एवमुक्ता महाभागैस्तदाहं पुरुषर्षभ। मया तु संचितं वन्यं विविधं पुरुषर्षभ
महर्षींनी असं सांगितल्यावर, हे पुरुषश्रेष्ठ, मी तुझ्यासाठी वेगवेगळ्या वनातील फळफळावळ गोळा केली आहे.
तवार्थे पुरुषव्याघ्र पम्पायास्तीरसम्भवम्। एवमुक्तः स धर्मात्मा शबर्या शबरीमिदम्
हे पुरुषसिंहा, पंपा नदीच्या काठी मिळणाऱ्या या वन्य फळांचा मी तुझ्यासाठी संग्रह केला आहे. असं म्हणून धर्मात्मा शबरीने रामाशी बोलली.
राघवः प्राह विज्ञाने तां नित्यमबहिष्कृताम्। दनोः सकाशात् तत्त्वेन प्रभावं ते महात्मनाम्
राघवाने तिला विचारलं, जी नेहमी समाजाबाहेर होती, तिला दानुच्या वंशातील त्या महान आत्म्यांची खरी शक्ती माहित होती.
श्रुतं प्रत्यक्षमिच्छामि संद्रष्टुं यदि मन्यसे। एतत्तु वचनं श्रुत्वा रामवक्त्रविनिःसृतम्
मी हे ऐकलं आहे, पण प्रत्यक्ष पाहायचं आहे, जर तू परवानगी दिलीस तर. रामाच्या मुखातून हे शब्द ऐकल्यावर,
शबरी दर्शयामास तावुभौ तद्वनं महत्। पश्य मेघघनप्रख्यं मृगपक्षिसमाकुलम्
शबरीने दोघांनाही ते महान वन दाखवलं: 'पहा, मेघासारखं दाट आणि पशुपक्ष्यांनी गजबजलेलं.'
मतङ्गवनमित्येव विश्रुतं रघुनन्दन। इह ते भावितात्मानो गुरवो मे महाद्युते। जुहवांचक्रिरे नीडं मन्त्रवन्मन्त्रपूजितम्
'हेच ते प्रसिद्ध मत्तंगवन, हे रघुनंदना; इथे माझे तेजस्वी आणि पुण्यवान गुरू, मंत्रांनी पूजलेलं वेदी बांधून यज्ञ करत असत.'
इयं प्रत्यक्स्थली वेदी यत्र ते मे सुसत्कृताः। पुष्पोपहारं कुर्वन्ति श्रमादुद्वेपिभिः करैः
'ही पूर्वेकडे असलेली वेदी, जिथे माझे आदरणीय गुरू, श्रमाने थरथरणाऱ्या हातांनी, फुलांची अर्पण करायचे.'
तेषां तपःप्रभावेण पश्याद्यापि रघूत्तम। द्योतयन्ती दिशः सर्वाः श्रिया वेद्यतुलप्रभा
'त्यांच्या तपशक्तीमुळे, हे रघुकुळातील श्रेष्ठ, आजही ही वेदी अपूर्व तेजाने उजळून निघते आणि सर्व दिशांना प्रकाश देते.'
अशक्नुवद्भिस्तैर्गन्तुमुपवासश्रमालसैः। चिन्तितेनागतान् पश्य समेतान् सप्त सागरान्
उपवासाने आणि थकव्याने अगदी दमलेले ते पुढे जाऊ शकले नाहीत, म्हणून त्यांनी मनानेच सातही समुद्रांना इथे बोलावले, आणि ते सर्व येथे एकत्र आले — हे पाहा.
कृताभिषेकैस्तैर्न्यस्ता वल्कलाः पादपेष्विह। अद्यापि न विशुष्यन्ति प्रदेशे रघुनन्दन
त्यांनी स्नान करून आपली झाडाच्या सालीची वस्त्रे या झाडांवर ठेवली; रघुकुळातील आनंदा, त्या वस्त्रांना अजूनही या ठिकाणी वाळवता आलेले नाही.
देवकार्याणि कुर्वद्भिर्यानीमानि कृतानि वै। पुष्पैः कुवलयैः सार्धं म्लानत्वं न तु यान्ति वै
त्यांनी देवांच्या कार्यासाठी केलेली ही पुष्पार्पणे आणि निळ्या कमळांसह ठेवलेली फुले अजूनही कोमेजलेली नाहीत.
कृत्स्नं वनमिदं दृष्टं श्रोतव्यं च श्रुतं त्वया। तद् इच्छाम्य् अभ्यनुज्ञाता त्यक्ष्याम्य् एतत् कलेवरम्
हे सर्व वन तू पाहिलेस आणि त्याची कथा ऐकलीस; म्हणून तुझी परवानगी मिळाली, तर मी हे शरीर सोडू इच्छिते.
तेषामिच्छाम्यहं गन्तुं समीपं भावितात्मनाम्। मुनीनामाश्रमो येषामहं च परिचारिणी
ज्यांच्या आश्रमात मी सेवा केली, त्या पुण्यात्मा ऋषींच्या जवळ मला जायचे आहे.
धर्मिष्ठं तु वचः श्रुत्वा राघवः सहलक्ष्मणः। प्रहर्षमतुलं लेभे आश्चर्यमिति चाब्रवीत्
धर्मयुक्त तिचे बोल ऐकून, राघव आणि लक्ष्मण दोघेही अत्यंत आनंदित झाले आणि म्हणाले, 'किती अद्भुत आहे हे!''
तामुवाच ततो रामः शबरीं संशितव्रताम्। अर्चितोऽहं त्वया भद्रे गच्छ कामं यथासुखम्
मग रामाने कठोर व्रत पाळणाऱ्या शबरीला सांगितले, 'तू मला आदराने पूजलेस, सुभगे; आता जिथे मनात येईल तिथे सुखाने जा.'
इत्येवमुक्ता जटिला चीरकृष्णाजिनाम्बरा। अनुज्ञाता तु रामेण हुत्वाऽऽत्मानं हुताशने
अशी आज्ञा मिळाल्यावर, जटाधारी, झाडाच्या साली आणि काळ्या मृगचर्माने परिधान केलेली ती, रामाची परवानगी घेऊन स्वतःला अग्निकुंडात अर्पण केली.
ज्वलत्पावकसंकाशा स्वर्गमेव जगाम ह। दिव्याभरणसंयुक्ता दिव्यमाल्यानुलेपना
ती जणू काही धगधगत्या अग्निसारखी दिसत होती; दिव्य दागिने घालून, दिव्य हार आणि सुगंध लावून ती स्वर्गात गेली.
दिव्याम्बरधरा तत्र बभूव प्रियदर्शना। विराजयन्ती तं देशं विद्युत्सौदामनी यथा
तेथे ती दिव्य वस्त्रे परिधान करून, सुंदर दिसत होती आणि त्या ठिकाणी जणू वीज चमकावी तशी तेजस्वी झाली.
यत्र ते सुकृतात्मानो विहरन्ति महर्षयः। तत् पुण्यं शबरी स्थानं जगामात्मसमाधिना
जिथे पुण्यवान महर्षी आनंदाने वावरतात, त्या पवित्र स्थळी शबरीने आपल्या एकाग्रतेने पोहोचली.
thumb|पञ्चसप्ततितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे पञ्चसप्ततितमः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील पंच्याहत्तेरावा सर्ग.
दिवं तु तस्यां यातायां शबर्यां स्वेन तेजसा। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा चिन्तयामास राघवः
शबरी आपल्या तेजाने स्वर्गात गेल्यावर, राघवाने आपल्या भावासोबत, लक्ष्मणासोबत, विचार केला.
चिन्तयित्वा तु धर्मात्मा प्रभावं तं महात्मनाम्। हितकारिणमेकाग्रं लक्ष्मणं राघवोऽब्रवीत्
त्या महात्म्यांचा प्रभाव आणि महानता लक्षात घेऊन, धर्मनिष्ठ राघवाने, नेहमी हिताचा विचार करणाऱ्या आणि एकाग्र असलेल्या लक्ष्मणाला सांगितले.
दृष्टो मयाऽऽश्रमः सौम्य बह्वाश्चर्यः कृतात्मनाम्। विश्वस्तमृगशार्दूलो नानाविहगसेवितः
सौम्य, मी त्या संयमी ऋषींचा आश्रम पाहिला, तो फारच अद्भुत आहे; तिथे वाघ आणि हरिण एकत्र विश्वासाने राहतात, आणि अनेक प्रकारचे पक्षी वावरतात.
सप्तानां च समुद्राणां तेषां तीर्थेषु लक्ष्मण। उपस्पृष्टं च विधिवत् पितरश्चापि तर्पिताः
लक्ष्मणा, आपण त्या सात समुद्रांच्या तीर्थस्थळी जाऊन विधिपूर्वक स्नान केले आणि पितरांना तर्पणही केले.
प्रणष्टमशुभं यन्नः कल्याणं समुपस्थितम्। तेन त्वेतत् प्रहृष्टं मे मनो लक्ष्मण सम्प्रति
आपले सर्व अशुभ दूर झाले आणि चांगले घडले; त्यामुळे, लक्ष्मणा, माझे मन आता अत्यंत आनंदित झाले आहे.
हृदये मे नरव्याघ्र शुभमाविर्भविष्यति। तदागच्छ गमिष्यावः पम्पां तां प्रियदर्शनाम्
मनात मला शुभ संकेत वाटतो आहे, नरश्रेष्ठा; म्हणून चल, आपण त्या सुंदर पंपा सरोवराकडे जाऊया.
ऋष्यमूको गिरिर्यत्र नातिदूरे प्रकाशते। यस्मिन् वसति धर्मात्मा सुग्रीवोंऽशुमतः सुतः
तेथे फार दूर नाही, ऋष्यमूक नावाचा डोंगर उजळून दिसत आहे. तिथेच धर्मात्मा, सूर्याचा पुत्र सुग्रीव राहतो.
नित्यं वालिभयात् त्रस्तश्चतुर्भिः सह वानरैः। अहं त्वरे च तं द्रष्टुं सुग्रीवं वानरर्षभम्
तो नेहमी वालीच्या भीतीने घाबरून, चार वानरांसह तिथेच थांबतो. मला त्या वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या सुग्रीवाला भेटायची घाई आहे.
तदधीनं हि मे कार्यं सीतायाः परिमार्गणम्। इति ब्रुवाणं तं वीरं सौमित्रिरिदमब्रवीत्
सीतेचा शोध हे काम त्याच्यावर अवलंबून आहे. असे म्हणणाऱ्या त्या वीराला सौमित्राने पुढे असे सांगितले.
गच्छावस्त्वरितं तत्र ममापि त्वरते मनः। आश्रमात्तु ततस्तस्मान्निष्क्रम्य स विशाम्पतिः
चल, आपण तिथे लवकर जाऊया; माझे मनही तिकडे धाव घेत आहे. मग त्या आश्रमातून निघून तो राजाही पुढे गेला.