष्ण बाणांनी, तू रागावला असताना, युगाच्या शेवटी सूर्य जसा जग जाळतो तसंच, सर्व लोकांचा संहार करू शकतोस.
वालिनः पौरुषं यत्तद् यच्च वीर्यं धृतिश्च या। तन्ममैकमनाः श्रुत्वा विधत्स्व यदनन्तरम्
वालीनं ताकद, शौर्य आणि धीरता याबद्दल मी तुला सांगतो, नीट लक्ष देऊन ऐक आणि त्यानंतर तुला योग्य वाटेल तसे कर.
समुद्रात् पश्चिमात् पूर्वं दक्षिणादपि चोत्तरम्। क्रामत्यनुदिते सूर्ये वाली व्यपगतक्लमः
पश्चिम समुद्रापासून पूर्वेकडे, दक्षिणेकडून उत्तरेकडे, सूर्य उगवण्याआधीच वाळी थकवा न येता सहज जातो.
अग्राण्यारुह्य शैलानां शिखराणि महान्त्यपि। ऊर्ध्वमुत्पात्य तरसा प्रतिगृह्णाति वीर्यवान्
तो डोंगरांच्या मोठमोठ्या शिखरांवर चढतो, जोरात उडी मारून वर घेतो आणि पुन्हा पकडतो, अशी त्याची ताकद आहे.
बहवः सारवन्तश्च वनेषु विविधा द्रुमाः। वालिना तरसा भग्ना बलं प्रथयताऽऽत्मनः
वनात अनेक मजबूत आणि वेगवेगळ्या प्रकारची झाडे वाळीने आपल्या बळावर मोडली आहेत, आपली शक्ती दाखवण्यासाठी.