जपतस्तु मुनेस्तस्य विश्वामित्रस्य धीमतः । उपतस्थुर्महार्हाणि सर्वाण्यस्त्राणि राघवम् ॥१-२७-
त्या बुद्धिमान विश्वामित्र ऋषीने जप सुरू केला, तेव्हा सर्व तेजस्वी अस्त्रं राघवाजवळ आली.
ऊचुश्च मुदिता रामं सर्वे प्राञ्जलयस्तदा । इमे च परमोदार किंकरास्तव राघव ॥१-२७-
त्या वेळी सर्व अस्त्रांनी आनंदाने हात जोडून रामाला म्हटलं, 'हे राघव, आम्ही तुझ्या सेवेस नेहमी तयार आहोत, तू अत्यंत उदार आहेस.'
यद्यदिच्छसि भद्रं ते तत्सर्वं करवाम वै । ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः ॥१-२७-
'तुला जे हवं असेल, ते सर्व आम्ही पूर्ण करू; तुझं कल्याण होवो,' असं त्यांनी म्हटलं. मग त्या सामर्थ्यशाली अस्त्रांनी असं बोलल्यावर रामाचा मन शांत आणि प्रसन्न झाला.
ततः प्रीतमना रामो विश्वामित्रं महामुनिम्। अभिवाद्य महातेजा गमनायोपचक्रमे ॥१-२७-
मग रामाने अत्यंत आनंदित मनाने तेजस्वी विश्वामित्र ऋषीला वंदन केलं आणि निघायची तयारी केली.
thumb|अष्टाविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे अष्टाविंशः सर्गः ॥१-
ऐका, हे श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील बालकांडाचा अठ्ठाविसावा सर्ग आहे.
प्रतिगृह्य ततोऽस्त्राणि प्रहृष्टवदनः शुचिः । गच्छन्नेव च काकुत्स्थो विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥१-२८-
अस्त्रं मिळवून, प्रसन्न आणि निर्मळ मनाने काकुत्स्थ राम चालता चालता विश्वामित्राला म्हणाला.
गृहीतास्त्रोऽस्मि भगवन् दुराधर्षः सुरैरपि । अस्त्राणां त्वहमिच्छामि संहारान् मुनिपुङ्गव ॥१-२८-
'भगवंत, मी आता अस्त्रं मिळवली आहेत, त्यामुळे देवांनाही मला जिंकणं शक्य नाही. पण, ऋषिश्रेष्ठा, मला ही अस्त्रं परत घेण्याची पद्धत शिकायची आहे.'
एवं ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रो महातपाः । संहारान् व्याजहाराथ धृतिमान् सुव्रतः शुचिः ॥१-२८-
काकुत्स्थाने असं म्हटल्यावर, मोठ्या तपश्चर्येने युक्त, दृढनिश्चयी, व्रतस्थ आणि पवित्र विश्वामित्र ऋषीने ती अस्त्रं परत घेण्याची विद्या शिकवली.
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च । प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम् ॥१-२८-
त्यांनी सत्यवंत, सत्यकीर्ती, धृष्ट, रभस आणि प्रतिहारतर, तसेच समोर आणि मागे वळवण्याची अस्त्रं शिकवली.
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ । दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ ॥१-२८-
त्यांनी लक्ष्य, अलक्ष्य, दृढनाभ, सुनाभक, दशाक्ष, शतवक्त्र, दशशीर्ष आणि शतउदर ही अस्त्रं शिकवली.
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभसुनाभकौ । ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ ॥१-२८-
पद्मनाभ, महानाभ, दुंदुनाभ, सुनाभक, ज्योतिष, शकुन आणि नैरास्य, विमल ही दोन्ही अस्त्रंही त्यांनी शिकवली.
यौगन्धरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा । शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा । सार्चिर्माली धृतिमाली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा ॥१-२८-
त्यांनी यौगंधर, विनिद्र, दैत्यांचा नाश करणारी अस्त्रं, शुचिबाहू, महाबाहू, निष्कल, विरुच, सार्चिर्माळी, धृतिमाळी, वृत्तिमान आणि रुचिर ही अस्त्रं शिकवली.
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ । परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव ॥१-२८-
पितृ, सौमनेस, दोन्ही विधूतमकर, परवीर, रती आणि धनधान्य ही अस्त्रंही राघवाला शिकवली.
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा । जृम्भकं सर्वनाभं च पन्थनवरुणौ तथा ॥१-२८-
कामरूप, कामरुचि, मोहआवरण, जृंभक, सर्वनाभ आणि पंथनवरुण ही अस्त्रंही त्यांनी शिकवली.
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः । प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव ॥१-२८-
हे राम, कृष्णाश्वाचे तेजस्वी आणि इच्छेनुसार रूप बदलणारे पुत्र माझ्याकडून स्वीकार; तू त्यासाठी पात्र आहेस, तुझे कल्याण होवो.
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना । दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः ॥१-२८-
काकुत्स्थाने 'हो' असं आनंदाने उत्तर दिलं. मग दिव्य तेजस्वी आणि मूर्तिमंत अस्त्रं प्रकट झाली आणि आनंद देऊ लागली.
केचिदङ्गारसदृशाः केचिद् धूमोपमास्तथा । चन्द्रार्कसदृशाः केचित् प्रह्वाञ्जलिपुटास्तथा ॥१-२८-
काही अस्त्रं जणू अग्नीच्या निखाऱ्यासारखी, काही धुरासारखी, काही चंद्रसूर्यासारखी तेजस्वी, तर काही हात जोडून नम्रपणे उभी होती.
रामं प्राञ्जलयो भूत्वाब्रुवन् मधुरभाषिणः । इमे स्म नरशार्दूल शाधि किं करवाम ते ॥१-२८-
रामासमोर येवून, हात जोडून ते मधुर बोलणारे पुरुष म्हणाले, "हे नरश्रेष्ठ, आम्ही तयार आहोत. आम्हाला सांग, तुझ्यासाठी काय करावं?"
गम्यतामिति तानाह यथेष्टं रघुनन्दनः । मानसाः कार्यकालेषु साहाय्यं मे करिष्यथ ॥१-२८-
रघुनंदन राम म्हणाला, "जसं तुम्हाला हवं तसं जा. योग्य वेळी, तुम्ही मनाने मला मदत कराल."
अथ ते राममामन्त्र्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् । एवमस्त्विति काकुत्स्थमुक्त्वा जग्मुर्यथागतम् ॥१-२८-
मग त्यांनी रामाला नमस्कार केला, त्याची प्रदक्षिणा घातली आणि काकुत्स्थाला 'तसं होवो' असं म्हणून जसे आले तसे परत गेले.
स च तान् राघवो ज्ञात्वा विश्वामित्रं महामुनिम् । गच्छन्नेवाथ मधुरं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥१-२८-
राघवाने त्यांना ओळखून, चालता चालता महर्षी विश्वामित्रांना गोड आणि सौम्य शब्दांनी विचारलं.
किमेतन्मेघसंकाशं पर्वतस्याविदूरतः । वृक्षखण्डमितो भाति परं कौतूहलं हि मे ॥१-२८-
तो पर्वताजवळ काळ्या मेघांसारखा दिसणारा झाडांचा समूह काय आहे? मला त्याचं फारच कुतूहल वाटतं.
दर्शनीयं मृगाकीर्णं मनोहरमतीव च । नानाप्रकारैः शकुनैर्वल्गुभाषैरलङ्कृतम् ॥१-२८-
ते ठिकाण फारच सुंदर आहे, हरणांनी भरलेलं आणि मन मोहून टाकणारं आहे. तिथे वेगवेगळ्या पक्ष्यांचे गोड आवाज ऐकू येतात.
निःसृताःस्मो मुनिश्रेष्ठ कान्ताराद् रोमहर्षणात् । अनया त्ववगच्छामि देशस्य सुखवत्तया ॥१-२८-
मुनिश्रेष्ठा, आपण रोमांच आणणाऱ्या त्या घनदाट जंगलातून बाहेर पडलो आहोत. त्यामुळे या प्रदेशाचं सुखद रूप मला समजतं.
सर्वं मे शंस भगवन् कस्याश्रमपदं त्विदम् । संप्राप्ता यत्र ते पापा ब्रह्मघ्ना दुष्टचारिणः ॥१-२८-
भगवंत, मला सगळं सांग. हे कोणाचं आश्रमस्थान आहे, जिथे ते पापी, ब्रह्महत्यारे तुझ्या समोर आले?
तव यज्ञस्य विघ्नाय दुरात्मानो महामुने । भगवंस्तस्य को देशः सा यत्र तव याज्ञिकी ॥१-२८-
महामुने, तुझ्या यज्ञात विघ्न घालायला ते दुष्ट लोक आले. भगवंत, तुझ्या याज्ञिक कर्माचं ते स्थान कोणतं आहे?
thumb|एकोनत्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः ॥१-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या बालकांडातील एकोणतीसावा सर्ग ऐका.
अथ तस्याप्रमेयस्य वचनं परिपृच्छतः । विश्वामित्रो महातेजा व्याख्यातुमुपचक्रमे ॥१-२९-
त्या अपरिमिताचा प्रश्न विचारल्यावर, तेजस्वी विश्वामित्र त्याचं स्पष्टीकरण द्यायला लागले.
इह राम महाबाहो विष्णुर्देवनमस्कृतः । वर्षाणि सुबहूनीह तथा युगशतानि च ॥१-२९-
हे महाबाहू राम, इथे देवांनी वंदन केलेले विष्णू अनेक वर्षं आणि शेकडो युगे राहिले.
एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोग्निसमप्रभः । अदित्या सहितो राम दीप्यमान इवौजसा ॥१-२९-
याच वेळी, राम, अग्निसारखा तेजस्वी कश्यप आणि अदिती दोघे मिळून तेजाने झळकत होते.